Zweten in de achterkamertjes

Krediet nodig? Banken worden nog steeds strenger voor bedrijven die geld willen. Gevolg: bedrijven in problemen zijn duurder uit.

Europese bankiers trekken er op uit deze zomer. Geen zon, zee en strand, maar de zwetende achterkamertjes waar opnieuw over miljardenkredieten aan een verliesgevende onderneming moet worden onderhandeld.

De winstcijfers van de banken over het afgelopen eerste halfjaar stralen optimisme uit, maar slechte kredieten blijven opduiken als een donderbui na een snikhete dag. Het Europese bedrijfsleven verkeert onverminderd in een kwetsbare situatie. Economische malaise. Lage beurskoersen. Hoge schulden. Winsterosie. Pensioencrisis. Strenge bankiers.

Ondernemingen die te veel geld hebben geleend, van telefoonbedrijven tot staalconcerns, van overnamebeluste opkopers tot recessiegevoelige toeleveranciers, moeten proberen hun financiering in stand te houden. Wie het vertrouwen van zijn banken verliest is ook zijn laatste financiële steun en toeverlaat kwijt.

De laatste enquête van de Europese Centrale Bank (ECB) naar de kredietverlening van Europese banken onderstreept dat zij in het tweede kwartaal strenger zijn geworden. Lichtpuntje voor de bedrijven: het aantal banken dat per saldo strenger wordt, is wel wat gedaald ten opzichte van april, toen de ECB dit onderzoek voor het eerst deed.

Het is zomer en de bankiers zijn naar pretpark Euro Disney. Om over een herfinanciering van de schulden te praten. En voor wie daar toch in de buurt is: doe mee met de reddingsactie van Alstom, Frans icoon in zware industrie.

Op naar Londen, naar het hoofdkantoor van de Meridien hotels, die gered moeten worden. Of naar staal- en aluminiumproducent Corus, moeder van onder meer Hoogovens, dat net een nieuw krediet met zijn banken heeft afgesloten.

Twee maanden geleden waren zij nog in Zoetermeer, om de nieuwe financiering van Numico rond te maken. Afgelopen maand waren zij in Amsterdam, om een nieuw krediet voor Getronics te regelen. En in Naarden weten zij de weg, sinds elektrotechnische groothandel Hagemeyer twee weken geleden een ,,constructieve dialoog'' meldde met zijn geldschieters. Door oplopende verliezen dreigt het concern niet meer aan de afspraken met zijn banken te voldoen.

En afgelopen vrijdag meldde Ahold wat de vertrouwde bankiers al wisten: de deadline voor de publicatie van de jaarcijfers 2002 wordt, opnieuw, niet gehaald. De banken hadden het concern zelf toestemming gegeven om de publicatiedatum met zes weken op te schuiven naar uiterlijk eind september.

Uit de enquête van de ECB onder 90 representatieve Europese banken blijkt dat de banken hun kredietvoorwaarden aansnoeren. Zij stellen hogere eisen aan de rente die zij krijgen, aan de afspraken over de toekomstige winstgevendheid en aan de bedrijfsbalans, aan de omvang van het krediet en aan de zekerheden die zij krijgen voor de terugbetaling van de kredieten.

En als de onderhandelingen lopen kan het druk worden. Bij Alstom moesten ongeveer veertig banken hun fiat geven. Onder de vorig jaar versoepelde kredietvoorwaarden voor Buhrmann, 's werelds grootste verkoper van kantoorartikelen, staan de handtekeningen van 166 financiers, van ABN Amro tot en met Windsor Loan Funding.

Het strikte beleid dat uit de ECB-enquête naar voren komt, ondervinden bedrijven in de concrete onderhandelingen. Corus moest bijvoorbeeld de aandelen van zijn belangrijkste dochters, waaronder die van Hoogovens, in onderpand geven. Ahold moest eerder hetzelfde doen. Numico (vitamine, babyvoeding) heeft daarentegen ondanks zijn zwakke financiële positie (eigen vermogen rond nul) geen zekerheden gegeven, maar moet wel een opslag op de marktrente betalen van 1,875 procent. Ter vergelijking: KPN betaalt, na voortdurend herstel van zijn financiële positie, een opslag van 1 procent.

Hagemeyer, dat net vorig jaar een nieuw bankkrediet afsloot, moet nu opnieuw onderhandelen. Vorig jaar ging de rente die het bedrijf moest betalen al omhoog, dit jaar zal dat opnieuw gebeuren, verwacht het concern. Met de ,,aanzienlijk'' duurdere kredieten is bij de verliesprognose van meer dan 200 miljoen euro voor 2003 al rekening gehouden.