VN: boedel Liberia nu overnemen

De Verenigde Naties willen zich voor de eerste keer in Afrika bezighouden met `nation building', de opbouw van een goed werkend nationaal staatsapparaat.

Ze sturen in Liberia aan op een vredesmissie die zich niet alleen richt op vredeshandhaving, maar ook op de wederopbouw van staat en land.

Het secretariaat van de VN in New York heeft de lidstaten daarover vertrouwelijk geïnformeerd. Het is de erkenning dat herstel van de orde in een `falende' Afrikaanse staat alleen mogelijk is als de staat wordt versterkt.

Een VN-operatie wordt vergemakkelijkt als de Liberiaanse president Charles Taylor zijn functie vanmiddag om twee uur Nederlandse tijd overdraagt aan zijn vice-president Moses Blah, zoals aan het begin van de middag werd verwacht. Taylor heeft onder grote binnen- en buitenlandse druk beloofd nog deze week naar Nigeria te vertrekken, dat hem politiek asiel heeft aangeboden. Tegen Taylor loopt een internationaal arrestatiebevel van het VN-tribunaal in Sierra Leone dat hem beschuldigt van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Het vertrek van Taylor moet de weg banen voor een vredesakkoord tussen regering en rebellen.

De Amerikaanse VN-gezant in Liberia, Jaques Klein, hoop dat de Liberiaanse regering en rebellengroepen het bij vredesbesprekingen in Ghana eens worden over de vorming van een nationale overgangsregering, die bestaat uit technocraten en die door ervaren buitenlandse ambtenaren kan worden bijgestaan. Ministeries moeten worden hervormd, net als het banksysteem. Het overheidsapparaat moet steunposten krijgen in het hele land. De VN zouden ook helpen bij het opzetten van een nieuwe politiemacht. Salarissen van agenten zouden twee jaar lang door de VN worden betaald.

De vredemissie zal ook bijdragen aan herstel van de infrastructuur. Na veertien jaar, met enkele onderbrekingen, burgeroorlog zijn veel wegen en bruggen kapot of zwaar beschadigd. Hetzelfde geldt voor de schaarse ziekenhuizen en scholen. Ook de in onbruik geraakte spoorverbinding van Liberia naar Guinee zou moeten worden opgeknapt.

VN-gezant Klein mikt op een vredesmacht in Liberia van zo'n 15.000 man, 2.000 minder dan bij de vredesmissie in het buurland Sierra Leone. De vredesmacht zou de bevoegdheid moeten krijgen geweld te gebruiken om burgers te beschermen. De VN-troepen zouden ook moeten zorgen voor ontwapening. [Vervolg LIBERIA: pagina 5]

LIBERIA

President ziet zich als een `offerlam'

[Vervolg van pagina 1]

Een VN-vertegenwoordiger in New York waarschuwt dat niet dezelfde fout mag worden gemaakt als drie jaar geleden in Sierra Leone, waar de vredesmacht slecht voorbereid en met te weinig troepen begon. Er ontstond een crisis nadat rebellen enkele honderden VN-troepen hadden gegijzeld. Aan die noodsituatie kwam pas een einde door ingrijpen van Britse mariniers en een forse uitbreiding van de vredesmacht.

De Veiligheidsraad van de VN is op 1 augustus akkoord gegaan met het sturen van een West-Afrikaanse vredesmacht naar Liberia die enkele maanden later door VN-troepen moet worden vervangen. De Veiligheidsraad vroeg VN-secretaris-generaal Kofi Annan vóór 15 augustus met een plan te komen voor een vredesoperatie in Liberia.

Maar diplomaten bij de VN in New York gaan ervan uit dat Annan meer tijd nodig zal hebben. Er bestaat nog te weinig duidelijkheid over de veiligheidssituatie in Liberia. Onzeker is of regering en rebellen zich zullen houden aan het staakt-het-vuren dat ze eerder in Ghana zijn overeengekomen. In delen van het land wordt nog gevochten en de rebellengroep LURD weigert zich terug te trekken uit het havengebied van Monrovia. Een VN-vertegenwoordiger verwacht dat de eerste VN-troepen op zijn vroegst in november zullen arriveren in Liberia.

Taylor nam gisteren afscheid van zijn volk met een radiotoespraak die 's avonds door zijn eigen radiostation werd uitgezonden. Hij zei dat buitenlandse mogendheden, met de VS en Groot-Brittannië voorop, hem tot zijn vertrek hebben gedwongen. Hij noemde zichzelf ,,een offerlam''.

Taylor zei dat hij het aanbod van Nigeria had geaccepteerd om hem politiek asiel te verlenen. Volgens regerinsvertegenwoordigers zijn twee vliegtuigen met familieleden en eigendommen van Charles Taylor gisteren al in Nigeria gearriveerd.