Televisie maken is een vak!

,,Paul, je kijkt enorm veel televisie. Hoe houd je dat vol?''

,,Ik heb drie video's.''

Deze dialoog aan het begin van Zomergasten illustreerde perfect waar het gisteravond misging. Presentator Joost Zwagerman bedoelde zijn vraag denigrerend: hoe werk je je heen door al dat puin? Maar Paul de Leeuw interpreteerde de vraag als vakman en antwoordde dat hij uiteraard van ieder nieuw programma in elk geval de eerste aflevering ziet. Je wilt weten wat er allemaal op je vakgebied gebeurt. Er zijn heel veel zenders en dus is het permanent klooien met videobanden.

Ik had me echt verheugd op deze Zomergasten. Paul de Leeuw is een van de interessantste televisiemakers van de jaren negentig, de man die het paternalisme ontsteeg waarmee de televisie tot dan toe Mensen met Pech in een hokje hield: deze wezens in rolstoelen zijn zielig maar ze zijn niet minder. Wat een feest moet dat zijn geweest voor gehandicapten om door De Leeuw eens stevig te worden afgezeken! Eindelijk een keer serieus genomen.

,,Ik deug'', verdedigde De Leeuw zich toen voor de zoveelste keer een incident ter sprake kwam waarbij hij op smakeloze wijze iemand had gekwetst. Nou nou nou, reageerde Zwagerman zuinig: ,,ik zou nooit van mezelf zeggen dat ik deug, je kunt hooguit zeggen dat je hoopt dat je deugt.''

Het is me wat Joost, maar who cares wat jij denkt? Een goede interviewer is als een scheidsrechter: dienstbaar en ogenschijnlijk onzichtbaar leidt hij de wedstrijd in zulke banen dat niemand er nog bij stilstaat dat er een scheidsrechter rondloopt.

En zo vervloog de hoop op een masterclass televisie. Aan het begin van de avond probeerde De Leeuw het nog, bijvoorbeeld toen hij zich beklaagde over de bezuinigingen op cameramensen. ,,Dat is me te veel inside'', kapte Zwagerman het af. Voor hem is televisie kennelijk gewoon een kunstje voor mensen die het niet tot schrijver of columnist hebben geschopt, en daar hoef je je niet in te verdiepen.

De Leeuw gaf aan dat hij de presentatie van de quiz Zo Vader Zo Zoon erg leuk had gevonden. Leg uit, zodat ik nooit meer op dezelfde manier naar een quiz kijk! Er zijn vast verschillende `scholen' en stijlen in het quiz-presenteren. Wat kan hij er als presentator in kwijt, wat heeft hij er zelf van geleerd, welke tips zou De Leeuw zijn opvolger geven? En steeds om voorbeelden vragen want abstracties kan iedereen uitkramen.

Maar Zwagerman veegde het onderwerp van tafel: semi-lullige spelletjes. Liever vroeg hij naar De Leeuws ,,plaatsbepaling in het Israëlisch-Palestijns conflict''. Wat een waanzin. Paul de Leeuw wordt uitgenodigd omdat hij heel goed televisie kan maken. Dan vraag je hem toch niet naar iets waar hij juist geen expertise heeft? Zomergasten is toch geen examen politieke correctheid?

De Leeuw vertoonde een stukje uit Nova waarin Tara Singh Varma in huilen uitbarstte. Opeens was hij echt kwaad: ,,die interviewer laat die vrouw zwemmen! Je mag iemand hard aanpakken, maar je moet weten waar je heen wil!''

Het had over Zomergasten zelf kunnen gaan. Met zijn fragmenten bewees Paul de Leeuw een avond lang hoe ontroerend, onthullend en hilarisch goede televisie is, en dat Nederland het talent in huis heeft om dat te leveren. Tegelijkertijd liet Joost Zwagerman zien dat televisie zonder vakmanschap en vooral nieuwsgierigheid ook meteen verschrikkelijk slecht is.

Volgende week komt Hafid Bouazza naar de studio. Ik had liever Mohammed Cheppih gehad, Abou Jahjah of een andere moslim die nu eens niet vindt wat de progressieve, atheïstische elite in dit land zo graag hoort. Maar kijken ga ik, want Zomergasten blijft een fantastisch programma, zelfs als het slecht is.

Joris Luyendijk is schrijver en oud-correspondent in het Midden-Oosten van NRC Handelsblad.