Perfecte Franse circusacts

Haar rokken wapperen, een man houdt zich vast aan haar enkels en samen zweven ze moeiteloos door de lucht, alsof ze daar zijn geboren. De trapeze-act van het Franse Collectief AOC drukt een oud verlangen naar vederlichtheid uit en is in die zin klassiek. Maar de sfeer slaat razendsnel om. De dromerige muziek maakt plaats voor drukke hiphop, de trapezes gaan aan de kant en jongelui doen bravoureus door op hun handen te lopen, radslagen te maken en om hun as te tollen: het idioom van streetdance en de grote stad, van pop en moderniteit.

Zo switcht Syncope du 7 voortdurend van ouderwetse poëzie naar eigentijdse brutaliteit, maar grof wordt de voorstelling nergens. Humor en elegantie begeleiden zelfs het gevaarlijkste stuntwerk van de zes artiesten, die na hun metershoge sprongen van de trampoline steeds heel teder landen. Niets lijkt geforceerd, alles gaat schijnbaar losjes – met een perfectie die alleen een hecht ensemble op kan brengen.

De leden van dit ensemble, allen geschoold in het prestigieuze Centre National des Arts du Cirque, zitten elkaar geen moment met hun egootjes in de weg. Ze helpen elkaar waar ze kunnen en als ze de schaal met gemalen krijt, tegen de zweethanden, doorgeven kijken ze elkaar ook even bemoedigend aan. Er is nog een zevende groepslid, een wonderlijke muzikant. Zijn op trommen en raspende wasborden voortgebrachte syncopen vermengen zich met de hartslag van de acrobaten in de seconden voor hun lancering naar alwéér een hoger niveau. Van het vijf verdiepingen tellende toneelhuis in het centrum, een lichtgevend bouwsel waaraan men blijft kleven als een insect aan een vliegenstrip. Een sierlijk insect uiteraard, zorgvuldig gechoreografeerd langs strakke en grillige lijnen en ontroerend loyaal aan de andere vliegende dieren.

Syncope du 7 is een van de tweeëntwintig podiumkunstpremières op het theaterfestival Boulevard. Het festijn rond de Sint Jan in Den Bosch biedt niet alleen circusachtige attracties maar ook serieus teksttoneel.

Zoals Menuet naar de roman van Louis Paul Boon. Uit 1955 dateert dat werk, en bewerker Tom Blokdijk liet de taal van toen intact. De personages in de voorstelling door Productiehuis Brabant zeggen ,,subiet'' en ,,weeral'', maar ze luisteren naar actuele radioberichten en ook hun problemen zijn eigentijds. Ze kunnen, probleem nummer één, hun gevoelens niet uiten. Ze kunnen, probleem nummer twee, hun gedachten niet kwijt aan de ander. Dus zitten ze, probeem nummer drie, opgesloten in hun eigen wereld.

En toch horen ze bij elkaar. De man, de vrouw en het meisje: hun gezamenlijke universum is een krappe woonkeuken zonder sjeu of smaak, waarin de vrouw reddert, de man droomt en het meisje toekijkt.

Rogier Schippers speelt de man, een middelbare lobbes die overdag in de vrieskelders werkt. De kou neemt hij 's avonds mee naar huis. Zwijgend drinkt hij zijn koffie en praten doet hij alleen met zichzelf, in lange monologen die zijn vrouw niet en het publiek wèl te horen krijgt. Zijn drukke binnenleven contrasteert met de stille buitenkant en in de zaal ontstaat een discrepantie tussen wat we weten en wat wij zien. Wij weten: deze man is bang voor zijn schroeiende driften. Wij zien: een dooie diender die stiekem z'n vrouw gadeslaat, beschaamd en verlangend tegelijk. Tegenover zijn onbeweeglijkheid staat haar extreme actie en die duidt op onrust, want ook zij (Dianne Krijnen) vecht van binnen tussen fatsoen en lusten. Het meisje (Femke Klinkenbijl) registreert alles met een dierlijk leedvermaak dat zij kunstig onderdrukt en zo cirkelen de drie droevig om elkaar heen, in Yvonne van Beukerings subtiele enscenering van een broeierig menuet.

Theaterfestival Boulevard, Den Bosch, t/m 17/8. Voorstellingen: Syncope du 7 door Collectif AOC en Menuet door Productiehuis Brabant. Gezien: 8 en 10/8, diverse locaties. Inl: 073-6137671 of www.festivalboulevard.nl.

    • Anneriek de Jong