Kabinet verbaast met haast om WW

Oppositie en vakbonden voelen zich overrompeld door het kabinetsvoorstel om een wijziging van de werkloosheidswet al vanaf vandaag te laten gelden. Het CDA spreekt echter van ,,slimme democratie.''

In zijn eerste ministerraad na de zomerstop heeft het kabinet Balkenende II meteen weten te verrassen. Niet met het vrijdag aangekondigde voorstel om de werkloosheidswet te wijzigen. Dát de tweejarige vervolguitkering voor mensen met een WW-uitkering zou worden afgeschaft, stond immers al in het regeerakkoord van CDA, VVD en D66. Maar minister De Geus (Sociale Zaken) verraste wel met een sturm und drang-aanpak: de regel geldt meteen voor alle mensen die vanaf vandaag, 11 augustus, werkloos worden. Gerekend vanaf het moment dat het voorstel, dat nu voor advies bij de Raad van State ligt, door Tweede en Eerste Kamer is aangenomen, gaat de wetswijziging dus met terugwerkende kracht in. En dat is, zegt voorzitter Terpstra van vakcentrale CNV, ,,tamelijk uniek''.

Het CNV is ,,overrompeld'' , omdat het kabinet in het kennismakingsoverleg met de sociale partners in juli nog aankondigde nader overleg over de regeling te willen. De vakcentrale wil nu uitzoeken of de plotselinge invoering ,,juridisch wel kan''. Ook een woordvoerder van Sociale Zaken weet zo snel geen precedent te verzinnen. Of toch: het demissionaire kabinet Balkenende I diende in mei een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer in om werkgevers mee te laten betalen aan de WW-uitkering van oudere ex-werknemers. Daarvan was de indieningsdatum de ingangsdatum nadat de wet wordt aangenomen: ook met terugwerkende kracht dus.

SP-woordvoerder Sociale Zaken in de Kamer De Ruiter spreekt van een ,,overval'', die ,,eigenlijk onmogelijk'' is. Hij wil spoeddebat zodra de Kamer eind augustus haar vergaderingen hervat. Volgens Tweede Kamerlid Noorman (PvdA) kan de snelle invoering ,,theoretisch wel'', maar zij vindt het ,,verbijsterend en onfatsoenlijk''. Er is, redeneert zij, geen enkele noodzaak om de regeling met terugwerkende kracht in te laten gaan. ,,Het terugwerkende-kracht principe gebruik je als mensen belang hebben de nieuwe regeling nog even snel te omzeilen. Maar dat speelt hier niet.'' Het gebeurt soms met aanpassingen van fiscale regeling, en het gebeurde in 1988 met de WIR-premies, een dure subsidieregeling voor investeringen. Daarmee vergeleken gaat het bij de vervolguitkering om klein grut. Het is een uitkering op bijstandsniveau die werklozen twee jaar lang krijgen als zij na het vervallen van hun recht op een ww-uitkering nog geen werk hebben. Afhankelijk van hun arbeidsverleden geldt het recht op ww minimaal zes maanden en maximaal vijf jaar.

Nu hebben ongeveer 40.000 mensen een vervolguitkering. Het voordeel boven een bijstandsuitkering is dat er voor de vervolguitkerin niet gekeken wordt naar eigen vermogen of de verdiensten van de partner. Bovendien hebben ontslagen werknemers van 57,5 jaar en ouder recht op 3,5 jaar vervolguitkering, zodat de regeling in sociale plannen van reorganiserende bedrijven geldt als hulpmiddel voor een geleidelijke en niet al te pijnlijke overgang naar het pensioen. Voor minister De Geus is juist dat een argument om de regeling af te schaffen. Het kabinet wil immers dat ook oudere werknemers blijven werken, en indien werkloos, blijven solliciteren. De sollicitatieplicht voor oudere ww'ers wordt ook weer ingevoerd. Wat De Geus betreft kunnen zulke maatregelen niet snel genoeg gelden.

Dat de meetdatum van 11 augustus 2003 bepalend is voor het recht straks op een vervolguitkering, schept volgens CNV-voorziter Terpstra ,,veel onduidelijkheid, geen orde maar juist chaos.'' Veel bedrijven onderhandelen wegens reorganisaties met de bonden over sociale plannen. Die onderhandelingen zijn nu in een klap ,,vleugellam'', zegt Terpstra: niemand weet op tijd wat de uitkomst zal zijn van de parlementaire behandeling, die, zoals Sociale Zaken hoopt, begin volgend jaar zal zijn afgerond.

ChristenUnie-voorman Rouvoet maakt zich zorgen over de bruuske manier van werken van het kabinet. Dat met name de coalitiefracties CDA en D66 vrijdag klaarstonden om de plotselinge ingreep in de vervolguitkeringen te verdedigen, terwijl de oppostie nog van niets wist, vindt hij getuigen van een gebrek aan ,,parlementaire gezindheid'' van zijn collega-Kamerleden van de coalitie.

Maar volgens De Geus en zijn partijgenoot Hessels van de CDA-Kamerfractie is dit juist ,,slimme democratie'': alles staat op scherp, maar niets is ,,dichtgetimmerd''.