Handzwager van Saddam

Hoeveel handdrukken scheiden u van Osama bin Laden of Saddam Hussein? Vermoedelijk minder dan u denkt. Iedereen ter wereld is gemiddeld maar zo'n zes handdrukken verwijderd van ieder ander individu op aarde.

Tijdens een lunch met een hoge Pakistaanse diplomaat in een deftig Haags etablissement openbaart zich een toevalligheid van magische dimensies. Bij de tartaar van zeebaars met kaviaar laat de functionaris vallen dat hij begin jaren negentig, als gezant van zijn land, de Iraakse leider Saddam Hussein een hand heeft gegeven. Bij het kalfshaasje in een krokant korstje van grove mosterd zegt hij dat hij als Pakistaans gezant voor Afghanistan aan het eind van de jaren negentig de maaltijd deelde met de mullah Omar, de eenogige leider van het Talibaan-regime, dat Afghanistan tot eind 2001 in een streng-islamitische greep hield. En het is bij het mango-ijs met krullen van pure chocolade dat hij bevestigt bij een diplomatieke missie naar dat land ook weleens Osama bin Laden de handen te hebben geschud.

Wat een kosmisch toeval. Dat betekent dat ik slechts één handdruk verwijderd ben van de drie meest gezochte mannen ter wereld.

Thuis gonst de vraag in het achterhoofd wat nu exact de, ongetwijfeld duizelingwekkend minieme kans is dat slechts één handdruk jou van die drie voortvluchtige mannen scheidt.

De mathematische speurtocht leidt tot een ontluisterende conclusie. Want wat blijkt na noest rekenwerk en een beetje hulp van internet? Iedereen ter wereld is gemiddeld maar zo'n zesmaal handen schudden verwijderd van ieder ander individu op aarde . Dat komt doordat iedereen handen schudt met iedereen, en ook nog eens erg vaak. Een half dozijn: dat relativeert mijn handzwagerschap met deze drie heren grondig.

Het fenomeen dat iedereen handenfamilie van elkaar is, wordt geïllustreerd – en uitgelegd – op een site van de Universiteit van Virginia, te vinden op www.oracleofbacon.org. Op die site is een databank te bezoeken waarin een half miljoen acteurs en actrices van over de hele wereld is opgeslagen. Door een naam van zo'n speler in te vullen berekent het gekoppelde zoekmachientje hoeveel stappen deze is verwijderd van een andere acteur. Ervan uitgaande dat alle acteurs en actrices elkaar op de set een hand geven, is de uitkomst van het zoekspel onbestaanbaar vaak eerstegraads handzwagerij.

Tik bijvoorbeeld Arnold Schwarzenegger in en Elvis Presley. Arnie speelde in 1979 in Scavenger Hunt met Vincent Price, die tien jaar daarvoor met Elvis in The trouble with Girls zat. Nog een. Toets Jeroen Krabbé en Elvis Presley in. Krabbé liep, aldus het vindprogramma, met Julie Payne in 1986 op de set van Jumpin' Jack Flash. En Julie Payne speelde in 1965 met Elvis in Girl Happy.

Niet overtuigd? Nog een veel gekkere dan. Het aantal handdrukken tussen pornoster Traci Lords en Rijk de Gooyer ook maar twee: via Louise Fletcher die met Rijk in 1980 in Lucky Star speelde en met Traci in 1995 in Virtuosity. Het zoekprogram vertelt er niet bij in welke films Traci en haar handen nog meer hebben opgetreden.

Dit soort statistieken lijkt volstrekt tegen de logica in te gaan. In het onvolprezen boekje Innumeracy van de Amerikaanse wiskundige John Allen Paulos staat niks over deze handzwagerij vermeld, maar het werk bulkt van de vergelijkbare voorbeelden die met de ratio lijken te botsen.

Zo rekent Paulos voor dat je slechts 23 mensen voor een feestje hoeft uit te nodigen om er vijftig procent zeker van te zijn dat twee mensen op dezelfde dag jarig zijn. Paulos rekent ook voor dat de kans praktisch honderd procent is dat je bij de eerste volgende keer gapen een deel van de laatste adem van Julius Caesar binnen krijgt. Dat komt zo: lucht bestaat uit zeer veel moleculen. Als die moleculen zich perfect mengen in de atmosfeer, dan zit in iedere hap adem een aantal moleculen van ,,Et tu Brute''.

Als dat zo is, dan ademt iedereen een beetje de lucht in van Saddams ronkende televisie-optredens, de lucht van mullah Omars bevel de boeddhabeelden van Bamiyan stuk te schieten en ook de asem van Bin Laden toen hij ,,hoe-maakt-u-het?'' zei tegen een bezoekende Pakistaanse diplomaat. De zeldzaamheid die rest is die van een erg goeie lunch.