Fase rood: energiereserves laag

Door de hitte staan de energiereserves onder druk. Netbeheerder Tennet kondigde gisteren Fase Rood af. Maar zonder energie komen we niet snel te zitten.

Netbeheerder Tennet kondigde gisteren officieel `fase rood' af voor de energieproduktie in Nederland. Het reservevermogen dreigt tot nul af te nemen. Maar als dat gebeurt betekent dat niet dat geen energie meer geleverd kan worden. Daar zijn nog andere mogelijkheden voor.

Het reservevermogen staat onder druk omdat het zogenoemde omgevingswater waar centrales hun koelwater vandaan halen, steeds warmer wordt. Door het gebrek aan koelwater kunnen de centrales niet op volle kracht draaien. Tegelijkertijd stijgt het energiegebruik als gevolg van de warmte, omdat mensen vaker airco, koelkast en andere verkoelende apparaten inschakelen.

De maximumtemperatuur van het koelwater is afhankelijk van de temperatuur van het omgevingswater. Die temperatuur mag de 30 graden Celsius in principe niet overstijgen.

Dit maximum is door de overheid vastgesteld: bij hogere temperatuur ontstaan negatieve gevolgen voor het milieu, zoals vissterfte.

Als er een elektriciteitstekort dreigt, vraagt de minister van Economische Zaken, op advies van Tennet, de regionale netbeheerder om minder energie te leveren. De netbeheerders hebben hiervoor scenario's klaarliggen.

In de scenario's zijn vaak afspraken met grootafnemers opgenomen, en is bijvoorbeeld ook bepaald welke voorzieningen in ieder geval in stand moeten blijven. Overigens hebben veel belangrijke instanties, zoals bijvoorbeeld ziekenhuizen, eigen noodaggregaten. In het uiterste geval kunnen netbeheerders tijdelijk de stroom in bepaalde gebieden afsluiten.

Voorlopig is dat nog niet aan de orde. Fase rood is wel de laatste stap in het Stappenplan Koelwaterbeperkingen. Het plan treedt in werking als de watertemperatuur bij Lobith de 23 graden overstijgt. Fase rood wordt afgekondigd als het totale reservevermogen voor Nederland minder is dan zevenhonderd megawatt. Het reservevermogen wordt in een normale situatie niet opgewekt, maar moet indien noodzakelijk binnen een half uur beschikbaar zijn, zonder dat energieproducenten daarmee de koelwaternorm overschrijden.

Als het reservevermogen tot nul daalt kunnen producenten hun noodvermogen nog inschakelen. Dit noodvermogen wordt op basis van afspraken met Tennet achter de hand gehouden voor situaties waarin onvoldoende reservevermogen is. Een soort reserve van het reservevermogen dus.

Als ook het noodvermogen niet voldoende is kan de export van elektriciteit nog stopgezet worden. Tennet schakelt levering aan het buitenland dan uit. Pas daarna, als de reservecapaciteit onder nul dreigt te komen, kan de overheid het zogenoemde gedoogvermogen toestaan, waarbij het omgevingswater met één à twee graden mag stijgen. Hiervoor moet het ministerie van Verkeer en Waterstaat ontheffingen verlenen.

Volgens een woordvoerder van het ministerie ,,liggen de ontheffingen klaar'' en zal de verantwoordelijke staatssecretaris ze verlenen als Tennet daartoe adviseert. Als eerste komen daarvoor de centrales aan zee in aanmerking, omdat een verhoging van de temperatuur daar minder ernstige gevolgen voor het milieu heeft.

Rijkswaterstaat neemt sinds vorige week maatregelen om de waterstand van de Nederlandse rivieren op peil te houden. Hierbij houdt zij ook rekening met de ligging van energiecentrales die hun koelwater bij rivieren betrekken.

Overigens zijn niet alle centrales afhankelijk van omgevingswater. Energieproducent Essent, bijvoorbeeld heeft voornamelijk centrales met koeltorens. Als het omgevingswater te warm wordt, kan de warmte door middel van de koeltorens aan de lucht worden afgegeven, in plaats van met het omgevingswater. Deze centrales leveren tezamen ongeveer 3.100 megawatt.

Electrabel, de grootste energieproducent van Nederland, heeft vier centrales die gevoelig zijn voor koelwaterbeperkingen. Deze leveren samen vierduizend megawatt aan energie.

Naast deze centrales leveren ook windmolens, warmtekrachtcentrales, kerncentrales (ook in het buitenland) en andere bronnen elektriciteit voor de Nederlandse markt.