Fabelachtig lichtvoetig

Gregory Hines, die zaterdag op 57-jarige leeftijd stierf aan kanker, was vooral de man die de Amerikaanse tapdans-traditie in leven hield toen die danig uit de mode dreigde te raken. Hij maakte ook indruk als acteur, maar keerde telkens terug naar het genre waarin hij excelleerde – rijzig en gespierd, maar prachtig gepolijst en fabelachtig licht op zijn voeten. ,,Ik kan me niet herinneren dat ik ooit niet heb gedanst'', zei hij eens.

Hines kwam uit de zwarte wijk van New York, en heeft vaak verteld dat hij ging dansen op aanraden van zijn moeder: dat was de beste manier om los te breken uit het getto. Al op zijn derde vormde hij een duo met zijn iets oudere broer Maurice, naar het voorbeeld van de atletische Nicholas Brothers. Als de Hines Kids werkten ze in het nachtclubcircuit, en in 1954 ook in de Broadway-show The girl in pink tights met Zizi Jeanmaire. Jarenlang ging alles goed, tot Gregory op zijn twintigste ruzie kreeg met zijn broer, en opeens niets meer van de show business wilde weten. Dat was, lachte hij later, zijn hippie-tijd.

Lang duurde die echter niet. In 1981 kreeg Hines een filmrolletje als Romeinse slaaf in Mel Brooks' kluchtige The History of the World Part 1, waarna het grotere werk al snel volgde. In 1984 vormde hij het energieke middelpunt in The Cotton Club en een jaar later speelde hij tegenover de Russische danser Michael Barysnikov de hoofdrol in de thriller White Nights. Minder succesvol was zijn optreden in Tap (1988), een nogal sentimenteel filmpje over een ex-gedetineerde die in de tap-dans zijn ware aard hervindt. Maar het was wel typerend voor Hines: zijn personage raakt, net als hij zelf, geïnspireerd door de wervelende geestdrift van oude tappers als Sandman Simms, Harold Nicholas en Sammy Davis jr, en zet alles op alles om aan te tonen dat de tapdans een springlevend genre is gebleven.

Gregory Hines speelde nog heel wat filmrollen, ontving een Tony Award voor zijn hoofdrol in de Broadway-musical Jelly's Last Jam over jazz-legende Jelly Roll Morton, en was in 1997 de ster in de brave tv-comedy The Gregory Hines Show, die in Nederland korte tijd werd uitgezonden door de NCRV, maar in de schaduw bleef staan van de vergelijkbare familieserie van Bill Cosby.

Nog maar anderhalf jaar geleden was hij de producer en hoofdrolspeler van de – in Nederland nog niet vertoonde – tv-film Bojangles, over de gelijknamige danser aan wie ook zo'n mooi melancholiek liedje is gewijd. Zo bleef Gregory Hines zijn grote voorbeelden met hart en ziel trouw.