Een miljardair op Stamford Bridge

Het Londense Chelsea is deze zomer in handen gekomen van de Rus Roman Abramovitsj. De 36-jarige miljardair wil de voetbalclub uit de Premier League naar de Europese top brengen. ,,Ik zie Chelsea eerder als iets leuks dan als investering.''

Op veertien uur vliegen van de Londense wijk Fulham is Roman Arkadevitsj Abramovitsj al een paar jaar de gevierde held. Als gouverneur van de grijze en donkere Russische regio Tsjoekotka weet de steenrijke zakenman de 72.000 mensen tellende bevolking voor zich te winnen door hotels, ziekenhuizen, bioscopen, supermarkten en een ultramodern ijsstadion neer te zetten. Bovendien laat Abramovitsj jaarlijks duizenden kinderen uit de streek nabij de poolcirkel op zijn kosten vakantie vieren aan de Zwarte Zee. Maar fors investeren in de plaatselijke voetbalclub Spartak Tsjoekotka ziet de Rus van joodse komaf niet zitten. Daarvoor wijkt de weldoener Abramovitsj uit naar Fulham, home of Chelsea Football Club.

In één klap heeft Abramovitsj met een investering van circa 216 miljoen euro van het noodlijdende Chelsea een ambitieuze voetbalclub gemaakt die de komende jaren grootmachten als Manchester United en Real Madrid naar de kroon wil steken. De club die een paar maanden terug nog leek te bezwijken onder een enorme schuldenlast is plotseling heel actief op de transfermarkt. De Argentijnse vedette Juan Sebastián Veron (Manchester United) is de nieuwste aanwinst van Chelsea. De koophonger van de nieuwe eigenaar is nog niet gestild. Hij bereikt ook overeenstemming met het Italiaanse Parma over de aankoop van aanvaller Adrian Mutu. De Roemeen kost Chelsea 17,1 miljoen euro. Vanmorgen is bekend geworden dat de Franse international Marcel Desailly zijn contract met nog een jaar heeft verlengd. De 34-jarige verdediger tekent een verbintenis tot medio 2005.

In totaal heeft de Russiche eigenaar Roman Abramovitsj nu al meer dan 100 miljoen euro gespendeerd aan zijn nieuwe elftal. Eerder deze zomer heeft hij Glen Johnson (West Ham), Geremi (Real Madrid), Damien Duff (Blackburn), Wayne Bridge (Southampton) en Joe Cole (West Ham) voor tientallen miljoenen euro's vastgelegd. In een tijd waarin het betaald voetbal wereldwijd in een crisis verkeert, is Chelsea met Abramovitsj opeens een groene oase in een woestijn geworden. ,,Wij hebben de bronnen en de ambitie om deze geweldige club nog meer potentieel te geven'', luidt de korte verklaring van de zakenman kort na zijn overname van The Blues begin vorige maand.

Aanvankelijk wil Abramovitsj een poging wagen het grote Manchester United over te nemen, maar al snel wordt hem duidelijk dat die club niet zomaar te koop is. Daarna verlegt hij zijn aandacht naar de Londense clubs Tottenham Hotspur en Chelsea. Als hij alles op een rijtje heeft gezet wordt hem duidelijk dat bij Chelsea de verhouding tussen prijs en kwaliteit het aantrekkelijkste is. ,,Het Engelse woord fun vat het beste het waarom van mijn investering vast'', zegt Abramovitsj in een interview met de Engelse krant The Times. ,,Het gaat me helemaal niet om de business. Ik zie Chelsea eerder als iets leuks dan als investering.'' Verder laat hij droogjes weten bereid te zijn de komende vijftig jaar eigenaar te blijven.

Niet iedereen in Engeland is ingenomen met de komst van de mysterieuze Rus van wie velen voor zijn komst naar Londen nog nooit hadden gehoord. Zo laat de voormalig minister van Sport en trouw Chelsea-fan Tony Banks meteen weten dat hij van de regering een onderzoek verwacht naar de achtergronden van Abramovitsj. ,,Ik wil weten wat voor vlees we in de kuip hebben'', stelt Banks. ,,De club is verkocht aan iemand van wie we niets weten. Is hij wel een keurige zakenman?''

Abramovitsj wordt op 24 oktober 1966 als zoon van een joodse moeder en een Oekraïense vader geboren in het Zuid-Russische stadje Saratov. Op vierjarige leeftijd is hij al wees. Hij groeit op bij zijn grootouders in Ukhta in het westen van Siberië. Ukhta is gebouwd op de olie die hem later tot één van de rijkste mannen van Rusland maakt.

Als het communistische systeem scheuren gaat vertonen, begint Abramovitsj aan zijn eerste handel in olieprodukten. Begin jaren negentig maakt de vader van vijf kinderen in korte tijd een enorm fortuin. Meer dan eens beweegt Abramovitsj zich op de grens van het toelaatbare. In 1992 wordt hij verdacht van het ontvreemden van 55 treinwagons vol met diesel die bestemd waren voor het Russische leger. Een paar dagen zit de dan 26-jarige Abramovitsj vast op verdenking van fraude, maar tot een zaak zal het nooit komen. In 1998 wordt Abramovitsj door de Zwitsers in verband gebracht met een verdwenen lening van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) aan Rusland van een paar miljard dollar. Maar ook hier ontbreken harde bewijzen voor een vervolging.

Abramovitsj sluit vriendschappen met machtige mannen in en rond het Kremlin. Zo wordt de topondernemer Boris Berezovsky zijn beschermheer. Aan de hand van Berezovsky wordt Abramovitsj lid van `de Familie', de groep van zakenmensen en politici die vaak in het gezelschap verkeert van president Boris Jeltsin en zijn invloedrijke dochter Tatjana Djatsjenko. Berezovsky leeft intussen in ballingschap in Londen. De zakenman is door de Russische regering van Vladimir Poetin aangeklaagd wegens fraude. In tegenstelling tot zijn leermeester onderhoudt Abramovitsj nog wel altijd goede betrekkingen met het Kremlin. Bovendien heeft zich met het gouveneurschap van Tsjoekotka verzekerd van immuniteit tegen politieke en juridische stappen.

Op een niet al te doorzichtige wijze wordt Abramovitsj grootaandeelhouder van het olieconcern Sibneft. Verder heeft hij nog de helft van het Russische aluminiumconcern Rusal in handen en is Abramovitsj eigenaar van tal van kleinere ondernemingen. Hij heeft huizen in Nice, Moskou en Londen. Volgens het weekblad Forbes is hij met een persoonlijk bezit van 5,2 miljard dollar de op één na rijkste man van Rusland. Sinds hij in 2001 is verkozen als gouveneur van Tsjoekotkja is de man die zich jaren volledig afzijdig hield van de media ook politiek actief.

Abramovitsj is nog maar een paar weken eigenaar van Chelsea, maar inmiddels zijn tal van sterren al in verband gebracht met de club waar de Nederlanders Boudewijn Zenden, Mario Melchiot, Jerrel Hasselbaink en Winston Bogarde nog altijd onder contract staan. Raúl, Ruud van Nistelrooy, Thierry Henry, Patrick Vieira, Edgar Davids en Christian Vieri worden allemaal genoemd als versterking van de chique Londense club. Maar uiteindelijk blijkt niet iedere voetballer zomaar te koop te zijn voor de man die binnen een paar jaar de Champions League wil gaan winnen. De clubleiding van het Italiaanse Juventus laat weten dat Davids zelfs in ruil voor de maan nog niet naar Londen zal mogen vertrekken.

Chelsea verkoopt de Nederlandse doelman Ed de Goey aan Stoke City, maar de grootverdiener Bogarde raakt de club niet kwijt. De verdediger die wekelijks circa veertigduizend pond op zijn bankrekening krijgt bijgeschreven, heeft niet eens meer een rugnummer toebedeeld gekregen. Bogarde weigert echter uit zichzelf te vertrekken. Komend weekeinde zal tijdens de eerste competitiewedstrijd tegen Liverpool een plek op de tribune nabij Abramovitsj de hoogst haalbare positie zijn voor de Nederlandse oud-international.

De Rus die zich doorgaans verplaatst in zijn mosterdgele privé-Boeing heeft al laten weten dat hij bij elke wedstrijd in Stamford Bridge aanwezig wil zijn komend seizoen. Geheelonthouder Abramovitsj heeft de spelers van Chelsea tijdens een eerste persoonlijke ontmoeting een nieuw trainingscomplex beloofd. Vooralsnog krijgt de Italiaanse coach Claudio Raineri het voordeel van de twijfel, al zou Abramovitsj de Zweed en huidige bondscoach van Engeland Sven Göran Eriksson in de toekomst naar Chelsea willen halen. De 71-jarige Ken Bates blijft de komende jaren wel de voorzitter van de club uit het westen van Londen. Maar de man die Chelsea in 1982 kocht voor het symbolische bedrag van één pond is niet langer het boegbeeld van het blauwe bolwerk. Nu Roman Abramovitsj de macht bij Chelsea heeft overgenomen, heet de club uit Fulham in de volksmond voortaan dan ook `Chelski'.