Wijn winnaar van warm weer

De huidige hitte heeft geen effect op de Nederlandse economie, de opwarming op termijn waarschijnlijk wel. Zo wordt meer wijnbouw mogelijk. `We hebben al jaren de zomers van de Bourgogne.'

Het helle licht verglaast de groene wijnranken op de helling, waar de hitte de geluiden verdreven lijkt te hebben. Op de heuveltop ten zuiden van Maastricht mijmert wijnboer Mathieu Hulst van de Apostelhoeve over het weer: ,,Zelfs mijn altijd heel tegendraadse vader, die nooit heeft geloofd in een klimaatverandering, kan niet meer ontkennen dat het steeds warmer wordt.''

Wijn is een winnaar van het warme weer. Dit jaar met de hittegolf, waardoor de pit in de druif weken eerder dan gebruikelijk zichtbaar is als in een glazen knikker en de vrucht kan worden ingedrukt. De komende jaren als de temperatuurstijging doorgaat, en daarmee de verlenging van het groeiseizoen. ,,In principe kunnen er in Nederland straks meer producten zoals wijn worden geproduceerd'', zegt hoogleraar E. van Ierland van de Wageningen Universiteit.

Bier, ijs en frisdrank zijn de traditionele zomerhits. De huidige hittegolf wekt in de financiële wereld hoge verwachtingen voor de winsten van Unilever en Heineken. Het hitte-effect op de Nederlandse economie als geheel is echter niet te becijferen, laat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) weten. Econoom Jan Verbruggen van het Centraal Planbureau (CPB), dat voor het kabinet groeiramingen maakt, zegt: ,,Wij nemen het weer niet mee in onze berekeningen. Je weet niet hoe dingen uitpakken.'' Zo is denkbaar dat de productie wordt geremd doordat veel mensen het kantoor verruilen voor het strand. ,,Maar als mensen nu een extra snipperdag nemen, dan wordt dat waarschijnlijk gecompenseerd als ze in oktober die vrije dag niet opnemen'', zegt Verbruggen.

De onmeetbaarheid wil niet zeggen dat er ook geen hitte-effect is. ,,De hitte versterkt mogelijk al aanwezige bewegingen in de economie'', zegt Verbruggen na het verzoek om voorzichtig hardop te denken. Neem het toerisme. In het huidige economische dal bezuinigen consumenten het eerst op hun vakantie, meldde het CBS afgelopen maandag, en dus wordt minder naar het buitenland gereisd. ,,De hitte maakt het nog aantrekkelijker om in Nederland vakantie te vieren, voor zowel Nederlanders als Duitsers.'' Inderdaad zijn de last-minute vliegreizen naar verre oorden op dit moment niet populair, terwijl de Waddeneilanden en kustgebieden zeer druk zijn.

Het is echter vooral op langere termijn dat de warmte de Nederlandse economie een duw kan geven. De voorafschaduwing daarvan is zichtbaar op de Apostelhoeve, het oudste wijnbouwbedrijf in Nederland. In 1970 begon de vader van Mathieu Hulst met de wijnbouw, nadat een historische kaart was opgedoken waarop in het Jekerdal bij Maastricht getekende wijnranken aangaven dat hier in vijftiende eeuw een wijngebied lag. Produceerde de Apostelhoeve in de warme zomer van 1976 nog 1.000 flessen wijn, vorig jaar waren dat 60.000 flessen Müller-Thurgau, Riesling, Pinot-Gris en Auxerrois. ,,Mijn vader werd voor gek verklaard, maar met de warmte van de laatste jaren kun je zeggen dat hij de juiste keuze heeft gemaakt'', zegt Hulst. ,,Al vanaf 1985 hebben we in de zomer temperaturen die tot dan toe in de Bourgogne gebruikelijk waren.''

Nederland wordt namelijk warmer, signaleert het KNMI al een tijd, net als de rest van de wereld. De tien hoogste jaartemperaturen sinds 1901 dateren alle van de afgelopen veertien jaar. ,,Het gebied rond de Middellandse Zee wordt te heet voor toerisme in de zomer'', constateerde de Maastrichtse milieueconoom Bas Amelung onlangs. Toeristen zullen volgens hem in de zomer meer de neiging krijgen in Nederland te blijven of er op bezoek te komen. De organisatie van VVV's verwacht volgens woordvoerster Claudette Deddes onder meer ,,meer boekingen voor lange weekeinden''.

De opwarming helpt ook de Nederlandse landbouw, die meer kan produceren met minder energie. Door de zachte winter heeft bijvoorbeeld de tarweoogst alle records gebroken. Door de huidige droogte valt straks de graanoogst in Nederland en Duitsland iets lager uit, maar de klappen in Zuid-Europa zijn veel groter, zodat Nederlandse en Duitse boeren straks profiteren van de hogere graanprijs. Hetzelfde geldt voor de aardappels, waarvan de prijs op de termijnmarkt fors is opgelopen. Met de verdere opwarming kan de Noord-Europese landbouw straks terrein winnen op de Zuid-Europese.

Met de opwarming is het zogeheten `groeiseizoen' toegenomen, van ongeveer 300 dagen begin jaren negentig tot ruim 320 nu. ,,Dat betekent in principe dat er nieuwe gewassen verbouwd kunnen worden, zoals druiven'', zegt Van Ierland, ,,maar dan moet er in het najaar en de zomer ook voldoende regen vallen, terwijl nu vooral de winters natter worden. Het waterbeheer in Nederland moet daaraan worden aangepast. En het moet niet zo zijn dat iedereen plotseling wijn gaat verbouwen zonder dat er voldoende markt is. Dan hebben we hier straks wel wijn, maar geen inkomen.''

Op de Apostelhoeve ziet Hulst Nederland niet een-twee-drie een wijnland worden. ,,Als het een paar zomers warm is zie je altijd mensen druiven planten, nu ook. Maar het kost generaties om het vak te leren'', zegt Hulst, die zelf in de leer is geweest bij een wijnboer in de Franse Elzas. In de wijnkelder wijst Hulst op de roestvrijstalen vaten, waarin een kostbaar temperatuurbeheersingssysteem wordt gebouwd om de vergisting te optimaliseren: ,,Het kost ook generaties om een investering als deze terug te verdienen''. Maar al duurt het nog jaren, het is denkbaar dat Nederland straks vol toeristen zit, die veel Nederlandse wijn drinken, tot voorspoed van de Nederlandse economie.