Reuzendoder Bologan

Ongeveer twintig topschakers hebben een mooi leven. Ze spelen in toernooien waar alle deelnemers uitgenodigd worden en waar ze een startgeld krijgen, hun onkosten worden vergoed en het prijzengeld aantrekkelijk is. De anderen ploeteren in de open toernooien waarvoor iedereen zich in kan schrijven. ,,Zijn die eliteschakers echt zoveel sterker dan wij?'', vragen ze. Ze zouden graag zien dat mensen als Anand en Kramnik zich in de massatoernooien waagden, maar die zijn wel wijzer.

Het Sparkassentoernooi in Dortmund is een dubbelrondige zeskamp. Er werden drie spelers van de elite uitgenodigd, Kramnik, Anand en Leko. Verder Teimoer Radjabov, die nu nog niet echt bij de elite hoort, maar binnenkort misschien wel, en de jonge Duitser Arkadij Naiditsch.

Viktor Bologan uit Moldavië was niet uitgenodigd, maar had zich geplaatst doordat hij dit jaar het Aeroflottoernooi in Moskou won. Hij is 31 jaar en staat 41ste op de wereldranglijst. Een hoge positie, maar niet hoog genoeg om voor de mooie toernooien uitgenodigd te worden.

In Dortmund versloeg Bologan Anand en Leko, hij won twee keer van Naiditsch en na zes ronden stond hij bovenaan met vijf punten, anderhalve punt meer dan nummer twee Vladimir Kramnik, die gewend is dit jaarlijkse toernooi te winnen.

De ploeteraars in de open toernooien kijken naar Bologan, die een van hen is en nu de elitespelers het nakijken geeft, en sommigen zullen zeker denken: ,,Zie je wel, ze zijn niet zo sterk. Wat Bologan kan, zou ik misschien ook kunnen, als ik ooit de kans zou krijgen.''

De spectaculairste partij uit de eerste helft van het toernooi werd door Radjabov gespeeld, net als eerder dit jaar in Linares, toen hij met zwart van Kasparov won. Behalve in die partij, die tot grote woede van Kasparov de schoonheidsprijs kreeg, liet Radjabov toen weinig zien, en nu dreigt hij in Dortmund ook weer de man van één partij te worden.

,,Eén, maar wel een leeuw'', zei de koning der dieren toen een muis hem vroeg hoeveel kinderen hij had. Radjabovs overwinning op Anand was op het eerste gezicht weer een kandidaat voor de schoonheidsprijs, met een mooi dameoffer en aan het eind twee onweerstaanbaar naar dame lopende centrumpionnen die deden denken aan een klassieke partij uit de negentiende eeuw tussen McDonnell en Labourdonnais. Bij nader inzien zaten er toch wel wat vlekjes op. Dat dameoffer was gedwongen geweest en kort daarvoor had Anand een tactische winst gemist, wat hem zelden overkomt.

Wit Anand-zwart Radjabov

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 e7-e5 5. Pd4-b5 d7-d6 6. c2-c4 Lf8-e7 7. b2-b3 f7-f5 8. e4xf5 Lc8xf5 9. Lf1-d3 e5-e4 10. Ld3-e2 a7-a6 11. Pb5-c3 Le7-f6 12. 0-0 Pg8-e7 13. a2-a3 0-0 14. Ta1-a2 Wits plan is omslachtig, maar als zijn stukken eenmaal spelen hoopt hij zware druk op het zwarte centrum uit te oefenen. 14...Dd8-a5 De eerste nieuwe zet. In Savanovic-Jankovic, Bosnië 2003, werd gespeeld 14...Pe5 15. Le3 De8 16. Kh1 Dc6 17. g4 Le6 18. g5 met stukwinst. 15. b3-b4 Da5-e5 16. Tf1-e1 b7-b5 Radjabov is nooit bang om wat materiaal te offeren. 17. c4xb5 a6xb5 18. Le2xb5 Pc6-d4 Maar dit had slecht af moeten lopen voor zwart. 19. Lb5-f1 Hij mist zijn kans. Na 19. Lc4+ – aangegeven door Sergei Sjipov – 19...d5 (niet 19...Kh8 20. f4 en zwart moet een stuk geven om zijn dame te redden) 20. Pxd5 Pxd5 21. Lb2 wint wit het stuk met groot voordeel terug. 19...d6-d5 20. Ta2-d2 Lf5-e6 21. f2-f4 De5xf4 22. Td2-f2 Niet 22. Txd4 wegens 22...Df2+ 23. Kxf2 Lxd4+ en wit gaat mat.

jmMmMdlm

mMmMbMag

MmMmicMm

mMmgmMmM

MAMbgeMm

AMBMmMmM

MmMmMDGA

mHCKDIFM

22...Df4xf2+ Hetzelfde motief als in de aantekening bij wits vorige zet. Zwarts dameoffer is overigens gedwongen. 23. Kg1xf2 Pd4-b5 Er dreigt 24...Ld4+ gevolgd door mat, dus wit moet materiaal geven. 24. Kf2-g1 Pb5xc3 25. Pb1xc3 Lf6xc3 Een moeilijk te beoordelen stelling. Zwart heeft voor zijn materiële achterstand zeer actieve stukken. 26. Lf1-b5 Lc3xe1 27. Dd1xe1 Pe7-f5 28. Lc1-b2 Ta8-c8 29. Lb5-a4 Tf8-f7 30. h2-h3 Verzwakt veld g3, waar zwart meteen op af gaat. 30...h7-h5 31. b4-b5 h5-h4 32. Lb2-e5 d5-d4 33. b5-b6 Een betere verdediging was 33. Dxe4 Tc1+ 34. Kh2 Pe3 35. Dxh4. Zwart heeft dan eeuwig schaak met 35...Pf1+, maar hij kan ook op winst blijven spelen met 35...Tff1, bijvoorbeeld 36. Dd8+ Kh7 37. Lxd4+ Th1+ 38. Kg3 Pf5+ 41. Kf3 Tc4 33...e4-e3 Nu zijn de zwarte pionnen niet meer tegen te houden. 34. Kg1-h2 d4-d3 35. De1-b4 e3-e2 36. Le5-c3 Tc8xc3 Hij maakt het aardig af. 37. Db4xc3 Pf5-g3 38. b6-b7 Tf7xb7 39. Dc3-a5 Tb7-b8 Wit gaf op.