PSEUDOFOSSIELEN VAN METEORIET WIJZEN NIET OP SPOREN VAN LEVEN

Opnieuw zijn op een meteoriet sporen van leven gevonden, maar ditmaal zal er in de media geen hype over ontstaan, want onderzoek heeft uitgewezen dat deze `fossiele' sporen moeten zijn ontstaan tijdens de zeventig jaar dat de meteoriet op het aardoppervlak heeft gelegen (Proceedings of the National Academy of Sciences).

Het gaat om een meteoriet die in Zuid-Tunesië (bij Tataouine) is gevonden, en waarop zeer kleine kristalletjes van het mineraal calciet (CaCO3) waren aangetroffen. Dergelijke kristalletjes (25-300 nm) met een kenmerkende afgeronde vorm zijn op aarde bekend als overblijfselen van nanobacteriën. Criteria voor een organische oorsprong zijn: concentratie in kolonie-achtige hoopjes, geen oriëntatie die overeenkomt met die van het onderliggende mineraal, een staafvorm met afgeronde hoeken, en een kleine spreiding in grootte. De kristalletjes op de bij Tataouine gevonden meteoriet voldoen aan al deze criteria.

De ophef die eerder ontstond over de structuren op de van Mars afkomstige meteoriet, en die later toch (naar alle waarschijnlijkheid) geen fossiele oorsprong hadden, had de onderzoekers van de Tunesische meteoriet echter terughoudend gemaakt. Onderzoek wees uit dat de nanokristalletjes niet zo onafhankelijk van de ondergrond waren als op het eerste gezicht leek. Ze bleken namelijk in hoge mate geconcentreerd in de buurt van `draadjes' (filamenten) die afkomstig waren van micro-organismen die het oppervlak van pyroxeenkristallen aan de buitenzijde van de meteoriet hadden gekoloniseerd gedurende de ruim zeventig jaar dat de meteoriet in de droge bodem op aarde had doorgebracht. Daarbij was opvallend dat de pyroxeenkristallen onder de nanokristalletjes van calciet steeds een kleine (slechts enkele microns diepe) depressie vertoonden. Daaruit moet worden geconcludeerd dat op die plaatsen onder de in de bodem heersende omstandigheden de pyroxeen iets sterker oploste dan elders, en dat juist daar iets gemakkelijker dan elders nanokristalletjes van calciet werden gevormd.

Bovendien bleek dat OM de calcietstaafjes, die kleine rozetten vormen, een dun laagje zit met een iets andere samenstelling dat voor de afgeronde hoeken zorgt. Een dergelijke opbouw kan tot stand komen onder inwerking van `afvalproducten' van levende organismen.