Lawaaiige sonar doet dolfijnen stranden

Onderwaterlawaai kan walvissen en dolfijnen laten stranden.

Op 5 mei van dit jaar voer het marineschip USS Shoup door de Puget Sound, een baai in de buurt van Seattle. De sonar van het schip zond luide pings uit van meer dan 230 decibel op een frequentie van 3 kHz. Toen het schip in de buurt kwam raakten verschillende soorten walvissen in paniek. Een dwergvinvis ging er snel vandoor, een groep Dall's bruinvissen vluchtte een zijarm van de baai in. Dertien bruinvissen strandden daarna op de kust, ze overleefden het niet.

Meer walvis- en dolfijnstrandingen kunnen achteraf in verband worden gebracht met proeven met luide sonars. In mei 2000 voerde de Amerikaanse marine een test uit met een nieuw type sonar in de buurt van de Bahama's. Prompt strandden zestien walvissen en dolfijnen op de omliggende eilanden. Vier jaar daarvoor hield een NAVO-vloot een oefening in de Middellandse Zee, waarna twaalf spitssnuitdolfijnen aanspoelden op de Griekse kust.

Seismische metingen, olie- en gasboringen, militaire oefeningen met sonar en scheepvaartverkeer maken veel lawaai. Over de invloed daarvan op de zeezoogdieren worden nu langzaam gegevens bekend. Uit CT-scans op een aantal eerder gestrande dieren bleek dat deze allemaal bloedingen in het binnenoor hebben. Tijdens een voorlopig eerste onderzoek bij een van de in Puget Sound gestrande bruinvissen bleek ook dit dier bloedingen in het binnenoor te hebben. ,,Het lijkt erop dat de intense sonar met name schadelijk is voor spitssnuitdolfijnen'', zegt de Nederlandse zeezoogdierdeskundige Ron Kastelein. ,,Spitssnuitdolfijnen duiken zeer diep en hebben een zeer doorbloede kop. Dat maakt ze wellicht extra kwetsbaar voor laagfrequente geluiden. Zo'n bloeding in het binnenoor kan het evenwichtsorgaan verstoren, waardoor het dier zich vreemd gaat gedragen. Ik denk dat het zichzelf laten stranden het laatste instinct is van de dieren. Dat in de Puget Sound vooral bruinvissen het slachtoffer waren, kan komen doordat deze soort een extreem gevoelig gehoor heeft.''