Ex-rebel vormt in Cuba nieuwe oppositiegroep

Eloy Gutiérrez-Menoyo, ooit een vrijheidsstrijder naast Fidel Castro, is terug in Cuba. Hij zei een oppositiebeweging te willen beginnen om Cuba te democratiseren.

Gutiérrez-Menoyo kondigde zijn besluit aan op het vliegveld van Havanna, waar hij zijn vrouw en kinderen uitgeleide deed na een vakantie op het eiland. ,,Zij vertrekken maar ik hoop dat we gauw weer samen kunnen zijn'', zei Gutiérrez-Menoyo, die net als veel andere Cubanen in ballingschap leefde in Maimi. ,,Ik hoop ook dat alle Cubanen ooit vrij zijn om hun land binnen te komen en weer te verlaten zonder visum''. Hij zei te willen werken aan een ,,legale oppostie van waaruit we kunnen bouwen aan een toekomst gebaseerd op pluralisme en samenwerking''.

De nu 68-jarige Eloy Gutiérrez-Menoyo werd geboren in Madrid en vluchtte voor Franco in 1946 met zijn ouders naar een dorpje in de buurt van Havanna. In de jaren vijftig streed hij samen met Castro tegen het bewind van Fulgencio Batista, maar hij voelde niets voor Castro's communisme. Daarom vluchtte hij in 1960 naar de Verenigde Staten, waar hij mede oprichter was van Alpha 66, een paramilitaire organisatie die Cuba wilde bevrijden van Castro. Tijdens een mislukte invasie met zijn gewapende groep in 1964 werd hij gevangen genomen. Hij zat 22 jaar onder erbarmelijke omstandigheden vast in Havanna, totdat hij met hulp van de Spaanse premier Felipe González in 1986 vrijkwam.

Tien jaar geleden richtte Gutiérrez-Menoyo `Cambio Cubano' (Cubaanse verandering) op, om via dialoog de situatie in Cuba te verbeteren. Hij had sindsdien zowel kritiek op degenen die via gewapende strijd een einde aan het bewind van Castro wilden maken, als op de dissidenten in Cuba, die zich in zijn ogen voor het karretje van de Amerikanen lieten spannen.

Gutiérrez-Menoyo overhandigde journalisten op het vliegveld een vier pagina's tellend manifest, getiteld `Boodschap aan alle Cubanen voor een Nieuwe revolutie'. Daarin schrijft hij, dat hij het besluit om te blijven heeft genomen ,,na een zorgvuldige en diepgaande analyse van de situatie in Cuba''. Volgens zijn vrouw heeft hij daarvoor geen overleg gehad met anderen, ook niet met de Cubaanse regering.

Critici vinden dat Gutiérrez-Menoyo met zijn besluit Castro in de kaart speelt, sommigen beschuldigen hem zelfs van collaboratie. ,,Hij geeft Castro de kans om hem te gebruiken en de indruk te wekken dat een oppositiebeweging in Cuba mogelijk is, terwijl we weten dat degenen die zich tegen de regering verzetten worden gestraft'', zegt Huber Matos, ook een vroegere rebellenleider. Volgens mede-oprichter van Alpha 66 Ernesto Díaz verliest Gutiérrez-Menoyo veel van zijn ,,prestige als revolutionaire strijder''.