Hoop leeft op bij halfjaarcijfers

Het economisch herstel in de Verenigde Staten is begonnen, zo melden diverse Nederlandse bedrijven. Maar de onzekerheid blijft groot.

Drie grote Nederlandse concerns lieten gisteren weten dat zij een voorzichtig herstel zien in de VS, een markt waar zij allemaal grote belangen hebben. De behoedzaamheid droop van de woorden van de bestuursvoorzitters die, door schade, schande en winstwaarschuwingen wijs zijn geworden.

De bedrijven - alleen opgenomen in de beursgraadmeter AEX - stonden niet alleen in hun voorzichtig optimisme dat gestaafd lijkt te worden door de Europese Centrale Bank (ECB) en de meest recente Amerikaanse data. De bank publiceerde gisteren het maandbericht waarin het schrijft dat de economie in de eurozone geleidelijk zal herstellen in de tweede helft van het jaar, vooral door de toenemende vraag naar producten uit de eurolanden vanuit het buitenland. Het bericht kwam op dezelfde dag dat het Amerikaanse ministerie van Arbeid bekendmaakte dat de productiviteit in de VS in het tweede kwartaal steeg met 5,7 procent op jaarbasis, veel hoger dan analisten hadden verwacht en veel meer dan de 2,1 procent groei uit het eerste kwartaal.

De toename van de productiviteit is opgemerkt door 's werelds grootste handelaar in kantoorartikelen, Buhrmann. De autonome groei van de verkoop van Buhrmann's kantoorartikelen in de VS was in het tweede kwartaal stabiel, na negen kwartalen lang gedaald te zijn. Bestuursvoorzitter Frans Koffrie verwacht geen uitbundige groei in de VS, maar denkt ,,dat de bodem is bereikt''.

Buhrmann merkt een herstel snel, omdat bedrijven weer personeel aannemen en voorraden aanvullen. Het is overigens te vroeg om te stellen dat dit grootscheeps gebeurd. ,,De orders van klanten krimpen nog altijd, maar de mate van krimp is afgenomen'', zei Koffrie. De behoudendheid volgt op jaren waarin Buhrmann de nettowinst zag wegsijpelen, een reeks winstwaarschuwingen moest afgeven en ook nog in het tweede kwartaal van dit jaar een enorme winstdaling moest incasseren. Het bedrijf, dat de helft van zijn omzet uit de VS haalt, heeft vooral concerns met meer dan tienduizend werknemers als klant en Koffrie verwacht dat de autonome groei in het derde kwartaal weer zal stijgen tot boven het break-even punt. Volgens hem gaat het vooral beter aan de oost- en westkust waar de dienstverlenende sector zit en heeft de industriële sector - meer gesitueerd in het centrale deel van het land- het moeilijk. ,,Dit is gedraaid, want de situatie was precies omgekeerd'', aldus Koffrie.

Ook ABN Amro-topman Rijkman Groenink zei gisteren dat hij lichte tekenen van herstel van de Amerikaanse economie ziet. Een bank als ABN Amro, die in de VS ook veel het midden- en kleinbedrijf bedient, voelt dat meteen aan zijn kredietportefeuille. Het bedrijfsleven gaat weer meer lenen, maar ook, en dat is nog een belangrijker signaal, het aantal dubiueze debiteuren nemen af. De bank lijdt minder onder bedrijfsdebacles, faillissementen. In het eerste half jaar heeft ABN Amro 33 procent minder geld opzij hoeven te zetten als buffer voor slechte leningen. Volgens Groenink loopt de daling van het voorzieningenniveau altijd vooruit op economisch herstel.

Aan de andere kant van het spectrum stond overigens gisteren Reed Elsevier, dat bij monde van bestuursvoorzitter Crispin Davis verklaarde dit jaar geen herstel meer te verwachten in de VS. De uitgever heeft last van de dalende aantal bezoekers van zijn vakbeurzen - een gevolg onder meer van bezuinigingen op reisbudgetten - en het nog altijd niet aantrekken van de advertentiemarkt, twee aspecten die pas later in de cyclus van het economisch herstel verdwijnen.

Davis' opmerkingen laten zien dat de onzekerheid groot blijft. Zo zei de Amerikaanse topman Don Shepard van verzekeraar Aegon gisteren dat de vooruitzichten dan wel aan het verbeteren zijn, maar nog niet zo sterk dat hij een winstprognose durfde te geven. ,,De marktomstandigheden blijven onzeker.'' Hetzelfde geluid was te horen bij Buhrmann dat wel verwacht meer paperclips en pennen te zullen verkopen in de tweede helft van 2003, maar geen prognose geeft en zelfs zei dat het onwaarschijnlijk is dat het dit jaar nog met zo'n verwachting komt. ABN Amro durft dat wel, en verwacht dat de winst dit jaar 15 procent stijgt. Hetgeen niet betekent dat Groenink overmoedig is. Want, in zijn woorden: ABN Amro's verwachting kan alleen waargemaakt worden als de economie zich zo blijft ontwikkelen zoals nu en er geen grote gebeurtenissen voorkomen op geopolitiek niveau.