`Gesjoemel met nucleair afval is eenvoudig'

Het plan van Rotterdam om met scans nucleair afval in de haven op te sporen, wordt in de wereld van het afval niet serieus genomen. `Wie kwaad wil, komt er zo doorheen.'

,,Nucleair afval verbergen is behoorlijk eenvoudig.'' Dat zegt directeur J. Slotboom van schrootbedrijf Cronifer in Moerdijk. Slenterend over zijn bedrijfsterrein, tussen de metershoge bergen schroot, vertelt hij hoe dat in zijn werk gaat. ,,Verpakt in een beetje aluminium en lood is het nauwelijks traceerbaar. Die jongens van Al-Qaida weten dat heus ook wel.''

Het voornemen van minister Zalm (Financiën) en de Amerikaanse douaneautoriteiten om detectiepoorten voor `nucleaire scans' in de Rotterdamse haven te plaatsen hebben veel vragen opgeroepen. Wie gaat dat betalen? Waar worden ze geplaatst? Wat gebeurt er met nucleair materiaal dat gevonden wordt en wie draait voor de kosten op van het opruimen of schoonmaken ervan? En is al het nucleaire afval wel traceerbaar?

Schroothandelaren zeggen het antwoord te weten. Sinds 1 januari van dit jaar is het voor schrootbedrijven verplicht al het binnenkomende materiaal te controleren op radioactiviteit. Het bedrijf van Slotboom doet dat al tien jaar. ,,De claims van staalfabrieken kunnen vele miljoenen bedragen als zij radioactief materiaal vinden in spullen die van ons afkomstig zijn'', legt hij uit.

Het idee dat met scans zoals voor Rotterdam nucleair materiaal gedetecteerd kan worden betwist hij. ,,Voor dat doel zijn de scans totaal ongeschikt'', zegt Slotboom. ,,Wie kwaad wil, komt er zo doorheen.''

Directeur H. Codée van de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA), die belast is met het verzamelen, verwerken en opslaan van radioactieve stoffen, beaamt dit. ,,Als je zo'n scan wilt omzeilen, dan zijn daar altijd mogelijkheden voor. Je pakt het in, of je vervoert het via een haven zonder detectiepoorten.'' Toch ziet Codée daarin geen reden om het plan niet uit te voeren. ,,Je bant er de misdaad niet mee uit, maar je maakt het allemaal wel wat moeilijker.''

Het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam is zich bewust van de kritiek op het plan. Een woordvoerder zegt: ,,Er zitten nu nog heel veel haken en ogen aan het plan. De werkgroep die het idee verder uitwerkt, is pas een keer bij elkaar geweest. Voordat die poorten er staan, zijn we zo een jaar verder. Áls ze er al komen.''

Deltalinqs, het bedrijf dat de belangen van de haven en industriële bedrijven behartigt, is nog niet bij het overleg van die werkgroep betrokken, zegt een woordvoerster. ,,Ik heb geen idee waarom.''

Slotboom denkt dat de scans zeker gevolgen zullen hebben voor de haven. ,,Met de huidige apparatuur kan je alleen maar container voor container meten.'' zegt hij. ,, Als je alle containers op een schip moet doormeten, ben je wel even bezig. Helemaal als je alle schepen wilt scannen.''

Ook de vraag wie er voor de kosten voor het schoonmaken en verwerken van gevonden nucleair materiaal moet opdraaien roept vragen op. Slotboom: ,,Nu is het zo dat de kosten voor rekening van de schroothandelaar komen waar het spul gevonden wordt''. Volgens Slotboom werkt dat in de hand dat gevonden nucleair materiaal – zonder dat melding wordt gedaan bij het ministerie van VROM – vaak wordt teruggestuurd naar het land van herkomst. ,,En in Rusland doen ze daar bijvoorbeeld niet zo moeilijk over. Daar kieperen ze het zonder problemen in de Wolga.'' zegt hij.

Een woordvoerder van het ministerie van Financiën heeft op alle vragen nog geen antwoord. Hij laat weten dat er over de mogelijkheden momenteel wordt overlegd met het Rotterdamse bedrijfsleven. Rond 12 augustus verwacht hij meer duidelijkheid.