`Wij bekijken de intentie van de school'

De Commissie Gelijke Behandeling oordeelde gisteren dat een katholieke school in Utrecht hoofddoekjes mag verbieden. Ondervoorzitter M. van der Burg licht het oordeel toe.

Voor de eerste keer in haar negenjarig bestaan stond de Commissie Gelijke Behandeling gisteren een middelbare school toe hoofddoekjes in de klas te verbieden. Het gaat om een bijzondere middelbare school en daarin schuilt de verklaring voor dit oordeel van de commissie. Bijzondere scholen mogen onderscheid maken op grond van godsdienst om hun grondslag te verwezenlijken.

De twee Marokkaanse leerlingen van het katholieke St. Gregorius College in Utrecht die een klacht indienden omdat ze hun hoofddoek in de klas wilden dragen, moeten zich neerleggen bij de regels van de school. Mieke van der Burg, ondervoorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling, beoordeelde de klacht.

Het Gregorius College zou ook kunnen zeggen: dit is een katholieke school, er worden alleen katholieke leerlingen toegelaten...

,,Dat kan. Er zijn christelijke scholen die als voorwaarde stellen: alleen zij die onze grondslag onderschrijven, worden toegelaten. Dat kan ertoe leiden dat een gereformeerde bondsschool een vrijgemaakt gereformeerde leerling niet toelaat.''

En als de school in het reglement opneemt: islamitische leerlingen laten wij niet toe?

,,Als de school aannemelijk kan maken dat zij leerlingen om godsdienstige redenen weigert, kan dat. Maar dan moet de school laten zien dat zij een daadwerkelijke invulling geeft aan haar grondslag. Weigeren op grond van ras, geslacht, seksuele gerichtheid of politieke overtuiging kan niet.

,,Hoofddoeken zijn een geloofsuiting die zichtbaar is, net als het vasten bijvoorbeeld. Het praktiseren van een geloof mag een bijzondere school verbieden. Aan de andere kant heeft de school haar eigen gebruiken, feesten, lesmateriaal en een pastor in dienst. Ook voor leerlingen die de grondslag niet onderschrijven.''

Zo dwingt u een bijzondere school om katholieker of protestants-christelijker te zijn dan zij misschien zou willen.

,,Een bijzondere school met de letters pc of rk in de naam die zelf niets aan haar grondslag te doet, kan geen onderscheid maken in haar aannamebeleid. Vijf procent van de bijzondere scholen in Nederland geven een strikte uitvoering aan hun grondslag. Naarmate je lichter bent als school, zijn er minder mogelijkheden om andere geloofsovertuigingen te weren.''

Tegen een 'lichte' bijzondere school kan de Commissie zeggen: de hoofddoek is hier toegestaan.

,,Exact.''

Hoe heeft de Commissie beoordeeld of het Gregorius College aan de eisen voldeed?

,,Dat is de schoolleiding uitvoerig gevraagd. En we hebben stukken gezien.''

Hoe weet je of de intentie van een school goed is? Dat zij zich niet verschuilt achter haar grondslag om moslims te weren?

,,Wellicht komen er meer verzoeken. Dan gaan commissieleden naar de scholen toe om die intenties te onderzoeken. Een school kan ook zelf het initiatief nemen en vragen: voldoen wij aan de algemene wet gelijke behandeling?''

Openbare scholen mogen hoofddoeken op school niet verbieden. Deze uitspraak verscherpt de tweedeling tussen openbaar en bijzonder onderwijs.

,,Die tweedeling ís er gewoon, alleen heeft de Commissie de hoofddoek in het bijzonder onderwijs nog nooit kunnen toetsen omdat er geen verzoeken binnenkwamen. Deze uitspraak zal best discussie geven.''

De Commissie eist van bijzondere scholen die hoofddoeken weren dat ze consequent zijn. Een van de meisjes mocht haar hoofddoek buiten de klas dragen, omdat ze in het eindexamenjaar zat. Het andere meisje kon zich daarbij aansluiten. Andere leerlingen mogen geen hoofddoek dragen. Dat is toch niet consequent?

,,Het is de eerste keer dat de school met een hoofddoek werd geconfronteerd. Het is goed dat er naar een compromis is gezocht. Dat kan nu niet meer, omdat dit oordeel er ligt. Ook andere scholen moeten zich daarnaar voegen. Als er sprake is van willekeur, zullen we sneller de verzoekster in het gelijk stellen.''

In maart dit jaar stond de Commissie het ROC in Amsterdam toe de niqaab te verbieden. Nu sneuvelt de hoofddoek op bijzondere scholen. Dat is een duidelijke trendbreuk met de uitspraken die de Commissie tot nu toe deed over hoofddoekjes.

,,Meestal staat het verbieden van een hoofddoek op school op gespannen voet met de gelijke-behandelingswet, behalve als het zoals hier om een bijzondere school gaat. Of als er sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond, zoals bij de niqaab die de communicatie op school belemmerde. Het is toeval dat we nu twee afwijkende zaken achter elkaar hebben behandeld.''

Dit voorjaar bracht minister Van der Hoeven (Onderwijs) een leidraad uit waarin bijzondere scholen de ruimte krijgen de hoofddoek te verbieden. In hoeverre heeft de uitspraak van de Commissie invloed ondervonden van een CDA-maatregel?

,,Die leidraad vloeit voort uit de wet. Wij toetsen de wet of nu de PvdA in de regering zit of het CDA. We hebben net een uitspraak gedaan over bijzondere basisscholen die een eigen spreidingsbeleid voeren bij de toelating van allochtone leerlingen: dat mogen ze niet. Dat heeft niets te maken met signatuur.''