Nauwkeurig, tot achter de komma

Het hoofdkantoor in Voorburg heeft ,,problemen met de brandveiligheid''. De personele bezetting is nog niet afgestemd op de nieuwe rol als ,,kennisorganisatie''. En de begroting voor informatietechnologie is door omvangrijke bezuinigingen verlaagd tot een percentage van de omzet dat ,,onvoldoende'' is.

Welkom bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

De wet van Murphy dat alles wat fout kan gaan ook fout gaat heeft aan bovengenoemde drie knelpunten in het laatste CBS-jaarverslag een nieuwe toegevoegd: kloppen de cijfers wel?

Eergisteren onthulde het CBS zelf dat het prijsindexcijfer in twaalf maanden steeds verder van de realiteit is afgedwaald.

Schrale troost: automatiseringsmissers zijn niet voorbehouden aan overheidsorganisaties. Twee voorbeelden uit de top van het Nederlandse bedrijfsleven van de afgelopen weken. Hagemeyer bleek een automatiseringsprobleem bij zijn Britse elektrotechnische groothandel te hebben dat het concern mede in de rode cijfers hielp. Bij Philips pakte de software voor de afdekking van de dollar fout uit. Dat kostte 72 miljoen euro.

De erkenning van het CBS dat het prijsindexcijfer de afgelopen twaalf maanden te hoog is geweest, is extra pijnlijk omdat het cijfer, en daarmee het CBS, zo'n cruciale rol spelen in de Nederlandse overleg- en koppelingseconomie. De actuele en de verwachte inflatie beïnvloeden de loononderhandelingen en pensioenuitkeringen, zij werken door in de huren, en de uitkomsten van de loononderhandelingen werken weer door in de hoogte van sociale uitkeringen.

De rol van het CBS in de sociale economie wordt onderstreept door de elf mensen die toezichthouden op het CBS, de zogeheten Centrale Commissie voor de Statistiek. Directeur Don van het Centraal Planbureau zit erin. Evenals voorzitter De Waal van de FNV. En directeur-generaal Hogeweg bij de Europese Centrale Bank. Voorzitter is P. Korteweg, ex-topambtenaar op Financiën, ex-chef van vermogensbeheerder Robeco en nu een van de toezichthouders bij de Nederlandsche Bank en de Pensioen- en Verzekeringskamer.

Kan het bedrijfsleven Nederland een handje helpen, door een concurrent voor het CBS op te zetten, zoals het CPB moet concurreren met het private onderzoeksbureau Nyfer? Dat is niet praktisch. Een land heeft één officieel statistisch bureau, zoals er ook maar één centrale bank is. De naderende transformatie van het CBS van overheidsdienst in een zelfstandig bestuursorgaan dwingt de raad van elf tot actiever toezicht, zoals commissarissen in het bedrijfsleven. Vier vergaderingen per jaar zijn dan niet meer genoeg.