`Koppelverkoop en geen openheid'

Microsoft riskeert een zware Europese boete wegens misbruik van zijn dominante positie op de pc-markt. De Europese Commissie verwijt het Amerikaanse softwareconcern koppelverkoop en gebrek aan openheid.

Na een marktonderzoek van drie jaar kwam de Europese Commissie gisteren tot dezelfde conclusie als de Amerikaanse rechter in de antitrustzaak tegen Microsoft van november vorig jaar. Het Amerikaanse softwarebedrijf misbruikt zijn dominante positie op de pc-markt. De Europese Commissie verwijt Microsoft twee dingen, zo valt op te maken uit de verklaring die gisteren werd bekendgemaakt: koppelverkoop en gebrek aan openheid.

Microsoft maakt Windows, het besturingssysteem dat draait op meer dan 95 procent van alle moderne pc's. Windows is al lang niet meer alleen het disk operating system (DOS), maar bevat ook software om webpagina's te bekijken (browser), e-mail te lezen, korte boodschappen te sturen (instant messaging) en beeld en geluid af te spelen (media player). Dergelijke programma's zaten eerst niet of nauwelijks in Windows. Voor elk type software waren (en zijn) alternatieven. Bijvoorbeeld de browsers van Netscape en Mozilla, het e-mailprogramma Eudora, de instant-messenger ICQ en de mediaspelers van RealNetworks, Apple en Winamp. Microsoft zag de populariteit van deze software en bakte snel eigen varianten in Windows in.

Windows-gebruikers kunnen nog steeds de alternatieve software installeren, maar die werkt niet altijd goed samen met het besturingssysteem van Microsoft. Minder ervaren gebruikers vinden het installeren bovendien moeilijk. Voor de Microsoft-software hoeven zij niets te doen. Deze is ingebakken in Windows. Concurrenten van Microsoft noemen deze handelswijze al jaren onrechtmatig. Vooral het conflict met browserfabrikant Netscape trok de aandacht. In mei bereikten Microsoft en Netscape-eigenaar AOL Time Warner een schikking. Microsoft betaalt AOL 750 miljoen dollar. Te laat voor Netscape: de browser is ter ziele.

Andere softwareleveranciers zuchten eveneens onder de druk van Microsoft. Neem de makers van mediaspelers. De helft van alle internetters gebruikt volgens onderzoeksbureau Nielsen-Netratings de Windows Media Player. Dat is fors meer dan RealOne (RealNetworks), Quicktime (Apple) en Winamp (Nullsoft/AOL). Winamp, een van de eerste programma's om mp3-bestanden te beluisteren, was jaren geleden nog marktleider. Sommige analisten verwachten dat Microsoft ook zoekmachine Google uit de markt wil drukken. Het bedrijf werkt aan een eigen zoekmachine. De opzet slaagt niet altijd. Microsofts spelcomputer de Xbox is geen partij voor de Playstation 2 van Sony. Ook in de mobiele telefonie krijgt Microsoft nog geen voet aan de grond.

Het onderzoek van de Europese Commissie spitste zich wat de koppelverkoop betreft toe op de mediaspelers. Ontwikkelaars van software en websites zeggen niet om ,,de alomtegenwoordigheid'' van Windows Media Player op pc's heen te kunnen. De Commissie stelt dat ,,hun ontwikkelstrategie kunstmatig wordt beïnvloed ten gunste van Microsoft''. Microsoft zou de concurrentie verzwakken door de koppeling tussen besturingssysteem en mediaspeler. Bovendien zou de handelwijze van het Amerikaanse bedrijf de innovatie verstikken en de keuze van de consument verminderen. De Europese Commissie stelt Microsoft twee alternatieven voor. Microsoft moet een nieuwe versie van Windows op de markt brengen die óf alle mediaspelers bevat óf geen enkele.

Naast koppelverkoop zegt de Commissie dat Microsoft zijn marktpositie misbruikt op de markt voor servers: grote computersystemen voor netwerken. Microsoft zou niet open genoeg zijn. Zo weigert het concern gegevens openbaar te maken die concurrerende leveranciers van servers nodig hebben om hun apparatuur met systemen van Microsoft te laten communiceren. De Commissie wil dat Microsoft deze gegevens openbaar maakt. De situatie lijkt op de weigering van Microsoft om het communicatieprotocol van Windows vrij te geven. Hierdoor is het voor andere softwaremakers moeilijker om programma's te maken die in Windows kunnen worden geïntegreerd.

De aantijgingen tegen Microsoft zijn niet nieuw. Ook het Amerikaanse ministerie van Justitie en negen Amerikaanse staten verweten het concern al koppelverkoop en gebrek aan interoperabiliteit. In november 2001 maakten zij afspraken dat Microsoft programma's van derden in Windows zou toelaten en dat het Windows-communicatieprotocol openbaar zou worden. Vorige maand hebben het ministerie en de negen staten bij de rechter geklaagd dat Microsoft zich niet aan alle afspraken houdt.