Economie in VS groeit banenloos

Amerika lijdt aan jobless recovery. De economie herstelt wel, maar de banen willen maar niet komen. Er steken al verhalen de kop op over een nieuwe recessie. Niet iedereen is somber. `Ik verwacht over een jaar een overschot aan banen.'

In het Job Information Center in Midtown Manhattan bladert de 24-jarige Samia Krasnigi verwoed door dikke klappers vol adressen van uitzendbureaus. ,,Er zijn er zoveel, ik word er moedeloos van'', zegt Krasnigi. Een maand geleden werd zij naar huis gestuurd door het restaurant waar ze werkte. Te weinig klandizie. Ze heeft een opleiding in health management, en hoewel de gezondheidssector nog het minst te lijden heeft gehad onder de recessie, is het niet zo eenvoudig om daar een baan te vinden. ,,Als dit zo doorgaat moet ik weer bij mijn ouders in Westchester gaan wonen'', zegt ze, een lang gezicht trekkend.

Elke week komen weer nieuwe cijfers uit over de Amerikaanse werkgelegenheid. De ene week is het nieuws negatief, de andere positief, en de aandelenmarkten bewegen mee, maar voor de pakweg negen miljoen werkzoekende Amerikanen zijn dat oninteressante details. Zelfs de toenemende winsten bij grote bedrijven laten hun koud. Voor hen gaat het pas weer goed met de economie als ze een baan hebben gevonden.

,,Op zichzelf is het een goed teken dat er gemengde berichten zijn over de werkgelegenheid'', zegt Ken Goldstein, econoom bij The Conference Board, een economisch onderzoeksbureau in New York. ,,Een paar weken geleden waren er alleen maar slechte berichten, dus er is vooruitgang.''

Zijn collega David Wyss van Standard & Poor's is minder optimistisch. ,,We bungelen aan de onderkant van de U'', zegt Wyss, verwijzend naar de vorm van de economische curve. ,,De kapitaaluitgaven zijn nog steeds zwak. En de rest van de wereld sukkelt met ons mee. Met Japan gaat het iets beter, maar in Europa is het een rommeltje. Iedereen verwacht dat Amerika de wereldeconomie aan de gang houdt. Maar als je te veel wagons aan een locomotief hangt, rijdt-ie niet meer.''

De recessie van 2001 heeft in totaal twee miljoen banen weggevaagd. Dat getal is niet zo opmerkelijk aangezien er in de hausse ervoor misschien wat al te veel mensen waren aangenomen: begin 2000 bedroeg de Amerikaanse werkloosheid maar 3,8 procent. Maar nu zou je mogen verwachten dat het bedrijfsleven weer mensen aanneemt – al was het maar om de geslonken voorraden aan te vullen – en juist dat doen ze niet of niet overtuigend. De economie is alweer sinds november 2001 aan het groeien, maar dat vertaalt zich niet in werk, vandaar dat er al een tijdje wordt gesproken van een jobless recovery.

,,Elke recessie wordt gevolgd door een jobless recovery, maar deze duurt wel wat langer dan normaal'', zegt Goldstein. Na de recessie van begin jaren negentig duurde het vijftien maanden voordat de werkgelegenheid weer aantrok. Aan de andere kant: de werkloosheid was toen ook hoger: in 1992 bedoeg die 7,4 procent, terwijl afgelopen juni een voorlopig dieptepunt werd bereikt met 6,4 procent. Ter vergelijking: de crisis van de jaren tachtig kende een werkloosheid van 9,6 procent – mede door de gierende inflatie en omdat de huizenmarkt instortte. De huidige krimp die de arbeidsmarkt laat zien is de langstdurende sinds de Tweede Wereldoorlog.

Werd er vorig jaar, bij de nazeurende recessie van 2001, nog voor een zogenoemde double dip gevreesd – waarbij de economie even opveert, om daarna weer in te zakken – nu steken verhalen de kop op over een echte tweede recessie, als gevolg van al te traag herstel van de werkgelegenheid. ,,Je kunt niet blijven doorgaan met economische groei zonder een vorm van banengroei'', zegt Sung Won Sohn, econoom bij de bank Wells Fargo in Minnesota. Won Sohns argument is simpel: bedrijven verdienen meer als hun klanten meer uitgeven, en hun klanten geven meer uit als ze werk hebben.

Maar er is geld in aantocht, geld waarvoor niet gewerkt hoeft te worden: de belastingvoordelen van de regering-Bush. Een van de simpelste tax-credits, waar vrijwel elk Amerikaans gezin van zal profiteren, betreft een lastenverlichting voor elk kind van 400 dollar. Die cheque, die de Amerikaanse fiscus dezer dagen rondstuurt, gaat volgens sommige economen meteen terug de economie in voor consumpties. Anderen vermoeden dat veel Amerikanen hun gestaag oplopende (creditcard)schulden zullen willen aflossen met het geld, nu de rentes snel stijgen. ,,God verhoede dat ze gaan sparen'', zegt Wyss. En als het geld wordt uitgegeven aan geïmporteerde producten, dan worden Amerikaanse werknemers daar niet beter van.

Wat als er wel banen bijkomen voor de Amerikaanse economie, maar niet in Amerika, dankzij de almaar voortschrijdende globalisering? ,,Banenmigratie vindt al decennialang plaats, in de textiel, in de productie'', werpt econoom Wyss tegen. ,,En nu verdwijnen er ook banen in de dienstensector naar landen als India en China, maar als je naar de cijfers kijkt is dat toch marginaal.''

Goldstein van de Conference Board loopt alvast ver vooruit en verwacht dat er volgend jaar omstreeks deze tijd een ,,ernstig overschot'' aan banen zal zijn. ,,Als de economie blijft groeien in het huidige tempo, dan weet ik zeker dat er binnen twaalf maanden naarstig op zoek wordt gegaan naar mensen om alle posities te vullen.''