De kok, de koelkast en de ambassadeursvrouw

De koelkast op de residentie van de Nederlandse ambassadeur in Washington stond gisteren centraal bij een kort geding voor de Haagse rechtbank.

Ambassadeur Boudewijn van Eenennaam wond er op 9 mei dit jaar, vlak voor zijn huwelijksreis, geen doekjes om. ,,Als ik terugkom, ben je weg'', beet hij zijn chef-kok Bart Vandaele toe. Zo stond zijn cliënt, jarenlang een gevierd kok in de Amerikaanse hoofdstad, pardoes op straat, betoogde advocaat Bernard Tomlow gisteren voor de Haagse rechtbank.

De ambassadeur had sindsdien geen cent meer betaald. In plaats daarvan trok Van Eenennaam's partner Jellie een nieuwe kok aan uit het Amsterdamse Amstel Hotel. Vandaele belandde door de hele affaire in een diepe crisis, vertelde zijn advocaat. Niets kan hij meer. Hij zou zelfs, naar analogie van het writer's block, zijn bevangen door een heus cooking block.

Noch Vandaele, noch Van Eenennaam en zijn Jellie, met wie hij inmiddels is gehuwd, woonden de rechtszaak persoonlijk bij. Advocaat Tomlow schetste echter uitvoerig de toedracht van deze affaire, die doet denken aan een nieuwe versie van de film The Cook, the thief, his wife and her lover.

De verhouding tussen de kok enerzijds en Van Eenennaam en Jellie anderzijds verslechterde gaandeweg sinds de laatsten vorig jaar maart hun intrek op de residentie namen. De meningsverschillen gingen vooral over voedsel dat steeds uit de koelkast verdween. Tomlowa schreef dit toe aan ,,een ernstig eetprobleem'' van Jellie. De rechter had hem vooraf verzocht in het openbaar niet in bijzonderheden te treden over deze delicate zaak. Dit weerhield de advocaat er niet van te vermelden dat Jellie na afloop van partijtjes op de residentie de restjes placht op te eten.

Na verscheidene aanvaringen besloten beide zijden een extra koelkast aan te schaffen voor de privé-behoeften van de ambassadeur en zijn vrouw. Vandaele liet sloten aanbrengen op `zijn' koelkast. Maar nieuwe botsingen bleven niet uit. Tomlow hekelde de ,,totaal onprofessionele'' wijze waarop Van Eenennaam en Jellie met het personeel omgingen. Een wereld van verschil met Van Eenennaams voorganger Joris Vos, met wie Vandaele altijd een uitstekende relatie had gehad.

De landsadvocaat, D. den Hertog, die namens de staat en Van Eenennaam optrad, negeerde Tomlows betoog over de eetstoornis volledig. In plaats daarvan betwistte hij dat het arbeidsgeschil tussen Vandaele en Van Eenennaam voor de rechtbank in Den Haag thuishoorde. Vandaele is geen Nederlander en hij was door de ambassadeur persoonlijk in dienst genomen in Washington. De staat der Nederlanden had geen formele band met de kok en dus betreft het een zaak, die slechts de Amerikaanse rechter aangaat, stelde Den Hertog.

Tomlow bracht daar op zijn beurt tegenin dat Vandaele niet zomaar ,,een privé-kokje van de ambassadeur'' was. Het overgrote deel van de maaltijden, dat hij bereidde was voor allerlei hoge gasten van de ambassadeur, tot en met kroonprins Willem-Alexander, Máxima en de Philips-top toe. ,,Mijn stelling is: hij diende het Nederlands belang'', aldus Tomlow. Van Eenennaam betaalde de kok bovendien helemaal niet uit eigen zak, maar kreeg daar geld van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag voor.

Mocht de rechter zich toch bevoegd achten in deze kwestie, dan had Den Hertog nog wel wat andere troeven achter de hand. Van Eenennaams toorn was in het bijzonder gewekt door het feit dat Vandaele naast zijn werk voor de ambassadeur een volwaardig cateringbedrijf voor andere klanten dreef. De landsadvocaat erkende dat Vandaele toestemming had enkele hand- en spandiensten te verlenen op andere ambassades. Maar dat betekende ,,om de drommel niet'' dat het was toegestaan ook voor Amerikanen te werken, aldus Den Hertog. Het beperkte visum van Vandaele gaf hem daartoe volgens de raadsman niet het recht. Volgens Den Hertof placht Vandaele zijn visitekaartje aan gasten op de ambassade mee te geven. Ondanks waarschuwingen bleef hij daarmee doorgaan. ,,Dat was de crux voor zijn ontslag'', aldus Den Hertog.

De landsadvocaat erkende dat verzuimd was Vandaele nog enige tijd door te betalen en achterstallige declaraties te voldoen. ,,Dat is tussen wal en schip gevallen.'' Hij beloofde de rekeningen binnenkort te vereffenen. Tomlow (,,Ik vind het schandalig.'') kondigde aan nog een stevige schadevergoeding te eisen. De rechtbank doet over drie weken uitspraak.