Waarom is `Antwone Fisher' geen grote hit?

Wanneer in een Hollywoodfilm een vondeling er als volwassene na veel moeite in geslaagd is zijn natuurlijke moeder op te sporen, dan verwacht je dat na een aanvankelijke aarzeling de violen los zullen barsten terwijl moeder en zoon elkaar huilend in de armen vallen. Zo gaat het ook in Spoorloos en al die andere vormen van emotie-tv. Antwone Fisher, het regiedebuut van steracteur Denzel Washington, valt in een andere categorie. De moeder die haar zoon in de steek heeft gelaten, een voormalige crackverslaafde, blijkt nog steeds een bang vogeltje, dat bewegingloos in de hoek van haar verwaarloosde flatje zit. Ze reageert nauwelijks op de entree van de verloren zoon, en er blijken geen termen aanwezig voor verzoening en vergeving. Wel is duidelijk dat Antwone Fisher, een marineman in therapie voor agressief gedrag, nu kan gaan beginnen aan het oplossen van zijn problemen.

De scène is voortreffelijk geregisseerd en gespeeld, door nieuwkomer Derek Luke en door Viola Davis; de laatste was eerder dit jaar te zien als een psychiater in Solaris en een dienstbode in Far from Heaven. Het lijkt wel een gebeurtenis uit het werkelijke leven. Het scenario werd dan ook geschreven door de echte Antwone Fisher, een voormalige veiligheidsbeambte bij de Sony Studio's, wiens autobiografische script en op dat moment ongepubliceerde levensverhaal (Finding Fish: The Antwone Fisher Story) als in een sprookje in handen van Denzel Washington vielen. Het toeval wil zelfs dat de onbekende Derek Luke na te zijn gecast door Washington opbiechtte een vriend van Fisher te zijn.

Washington, sinds zijn Oscar van vorig jaar nog meer de held van zwart Amerika, speelt zelf een marinepsychiater; volgens marinevoorschriften krijgt Fisher na een reeks vechtpartijen en een degradatie drie sessies om er achter te komen wat er met hem aan de hand is. Fisher besluit te zwijgen, en ook dat levert weergaloos spannende scènes op. In tweede instantie sluiten de beide mannen een soort van vriendschap, en wordt onthuld dat Fisher in zijn jeugd in een pleeggezin in Cleveland seksueel misbruikt en anderszins mishandeld is.

De psychiater brengt een politieke dimensie aan door Fisher te wijzen op literatuur over de van generatie op generatie doorgegeven, in het leven op de plantage gewortelde gewelddadigheid in de Afro-Amerikaanse gemeenschap.

Op een enkele scène na is Washingtons regiedebuut een voorbeeldige film geworden, die het politieke radicalisme van Spike Lee vertaalt naar het verhaal van een enkele persoon, nuttig inzicht verschaft in sociale en psychologische problemen, het beste uit onbekende acteurs haalt en ook nog eens heel inventief vormgegeven is, onder vermijding van voor de hand liggende clichés.

Waarom krijgt zo'n film, ondanks voorspellingen van het tegendeel, geen enkele Oscarnominatie? Waarom is het, ondanks enkele wild-enthousiaste recensies, slechts een matig bioscoopsucces in Amerika? En waarom wordt Antwone Fisher in een groot deel van Europa direct op video en dvd uitgebracht? De antwoorden zijn niet eenvoudig te geven. Misschien is zowel het zwarte als het blanke publiek eerder geïnteresseerd in films die racistische vooroordelen bevestigen dan in een politiek-correct, realistisch verhaal. Wellicht was de fanclub van Denzel Washington teleurgesteld over het gebrek aan traditionele actie en romantiek in Antwone Fisher. En dat terwijl de schuchtere toenaderingen van de seksueel niet-actieve hoofdpersoon tot een collega (Joy Bryant) veel romantischer zijn dan het vuurwerk in de standaard Hollywoodfilm.

Er zijn veel Amerikaanse sterren van formaat die in hun carrière een of twee keer een film regisseren, vaak met verrassend goed resultaat en weinig commercieel succes: Marlon Brando, Sean Penn, Jack Nicholson, Paul Newman, Robert DeNiro. Slechts een enkeling, zoals Robert Redford, slaagt erin om ook aan de andere kant van de camera zijn reputatie te bevestigen. Zoiets wens je Denzel Washington ook toe, maar waarschijnlijk zal hij eerder figureren in het overzicht van films van regisserende sterren, dat een festival of cinematheek hopelijk ooit nog eens zal organiseren.

Antwone Fisher (The Antwone Fisher Story). Regie: Denzel Washington. Met: Derek Luke, Denzel Washington, Joy Bryant, Salli Richardson, Kevin Connolly, James Brolin. Uitgebracht op video en dvd door Fox Home Entertainment.