Tropische hitte dringt door tot de werkvloer

Werken in een kas bij 50 graden. Of föhnen bij de kapper met de ramen dicht. Veel werknemers lijden onder de hitte. `Bij welke temperatuur mogen we naar huis?'

In wasserij en stomerij 't Raadhuis is het 35 graden, maar boven op kantoor is het koeler, zegt de officemanager. Volgens haar heeft het bedrijf er alles aan gedaan om het de werknemers aangenamer te maken. Ramen en deuren staan open. In het dak zijn deze zomer extra luiken aangebracht. ,,Dat helpt wel degelijk'', maar koeler dan 35 graden wordt het niet. De kookwas en de mangels geven te veel warmte af. Twee, drie graden koeler kan, maar dat kost handenvol geld. Werken ze korter? ,,Het is vakantie, er is al zo weinig personeel.'' Het personeel doet het gewoon wat rustiger aan, zegt ze. ,,Mensen weten dat het warm is. Anders moeten ze maar niet in een stomerij gaan werken.''

De tropische warmte dringt door tot de werkvloer. Veel werknemers klagen. De Arbeidsinspectie spreekt over `talloze telefoontjes' van werknemers die vragen wat ze kunnen doen om verkoeling te vinden. Bij FNV Bondgenoten, de grootste vakbond in de marktsector, komen dagelijks honderd telefoontjes binnen. ,,Er zijn nogal wat werkgevers die zich niet houden aan de Arbowet'', constateert Arbo-deskundige H. Pennock van FNV Bondgenoten. Volgens MKB-Nederland zijn er geen grote problemen, omdat de meeste kleine en middelgrote bedrijven met hun werknemers een oplossing vinden.

Toch zijn er genoeg werknemers die wel lijden onder de warmte, blijkt uit een opsomming van de Arbeidsinspectie. Zo is in een kas de temperatuur opgelopen tot 50 graden Celcius, maar de werknemers mogen niet weglopen om een glaasje water te drinken. Bij een kapper drijven föhnen de zomerse warmte verder op, maar er kan geen raam open om wat lucht te laten circuleren. In een magazijn zuchten order-pickers onder de temperatuur van 45 graden, maar de baas houdt de deuren dicht uit angst voor dieven. ,,En dan is er een supermarkt, waar de medewerkers de bedrijfskleding moeten blijven dragen, inclusief sjaaltjes en panty's'', zegt een woordvoerster van de Arbeidsinspectie.

De Arbowet schrijft voor dat bedrijven hun personeel zo ,,behaaglijk mogelijk'' moeten laten werken. Keiharde normen bestaan daarvoor niet. FNV Bondgenoten hanteert vuistregels: voor zittend kantoorwerk geldt een maximum van 30 graden, voor licht werk 28 graden, voor intensief werk 25 graden, voor zeer intensief werk 23 graden. ,,Dat geldt voor binnen. Wie buiten werkt in de volle zon loopt veel meer gevaar, doordat je huidkanker kunt krijgen'', zegt Pennock. ,,Dan moet je zo min mogelijk werken tussen twaalf en drie, jezelf goed insmeren met zonnecrème van minimaal factor tien en UV-werende kleding dragen.''

Volgens Cor Oversloot, werkzaam bij het bedrijf Nic Sosef, is het voor bedrijven in de tuinbouw niet mogelijk zich aan de Arbo-wetgeving te houden. Nic Sosef bouwt zonneschermen in tuinbouwkassen. Dat betekent dat het personeel in kassen werkt waar nog geen zonwering aanwezig is. Ze werken tegen de nok aan, waar de temperatuur kan oplopen tot 65 graden. De schermbouwers beginnen om vijf uur 's ochtends. Rond het middaguur is het gemiddeld een graad of 40 en dan stoppen ze. Alleen, als zijn mensen het echt niet meer uithouden, mogen ze eerder stoppen.

,,Dan haal je de productie er toch niet meer uit, dan kunnen ze beter naar het strand gaan om te slapen.'' Nic Sosef heeft de kasbouwers goed opgeleid, ze krijgen betrouwbaar materiaal. ,,Of ze een pet of t-shirt dragen, en of ze zich met zonnebrand insmeren, is hun eigen zaak.''

Ook de binnenwerkers moeten zichzelf koelen als de hitte te veel oploopt, door veel te drinken, extra te ventileren, vaak kort te pauzeren in koele ruimtes, en te werken met een tropenrooster. Dat laatste doet bijvoorbeeld de gemeente Haaksbergen waar wordt gewerkt van zes uur 's ochtends tot twee uur 's middags. Het gemeentehuis heeft geen airco en een plat dak. De ambtenaren die gebruikmaken van het tropenrooster zijn degenen die onder het plat dak werken, zegt een woordvoerder. Ook Dalfsen werkt met een tropenrooster. Als radio- en tv-station Oost om vier uur 's middags aangeeft dat het de volgende dag minstens 30 graden wordt weten de werknemers dat ze de volgende dag om zes uur mogen beginnen. Het stadhuis blijft de hele dag open, dus moeten ze onderling uitmaken wie blijft. Ook het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) hanteert een tropenrooster.

In hoeverre het tropenrooster in de marktsector ingang heeft gevonden is moeilijk na te gaan. De bouw, waar de zon het buitenwerk met asfalt en steen buitengewoon zwaar maakt, is deze week nog overwegend met vakantie. De bouwvakkers die wel aan het werk zijn moeten een siësta kunnen houden, vindt vakbond FNV Bouw. De uren die de werknemers minder werken zou de werkgever gewoon door moeten betalen. ,,Wij beginnen altijd vroeg, dus er is altijd al een soort tropenrooster'', zegt woordvoerder W. Berends van de brancheorganisatie voor de installatiebouw Uneto-VNI.

Wat bedrijven ook doen, of het genoeg is laat zich niet zonder meer vaststellen. Zowel bij de Arbeidsinspectie als bij Bondgenoten luidt de meestgestelde vraag: bij welke temperatuur mag ik naar huis? ,,Dat is niet te zeggen, want het hangt niet alleen van de temperatuur af maar ook van zaken als ventilatie'', zegt de woordvoerster van de Arbeidsinspectie. ,,Een bedrijf waar het te warm is, kunnen we niet stilleggen. Wel kunnen we een onderzoek gelasten en dat kost een bedrijf net zoveel als een airconditioning. Dus dan installeren ze die vaak alsnog.''