Laatste vonnis om Oost-Timor

Het Indonesische ad hoc tribunaal dat de afgelopen twee jaar schendingen van de mensenrechten in Oost-Timor heeft behandeld, wees gisteren voor het laatst vonnis. Generaal-majoor Adam Damiri, die tijdens de militiefurie van september 1999 verantwoordelijk was voor de ontketende troepen in Oost-Timor, werd veroordeeld tot drie jaar cel. Hij gaat in hoger beroep en blijft intussen op vrije voeten.

De voorzitter van het tribunaal, rechter Marny Emmy Mustafa, achtte beklaagde schuldig aan ,,grove schending van de mensenrechten in Oost-Timor''. De vijf rechters schrijven in hun vonnis: ,,Wij kunnen degenen die van mening zijn dat de staat deze onlusten is begonnen geen ongelijk geven, omdat we kunnen zien dat er een herhaald patroon van aanvallen was die de levens eisten van Oost-Timorese burgers''. Het vonnis kwam als een volslagen verrassing, want de openbare aanklager had bij gebrek aan bewijs vrijspraak gevraagd. Damiri's supporters en zijn advocaten begonnen woedend te schreeuwen naar de rechters. Damiri riep aanvankelijk ook, maar vermande zich en bracht zijn aanhangers tot bedaren. ,,Ik respecteer de uitspraak van de rechtbank, maar ik ben teleurgesteld over deze beslissing. Die raakt niet alleen mijn familie en mijn soldaten, maar ook de strijdkrachten als instituut'', zei hij.

Damiri is de hoogste officier die is berecht door het ad hoc tribunaal. Hij was commandant van Oost-Indonesië, waaronder destijds ook Oost-Timor viel, toen de Oost-Timorezen in 1999 in een referendum onder supervisie van de VN voor onafhankelijkheid kozen. Daarop ontketenden soldaten en door het leger gevormde pro-Indonesische milities een bloedige furie. Volgens organisaties voor de rechten van de mens zijn er in de aanloop naar, tijdens en kort na de stemming duizend doden gevallen in Oost-Timor. Om te voorkomen dat de VN een speciaal tribunaal in het leven zouden roepen om de schuldigen aan dit geweld te berechten, stelde Indonesië een ad hoc tribunaal in. Dat heeft de afgelopen twee jaar 18 personen berecht – vooral militairen, maar ook een enkele burger.

Van de 18 beklaagden heeft het tribunaal er 12 vrijgesproken. De vijf andere veroordeelden kregen alleen nominale straffen. Geen van hen heeft in de gevangenis gezeten. Zij blijven op vrije voeten hangende de uitkomst van hun beroepsprocedures. De eerste beklaagde die werd veroordeeld, de gewezen gouverneur van Oost-Timor Abilio Osorio Soares, kreeg drie jaar, een vonnis dat werd bekrachtigd door het hof van beroep. Zijn advocaten hebben zijn zaak nu voorgelegd aan de Hoge Raad.

Brad Adams, directeur Azië van Human Rights Watch, noemde Damiri gisteren ,,het poster-kindje voor de straffeloosheid in Indonesië''. De generaal is op dit moment actief in Atjeh waar een militaire operatie aan de gang is tegen rebellen. Adams: ,,Een veroordeelde schender van de mensenrechten behoort niet betrokken te zijn bij oorlogvoering.''