Inflatiefoutje van CBS: prijs je rijk

Het CBS heeft zich misrekend met de inflatie. De prijsstijgingen zijn lager. De gevolgen kunnen in de miljarden lopen. Wie wint, wie verliest?

U wist het niet, maar u was goedkoper uit de afgelopen twaalf maanden.

De prijzen zijn in deze periode een stuk minder gestegen dan het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe metingen eerder had becijferd. De nieuwe metingen deugen nog niet helemaal, zegt het CBS zelf, in een persbericht dat gistermiddag verscheen.

U wist het niet, maar u heeft op basis van deze te hoge prijsstijgingen ook meer inkomsten gehad, doordat de loonstijgingen meelopen met de prijsverhogingen die het CBS becijfert, ook al is er geen directe automatische koppeling.

De pensioenuitkeringen van gepensioneerden zijn weer gekoppeld aan de lonen of aan de prijzen. De sociale uitkeringen zijn gekoppeld aan de lonen. De huurverhogingen zijn gekoppeld aan de prijzen. Zelfs de verhoging van de kaartjes van de Nederlandse Spoorwegen is gekoppeld aan de inflatieverwachting, die weer gebaseerd is op de prijsstijgingen.

,,Nederland is koppelingsland'', erkent analist P. van Doesburg van zakenbank Kempen & Co.

De toekomstige loonstijgingen zijn in het centraal overleg van werkgevers, werknemers en de overheid op hun beurt gekoppeld aan de inflatieverwachtingen. Niek Jan van Kesteren, algemeen directeur van VNO-NCW: ,,Het is wel vervelend. Het inflatiecijfer speelt een rol in de looneisen. Nu we dit weten kunnen de looneisen voor de lopende CAO-onderhandelingen wel gematigd worden.''

Chris Driessen, hoofd afdeling inkomen van FNV: ,,Bij het centraal akkoord is slechts met een schuin oog gekeken naar de geraamde inflatie. Het betekent niet dat als die hoger of lager uitpakt de ene partij er dan meer of de ander er minder zou bijkrijgen. De fout van het CBS heeft geen gevolgen voor onze looneisen.''

U wist het niet, maar door de hogere loonstijgingen en gekoppelde andere inkomsten heeft u wellicht ook meer belasting betaald.

Van Doesburg zucht. ,,Is dit een nieuwe aflevering van de serie lies, damned lies & statistics?''

Maar, zegt hij, een lagere inflatie lijkt ook wel logisch. Ergens zat er een discrepantie tussen het feit dat Nederland ten opzichte van andere Europese landen een bovengemiddelde inflatie had, terwijl de economische prestaties juist onder het gemiddelde liggen.

Het CBS is erachter gekomen dat een vorig jaar vernieuwd meetsysteem geen goede uitkomsten biedt. Het CBS zit over de periode juni 2002 tot en met juni 2003 ,,enkele tienden van procenten'' te hoog. De bron van de fouten ligt in de nieuwe metingen die gebruikmaken van scannerdata uit supermarkten. Het CBS is het eerste statistische bureau dat deze methode gebruikt.

De afwijking is ogenschijnlijk klein, maar de bedragen waaraan de inflatie in de samenleving zijn gekoppeld zijn enorm. Van Doesburg rekent wat door. Alleen de loonsom al bedraagt zo'n 320 miljard euro. Vermenigvuldig dat met een overschatting van de prijsstijgingen van bijvoorbeeld 0,5 procent en de uitkomst is 1,6 miljard extra looninkomsten.

Maar daar staan hogere uitgaven tegenover, doordat sociale premies, belastingen en pensioenpremies weer gekoppeld zijn aan de lonen. En hogere huren. Wie is winnaar en wie is verliezer?

Wat Van Doesburg als econoom meer zorgen baart is het feit dat dit niet het eerste cijfer van het CBS is dat in het ongerede is geraakt. Een paar weken geleden kwamen nieuwe cijfers over beleggingen van verzekeraars en pensioenfondsen over de periode 2000-2002 omdat de bestaande reeks door dubbeltellingen en vervuilde bestanden niet meer voldeed. ,,De cijfers over de detailhandelsverkopen zijn ook een drama. Zulke rare dingen had je vroeger niet.''