`Bemiddeling helpt soms'

In 2002 is 1,2 miljard uitgegeven om werklozen aan een baan te helpen. Volgens een SCP-rapport levert het niet veel op. Stoppen met het reïntegratiebeleid? ,,Nee, maar het moet wel anders. Daar doen wij ook aanbevelingen voor.''

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) publiceerde gisteren het rapport De uitkering van de baan van de onderzoekers Stella Hoff en Gerda Jehoel-Gijsbers. Het is een onderzoek naar de effectiviteit van de pogingen van de overheid om werklozen weer aan de slag te krijgen. Het rapport geeft een kritisch oordeel over dit `reïntegratiebeleid'. Ondanks de uitgave van miljarden euro's - alleen al 1,2 miljard euro in 2002 - zijn de vruchten van dit beleid uitermate gering. Volgens de SCP-onderzoekers viel de uitstroom van een uitkering naar een vaste baan zelfs tijdens de economische hoogconjunctuur (1997-2001) tegen. De nieuwe werkgelegenheid kwam in die jaren vrijwel geheel ten goede aan schoolverlaters, herintreders en werkenden. Bovendien, stellen de onderzoekers, is niet te zeggen of de uitstroom van uitkeringsgerechtigden naar een baan de verdienste is van beleidsmaatregelen of van de hoogconjunctuur. SCP-onderzoeker Stella Hoff zegt: ,Reïntegratieprogramma's moeten vooral sneller van start gaan. Er gaat veel te veel tijd verloren.''Is het geheel afschaffen van het reïntegratiebeleid niet de logische consequentie van de onderzoeksresultaten moeten zijn? Minister Zalm (Financiën) is nog op zoek 5 miljard euro aan nieuwe bezuinigingen.,,Nee, dat is een te snelle conclusie. Er zijn wel degelijk mensen die profijt hebben gehad van bemiddeling, dus afschaffen gaat mij te ver. Het moet wel anders. Daar hebben wij ook aanbevelingen voor gedaan.''

Heeft u uitgerekend hoeveel iedere bemiddelde ex-werkloze heeft gekost?

,,Dat hebben wij bewust niet gedaan, omdat het uiterst moeilijk is vast te stellen. Maar erg veel geld is het zeker.''

U heeft het reïntegratiebeleid over een periode van tien jaar (1992-2002) onderzocht. Verdedigers van het beleid stellen dat uw onderzoek geen juist beeld geeft van de huidige situatie, omdat de aanpak sinds enkele jaren, dankzij de inzet van particuliere reïntegratiebedrijven, veel effectiever zou zijn. Deelt u die mening?,,Hoe effectief een geprivatiseerde arbeidsbemiddeling werkelijk is, zal nog moeten blijken. Voorlopig horen wij nog volop klachten over de traagheid van de arbeidsbemiddeling. Ook de `één-loket gedachte' (waardoor de werkzoekende niet langs allerlei instanties wordt gestuurd, red.) is nog lang niet overal praktijk. Dus deze reactie lijkt me nog wat voorbarig.''

Het rapport pleit onder meer voor het behoud van de zogeheten afdrachtskorting (Spak), die het voor werkgevers fiscaal aantrekkelijk maakt om laagbetaalden in dienst te nemen. Minister De Geus (Sociale Zaken, CDA) heeft direct laten weten dat de regeling toch zal worden afgeschaft omdat het nut ervan volgens hem onbewezen is. Wat vindt u daarvan?,,Minister De Geus baseert zijn oordeel over de Spak-regeling op een onderzoek dat enkele jaren geleden werd gehouden, toen bedrijven zaten te springen om personeel. Toen was het nut inderdaad onduidelijk, werkgevers hadden die fiscale stimulans niet nodig. Maar in een recessie is het een heel ander verhaal, nu kan het bedrijven juist over de streep trekken.''

In 2001 velde een commissie van het ministerie van Sociale Zaken al een kritisch oordeel over de gesubsidieerde arbeid. De hieropvolgende discussie heeft uiteindelijk geleid tot forse bezuinigingen op de Melkertbanen en afschaffing van de Spak. Bent u optimistisch dat ook uw aanbevelingen worden opgevolgd?

,,Tot nu toe vallen de reacties van de politici mij niet tegen. PvdA-Kamerlid Bussemaker erkende in ieder geval dat het reïntegratiebeleid tot nu toe weinig effectief was, al kon ze natuurlijk ook moeilijk iets anders beweren. Minister De Geus heeft toegezegd dat de termijn tussen de verwijzing naar het reïntegratiebureau en de start van het reïntegratietraject (werk, omscholing) korter wordt. Die is nu veel te lang en dat werkt erg demotiverend. Ook heeft hij gezegd dat vooral mensen die kort werkloos zijn, met name jongeren en allochtonen, zijn speciale aandacht hebben om te voorkomen dat deze generatie verloren gaat. Het is prettig dat ons onderzoek serieus wordt genomen.''