Winst smelt weg onder de zon

Nederlandse horecaondernemers op Mallorca hebben het zwaar. Het toerisme zit in een dip, loonkosten en Spaanse belastingdruk zijn hoog. Sommige kroegmagnaten zijn zich op onroerend goed gaan toeleggen. ,,De winst is slecht.''

Een kwartet jonge Nederlanders – drie vrouwen en een man – neemt omstreeks het middaguur op het terras van De Heeren van Amstel en detail en ongeremd hun seksleven van de afgelopen vakantiedagen door. De jongeheer krijgt ter plekke weer zin, zegt hij, maar het damesgezelschap vindt het nog te vroeg. En te heet, de thermometer zit al weer vet boven de 30 graden. Liever nog een cocktail Koetje.

Mallorca, het grootste vakantieoord van Spanje, betekent in de zomer: hijgen en puffen, heel veel eten en drinken en uitgaan tot je niet meer kunt. De zeven kilometer lange promenade van Playa de Palma, ten oosten van de hoofdstad Palma, is een aaneenschakeling van cafés, hotels, restaurants, gokhallen en toplessbars, gerangschikt naar nationaliteit. Hier de Duitsers, daar de Britten, verderop de Nederlanders en wat verspreide Scandinavische tenten. In de Nederlandse buurt liggen behalve de Heeren van Amstel, verder Broodje Jan, Bar Café De Slok, Steak House Hollandia, Discotheek Veronica en vele andere etablissementen `gezellig' dicht bij elkaar. Restaurant Hans & Grietje lokt klanten met de onderkop op zijn uithangbord `Waar u zeker zo goed eet als bij moeders thuis'.

Mallorca is een van de grootste reisdoelen van het massatoerisme. Vooral jongeren uit Noordwest-Europa trekken sinds eind jaren zeventig in groeiende aantallen naar het eiland, met 2000 als voorlopig hoogtepunt: de internationale luchthaven Son Sant Joan verwerkte toen 19 miljoen passagiers – volgens de recordboeken was het vliegveld daarmee de grootste vakantieluchthaven ter wereld. Toen kwam de klad erin.

Dat heeft niets met Mallorca te maken, maar alles met de crisis in de internationale reis- en toerisme-industrie. Vooral dit jaar merkt Mallorca de gevolgen van de wereldwijde economische neergang. De aankomsthal van de luchthaven is angstwekkend stil. Allard van Gent, eigenaar en redacteur van het Nederlandstalige maandblad Mallorca Vandaag, zegt dat vooral veel Duitse toeristen thuisblijven. ,,Voor het eiland maakt dat de grootste impact, want de Duitsers vormen de belangrijkste bron van inkomsten.'' Van Gent schat dat de terugloop in het toerisme tussen de 40 en 50 procent ligt. De eerste bordjes met `Te Koop' zijn bij restaurants en hotels al verschenen.

Horecaondernemer Jan Backer (47) zegt in zijn Bar Café De Zaak dat vooral het voorseizoen ,,erg slecht'' was. ,,In een normaal jaar heb je een goede verdeling over de twaalf maanden. De zomer is wat beter.'' De omzet van Backers imperium noemt hij nog goed. ,,Maar de winst is slecht. Vroeger was een marge van 20 procent of meer hier heel gewoon. Nu kom ik niet verder dan 5 à 10 procent.''

Van de naar schatting 150 Nederlandse ondernemers op Mallorca is Jan Backer de grootste en de meest ervarene. Backer werkte begin jaren zeventig in Rotterdam voor witgoedbedrijf Gerard de Lange. De baas organiseerde een personeelsreisje naar Mallorca. Backer, toen 21 jaar, was de grens nog nooit over geweest. ,,Ik was meteen verkocht, ik vond het hier zó mooi.''

Hij gaf zijn baan in Nederland op en stortte zich in een ongewis horeca-avontuur op Spaanse bodem. ,,In het begin was het een grote chaos. Dictator Franco was net dood (1975), Spanje nog geen lid van de EEG en veel dingen werkten niet. Vaak geen stroom, zout water uit de kraan en onkundig Spaans personeel.'' Maar de rommelige situatie bood beginnende ondernemers ook grote kansen. De wetgeving en belastingheffing was in die tijd van dien aard dat er prachtige winstmarges konden worden behaald. Backers doel was de Nederlandse toerist te bedienen met `Hollandse gezelligheid': Nederlandse muziek, eten en drinken, onder de Spaanse zon. Broodje Amsterdam heette zijn eerste tent, nu Steakhouse Amsterdam. ,,Aanvankelijk moest ik veel toeren uithalen. Kroketten en frikadellen invoeren kon nog niet en de kwaliteit van het Spaanse vlees was beroerd. Na de toetreding van Spanje tot de Europese Unie [toen nog EEG, red.] in 1982 werden de praktische omstandigheden elk jaar beter.''

Backer bouwde gestaag zijn imperium op, dat nu bestaat uit negen horecabedrijven en een luxe vakantiejacht dat toeristische reizen verzorgt. In zijn discotheken (Veronica en 538) treden artiesten van vaderlandse bodem op en is de zangtaal Nederlands.

De teruglopende winst in de horeca bracht Backer er een paar jaar geleden toe een zijstap te maken naar Spaans onroerend goed. Hij koopt en verkoopt en maakt er goed geld mee, zegt hij. Backer heeft al zijn bedrijven ondergebracht in een handvol BV's, die hij samen met zijn vrouw Sigrid bestiert.

Het laatste nieuws voor de toerismesector in de Balearen (Mallorca, Ibiza, Menorca) is het nieuwe provinciebestuur. De conservatieve Partido Popular (PP) is nu in de meerderheid en gaat de gehate milieubelasting (ecotasa) en andere heffingen voor ondernemers afschaffen.

Van Gent hoopt voor het bedrijfsleven dat de nieuw aangetreden politici hun belofte waarmaken. ,,Maar ook het nieuwe bestuur weet dat de belasting ergens vandaan moet komen.''