Toch weer generaal in toppositie

Het Turkse leger wacht voordat het een stap terug zet uit de politiek. De legertop heeft besloten om – ondanks de hervormingen – toch weer een generaal te benoemen als secretaris van de Nationale Veiligheidsraad.

De wetswijzigingen van vorige week, die tot doel hebben de rol van het leger in de politiek te beperken en zo Turkije dichter bij de Europese Unie te brengen, openden juist de weg voor niet-militairen om het secretariaat van de Raad uit te oefenen. In de Nationale Veiligheidsraad, die na de militaire coup van 1980 werd opgericht, bespreken burgers en militairen politieke problemen. De raad speelt een belangrijke rol in het politieke leven van Turkije. In 1997 dwong de raad de moslim-fundamentalistische regering tot aftreden.

Omdat de jaarlijkse bijeenkomst van de legertop (de zogeheten YAS) waar dit besluit viel, geheel achter gesloten deuren plaatsheeft, speculeren Turkse media er driftig op los wat er achter de benoeming van generaal Sükrü Sariisik schuilgaat.

Volgens de pers is er sprake van een compromis tussen legerchef Özkök en premier Erdogan. Sariisik zou het secretariaat van de Raad maar een jaar vervullen om daarna vervangen te worden door een niet-militair.

Veel commentatoren schrijven daarnaast dat de rol van de Raad is uitgehold na vorige week. Dat geldt zeker ook voor de functie van secretaris. Na de hervormingen is hij slechts notulist en heeft niet meer tot taak in de gaten te houden wat er met de `dringende aanbevelingen' van de Raad gebeurt. ,,Wie het hoofd is van de Nationale Veiligheidsraad is in zekere zin een triviale zaak, geworden, hoewel er veel symboliek vanuit gaat'', aldus het dagblad Hürriyet.

Dat alles neemt overigens niet weg dat er binnen het leger, dat zichzelf als hoeder ziet van de seculiere orde in Turkije, flinke onvrede bestaat over de weg die premier Erdogan en de zijnen hebben gekozen. Naar verluidt wasten een aantal hoge militairen tijdens de YAS-bijeenkomst Erdogan flink de oren omdat deze het seculiere systeem van Turkije in de uitverkoop zou willen doen. Veel hoge militairen wantrouwen de premier omdat deze zijn politieke loopbaan begon als moslim-fundamentalist. Erdogan tekende tijdens het overleg tot woede van de legertop protest aan tegen het gedwongen ontslag van een aantal officieren uit het leger wegens al te grote affectie voor de islam.

Een diner tussen de legertop en de premier werd, aldus de Turkse media, geschrapt omdat mevrouw Erdogan weigert haar hoofddoek af te doen.

De Europese Commissie in Ankara reageerde niet.