`Resultaten reïntegratie mager'

Ondanks de toenemende inspanningen van de overheid om werklozen aan het werk te krijgen, is de uitstroom uit de WW, de WAO en de bijstand de afgelopen jaren nauwelijks gestegen. Voorzover deze gestegen is, is het niet duidelijk of die stijging het resultaat is van het overheidsbeleid of van de economische hoogconjunctuur in de tweede helft van de jaren `90. Dat is een van de conclusies in het rapport De uitkering van de baan. Reïntegratie van uitkeringsontvangers: ontwikkelingen in de periode 1992-2002 van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), dat vandaag is uitgekomen.

Het SCP onderzocht over een periode van tien jaar de effecten van het reïntegratiebeleid. Sinds medio jaren negentig heeft het `activeren' van werklozen de toenemende aandacht van de overheid. Maar de vacatures die tijdens de onderzochte periode vrijkwamen, werden voornamelijk opgevuld door herintreders, schoolverlaters en werkenden die een andere baan zochten.

Van de 1,5 miljoen personen die eind 2001 een arbeidsongeschiktheids-, werkloosheids- of bijstandsuitkering ontvingen, hebben er slechts 400.000 een arbeidsplicht.

Volgens de criteria van de uitvoerende instanties (CWI, UWV, sociale dienst) bedraagt het aantal `reïntegreerbare werklozen' echter 275.000. Het aantal uitkeringsontvangers dat zichzelf als geschikt ziet voor de arbeidsmarkt is nog lager: 215.000.

Het SCP noemt het ,,verbazend'' dat eenderde van de werklozen die zouden willen werken, formeel te boek staat als volledig arbeidsongeschikt, en dat er anderzijds veel arbeidsplichtige werklozen zijn, die zichzelf geen kansen toedichten op de arbeidsmarkt.

Tijdens de economische hoogconjunctuur van 1995 tot 2001 nam de uitstroom van WW'ers en wachtgeldontvangers toe van 52 naar 57 procent en de uitstroom van bijstandsontvangers van 20 tot 27 procent. Het SCP beoordeelt dit resultaat als mager gezien ,,de hoogconjunctuur (...), de krappe arbeidsmarkt en het uitstroombevorderende arbeidsmarktbeleid''. Nu de economie in recessie verkeert, vragen de SCP-onderzoekers zich openlijk af ,,in hoeverre het reïntegratiebeleid effectief kan zijn'' omdat het voor reïntegratiebedrijven steeds moeilijker zal worden mensen aan het werk te helpen ,,nu het aantal vacatures snel afneemt''.

Volgens het SCP moet de overheid zich vooral richten op jongeren, laagopgeleiden en niet-westerse allochtonen die net werkloos zijn geworden. Om hen meer te motiveren moeten zij sneller een baan of opleiding krijgen aangeboden. Nu duurt het bemiddelingstraject nog te lang.

Vooral de combinatie van werk en scholing blijkt succesvol, want uitkeringsontvangers met een deeltijdbaan stromen het vaakst door naar een volledige baan. Door in tijden van recessie veel aandacht te besteden aan training en scholing, zijn veel werklozen optimaal voorbereid als de arbeidsmarkt weer aantrekt, zo stelt het SCP.