Ontelbare levens gered

Het was een van de gevleugelde uitspraken van Peter Safar, de `vader van de mond-op-mondbeademing': ,,De Dood is niet de vijand, maar heeft af en toe hulp nodig met zijn timing.'' Safar stierf zondag op 79-jarige leeftijd in zijn Amerikaanse woonplaats Mount Lebanon, nabij Pittsburg.

Zelf wilde Safar niet als `uitvinder' van de mond-op-mondreanimatietechniek worden bestempeld, maar eerder als herontdekker. De techniek werd al in de bijbel beschreven, zo vertelde de in 1924 in Wenen geboren arts aan diegenen die hem de uitvinderstitel wilden geven. De kiss of life werd echter niet meer toegepast. Patiënten wier ademhaling was gestopt, werden gegeseld, in tonnen van heuvels afgerold of achter een galloperend paard gebonden, dit alles in een poging het lichaam tot leven te doen `schrikken'.

Safar voegde verschillende technieken samen tot de huidige vorm van mond-op-mondbeademing waarbij het slachtoffer door een hulpverlener telkens twee seconden via de mond beademd wordt. Het hoofd van het slachtoffer is daarbij licht gekanteld, de hulpverlener drukt onderwijl met duim en wijsvinger de neus van het slachtoffer dicht. De borst moet zichtbaar omhoog komen. In de jaren zestig werd de techniek gecombineerd met hartmassage.

Safar ontwikkelde niet alleen reanimatietechnieken. Hij was eveneens de oprichter van de eerste Amerikaanse intensive care-eenheid (1958), en maakte met de Noor Asmund Leardal de reanimatiepop Resusci Anne, die nog steeds overal ter wereld wordt gebruikt bij EHBO-trainingen. Beide mannen werden bij hun werk gemotiveerd door de dood van een dochtertje dat gered had kunnen worden door reanimatie door een omstander. Safar werd driemaal genomineerd voor de Nobelprijs voor Geneeskunde.

De American Heart Association zegt in een verklaring dat ,,Safars pionierswerk ontelbare levens heeft gered.'' Wiebe de Vries, secretaris van de Nederlandse Reanimatie Raad, noemt Safar ,,een redder van mensen in nood''.

Ook de laatste maanden was Safar nog bezig met onderzoek naar nieuwe reanimatietechnieken, hoewel hij zelf ernstig ziek was. Hij dacht dat ook de hersens konden worden gered.