Nieuws, nep-agenten en nep-film

Als hij straks afscheid neemt van SBS om bij concurrent HMG te gaan werken, dan zal directeur Fons van Westerloo om allerlei redenen uitbundig geprezen worden. Het belangrijkste dat hij de zender nalaat is het nieuwsprogramma Hart van Nederland, dat tegenwoordig zes keer in de week – alleen niet op zaterdag – `marktleider' is, om half elf 's avonds. Hart van Nederland, dat eind van de maand acht jaar bestaat, is gespecialiseerd in overzichtelijk nieuws van om de hoek, en in nieuws met een extra emotionele lading.

Gisteravond ook weer: een ploeg van Hart van Nederland filmde, als enige, hoe nep-agenten in het centrum van Amsterdam bezig waren nietsvermoedende toeristen te tillen en te beroven. De camera draaide ook toen de nep-agenten door de echte werden ontmaskerd en gearresteerd – spannend nieuws met een happy end, ideaal voor een feel-good-zender als SBS6 wil zijn.

Vorige week haalde Hart van Nederland een gemiddeld marktaandeel van 29 procent – dat is meer dan twee keer zo veel als het aandeel dat de zender SBS als geheel doorgaans scoort. Maar RTL heeft inmiddels een perspectiefvolle achtervolging ingezet. Sinds begin dit jaar wordt het 6 uur Nieuws van RTL4 gevolgd door Editie NL, een soort actualiteitenrubriek met achtergronden bij uitsluitend Nederlands nieuws.

Ook hier betreft het vooral onderwerpen waarvoor een brede belangstelling mag worden verondersteld. Elsemiek Havenga en Jeroen Latijnhouwers presenteren het samen, en mogen dat relaxed doen, met glimlachjes en tussendoortjes. Latijnhouwers trekt zelfs een gekke bek als zijn presentatiepartner haar eigen lichamelijke conditie ter sprake brengt, en de regisseur schakelt dan naar zijn camera: dat betekent vrijwel zeker dat het afgesproken werk is, en dat het dus tot de programmaformule behoort.

Op een zwakke, zomerse nieuwsdag als gisteren nodigt Editie NL een `thermofysioloog' van TNO uit in de studio en neemt met hem door hoe gevaarlijk de hitte kan zijn, en voor welke groepen het meest. Er is aandacht voor de bejaarden, voor de baby's (niet onder de kap van de kinderwagen leggen, maar onder een parasol!) en voor de dieren. Bijzonder is dat allemaal niet, het NOS Journaal en SBS behandelen precies dezelfde aspecten, alleen in andere vormen. Wie dacht dat er aan zo'n ontspannen duo met weer een nieuwsprogramma, even na zessen, geen behoefte zou zijn heeft het mis. Vorige week was de gemiddelde kijkdichtheid van Editie NL 18,4 procent en de cijfers blijven stijgen.

Aan de nieuwsverslaving van de Nederlander komt maar geen einde. De NOS-bulletins van zes en acht uur blijven de hoogste cijfers scoren, in marktaandeel iets onder de 40 procent. En ook de actualiteitenrubrieken handhaven zich in de zomer redelijk, met Twee vandaag als de hoogst scorende.

En dan waarde er gisteren ook nog een heuse canard door het slappe binnenlandse nieuws. Het ANP meldde, op basis van een persbericht, dat er een oud filmfragment was gevonden waar Vincent van Gogh toevallig op stond. Het was een amateurfilmpje uit 1890, uit Zundert. Teletekst volgde direct. In de loop van de dag begon het ANP op gezag van filmhistorici vraagtekens te zetten. In 1890 bestond er namelijk welbeschouwd geen film. En Van Gogh kwam in 1890, zijn laatste levensjaar, Frankrijk niet meer uit.

Het bleek, achteraf, een publiciteitsstuntje van een maker van een fake-documentaire, die zijn hand enigszins overspeeld heeft. De NOS en RTL liepen er niet in. Stem van Nederland, het haperende vroege nieuwsprogramma van SBS, wel. Het nam het verhaal volstrekt serieus, maakte er een onderwerp van en vermeldde in de laatste seconden, via een inderhaast toegevoegde voice-over, doodleuk dat het nep was. Hart van Nederland kwam er 's avonds niet meer op terug.

Ach, zulke dingen gebeuren in een land vol nieuwsjunks.

    • Ad van Liempt