Eén wanbetaler per 5 minuten voor de rechter

De economische recessie bezorgt de kantonrechter extra werk. Er zijn meer wanbetalers en dus meer civiele zaken die voor de rechter komen. Een ochtend op de rechtbank Rotterdam: twintig zaken in twee uur tijd.

Het is kwart over tien in de ochtend, op de rechtbank van Rotterdam. Rolwaarnemer R. Remys leest voor: ,,Pagina 5.'' De zaak T. tegen S. Kantonrechter J.R.A. Verwoerd slaat zijn map open. Hij kent het dossier niet, op de zitting ziet hij voor het eerst de dagvaardingen. Mevrouw S. komt naar voren. Ze is nog jong.

,,Klopt het dat u nog gespreks- en abonnementskosten moet betalen'', vraagt de rechter, de dagvaarding doorlezend. S. bevestigt het. Ze wil een regeling treffen om in termijnen te betalen. ,,Hoeveel wilt u per maand betalen'', vraagt de rechter. ,,Honderd euro is te veel, dan kan ik niet meer eten. Dus 75 euro'', zegt S. vragend.

De rechter zegt dat de tegenpartij tot 29 augustus de tijd heeft om haar voorstel te aanvaarden of af te wijzen. Dan wijst hij vonnis. ,,Ik raad u aan de eerste termijn vast te betalen'', zegt de rolwaarnemer. ,,De deurwaarder zal eerder bereid zijn u tegemoet te komen als u uw goede wil toont.'' S. knikt. Ze kan gaan. Het is tien voor half elf.

In marstempo worden in twee uur zo'n twintig zaken afgehandeld. Civiele zaken (tot een maximumbedrag van 5.000 euro) en huurzaken. Allemaal mensen die volgens de verschillende eisers hun rekeningen niet hebben betaald. Ook hier zijn de gevolgen van de economische recessie merkbaar: het aantal civiele en ontslagzaken is snel toegenomen. ,,Vorig jaar werden 27.000 civiele zaken bij verstek afgedaan'', zegt A.F.L. Geerdes, sectorvoorzitter kanton in Rotterdam. ,,Dit jaar verwachten we er 32.000.''

De rechters zien ook een toename van het aantal ontbindingen van arbeidsovereenkomsten - ook voor de kantonrechter, alleen deze ochtend behandelt rechter Verwoerd zulke zaken niet. In 2001 behandelde de sector kanton van de rechtbank in Rotterdam ongeveer 3.200 `ontbindingen', in 2002 waren het er 4.700. Dit jaar worden het er waarschijnlijk 5.400. ,,We lopen tegen onze grenzen aan'', zegt Geerdes. ,,We doen ons uiterste best, maar ik kan niet garanderen dat er geen vertragingen en achterstanden zullen ontstaan.''

Volgende zaak. De rolwaarnemer bladert door de rol, langs zaken van mensen die niet op zijn komen dagen. Hij stopt op pagina 9. Bij de zaak van een ziekenhuis tegen Van der J. ,,Klopt het dat u nog 479,87 euro moet betalen?'' vraagt de rechter. De man ontkent. ,,Het is echt niet mijn bedoeling de zooi te neppen'', zegt hij. Er is wat misgegaan met de betaling van zijn ziekenhuisopname. De ambulancedienst is twee keer betaald en daarom heeft het ziekenhuis te weinig gekregen. Een te ingewikkeld verhaal voor deze zitting, oordeelt de rechter. De gedaagde moet voor 29 augustus alles op papier zetten en dat naar de rechter sturen. Die belooft hem dat hij dan ook antwoord van de tegenpartij krijgt. ,,Okee, perfect. Dank u wel'', zegt de man.

De civiele zaken worden in Rotterdam op vier ochtenden in de week behandeld. Ontbindingszaken zijn er de hele week door. Per ochtend staan er gemiddeld tussen de twee- en driehonderd zaken op zitting. Er verschijnen meestal ongeveer vijfentwintig mensen. De meeste gedaagden komen niet. Negentig procent wordt bij verstek veroordeeld. Zaken die bij verstek worden afgedaan worden door de administratie afgehandeld. De rechter hoeft dan in de meeste gevallen alleen zijn handtekening onder een vonnis te zetten.

Door naar pagina 11. Advocatenkantoor Van D. tegen meneer V. Meneer V. begint met veel omhaal uit te leggen wat er aan de hand is. Rechter Verwoerd hoort het al. ,,Dit is een ingewikkeld verhaal. Zet het op papier.'' In een kwartier zijn drie zaken behandeld.

De kantonrechter heeft het druk. ,,Soms te druk'', zegt rechter Verwoerd, terwijl hij na de zitting een stuk taart eet. ,,Naarmate er meer mensen op de zitting komen, moeten meer mensen hun verhaal op papier zetten.''

Rolwaarnemer Remys beaamt dit. ,,Laatst stonden er op een ochtend 450 zaken op de rol'', zegt hij. ,,De zaken van de mensen die komen, móeten worden behandeld. Dat lukt, het moet. Maar de zaal zat overvol.''

Toch vindt rechter Verwoerd niet dat de agendazittingen, zoals die van deze ochtend, moeten worden afgeschaft en dat in plaats daarvan iedereen schriftelijk op zijn dagvaarding reageert. Mensen moeten bij de kantonrechter de gelegenheid krijgen hun dagvaarding zelf te komen toelichten. ,,Dat maakt de kantonrechter heel toegankelijk. Bij de civiele sector van de rechtbank (waar de zaken boven de vijfduizend euro behandeld worden, red.) gaat alles verplicht schriftelijk en moet een cliënt een advocaat in de arm nemen.'' Een advocaat is duur, zegt de rechter, en niet iedereen kan schrijven.