Demografisch beleid is nodig

In de discussie over arbeidsmigratie wordt te weinig op het échte probleem ingegaan en dat is dat de overheid nooit een consistent demografisch beleid heeft gevoerd. Nu niet bij vergrijzing, daarvoor niet bij immigratie. De gastarbeiders uit de jaren '60 zouden teruggaan, zonder dat daar ooit afspraken over zijn gemaakt. Toen bleek dat ze hier bleven, werd nauwelijks aandacht besteed aan hun integratie. Lange tijd is serieus gedacht dat buitenlanders het beste konden integreren met `behoud van eigen cultuur'. En pas in 1983, dus bijna tien jaar na de wervingsstop van buitenlandse arbeiders in 1974, verscheen de eerste `Minderhedennota'.

Het belangrijkste gevolg van de vergrijzing is de steeds schever wordende balans tussen actieven en inactieven (werklozen, WAO'ers en gepensioneerden). Er zijn twee manieren om deze te herstellen: het aantal actieven verhogen en/of het aantal inactieven verlagen. De problemen rond de herkeuring van WAO'ers hebben al laten zien dat dit gemakkelijker gezegd is dan gedaan. Hetzelfde geldt voor het langer laten doorwerken van ouderen. Plannen om de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen stuiten nog steeds op grote weerstand. Een verstandig immigratiebeleid kan deze problemen nooit helemaal oplossen, maar ze wel een stuk dragelijker maken. Daartoe moet een aantal moeilijke – en soms pijnlijke – vragen worden gesteld.

Hoe gaan we de gezinsmigratie stoppen? Staan internationale verdragen daarbij in de weg?

Waar halen we de immigranten vandaan? Laten we naast hun opleidingsniveau hun bereidheid tot integratie meetellen?

Gaan we arbeidsmigranten toelaten op permanente of tijdelijke basis? En hoe gaan we in dat geval zorgen dat ze weer teruggaan?

Werkgevers hebben al op korte termijn baat bij de komst van arbeidsimmigranten. Gaan zij bijdragen aan de kosten op langere termijn, bijvoorbeeld wanneer laatstgenoemden in de WAO terecht komen?

Hoe moet de sociale zekerheid worden hervormd, niet alleen om werknemers te prikkelen om langer door te werken, maar ook eerder zwaar, vuil en eentonig werk te verrichten? Na hoeveel tijd krijgen immigranten toegang tot deze sociale voorzieningen?

Vragen als deze komen – expliciet of impliciet – aan bod in het eind juni verschenen rapport van het CBS Immigration and the Dutch Economy waarin de gevolgen van immigratie voor de Nederlandse economie zijn onderzocht. Het is een gemiste kans dat zij niet verder uitgewerkt zijn.

Dr. M.A. de Ruyter van Steveninck is econoom.

Gerectificeerd

Immigratie

In het artikel Demografisch beleid is nodig (5 augustus, pagina 7) wordt het rapport Immigration and the Dutch Economy toegeschreven aan het CBS. Het rapport is gemaakt door het Centraal Planbureau.