Een kruisbestuiving met snelheid

Juniore Najla Jaber (19) uit Venlo won onlangs bij de NK atletiek in Amsterdam verrassend de gouden medaille op de 800 meter. De Nederlandse van Marokkaanse afkomst wordt alom beschouwd als een groot talent. ,,Ze roert haar mondje wel, niet onbelangrijk in de keiharde wereld van de topsport.''

Gezeten in haar kleine studentenkamer in het Arnhemse topsporthuis, op een steenworp afstand van sportcentrum Papendal, maakt Najla Jaber een nuchtere indruk. Haar eerste grote succes, de onlangs behaalde Nederlandse titel op de 800 meter, doet haar niet zoveel. En ook het feit dat ze als negentienjarige een scherper persoonlijk record (2.02,08) heeft neergezet dan voormalig oympisch kampioene Ellen van Langen op die leeftijd, leidt niet tot extreme vreugde. ,,Natuurlijk ben ik blij, maar ik weet ook dat ik nog een lange weg te gaan heb.''

Die uitspraak zal ze nog een paar keer herhalen. Jaber is ambitieus, maar tegelijkertijd realistisch. Ook zij beseft dat ze internationaal pas gaat meetellen met een tijd onder de twee minuten. De limiet voor de Olympische Spelen van Athene (2004) is door de Nederlandse atletiekunie (KNAU) in samenspraak met sportkoepel NOC*NSF niet voor niets vastgesteld op 1.59,90. ,,Als mensen me gaan vergelijken met Ellen van Langen of Stella Jongmans vat ik dat op als een compliment, maar ik besef natuurlijk ook dat ik nog een onervaren atlete ben'', zegt Jaber. ,,Ik bouw mijn carrière rustig op, ik wil pas op latere leeftijd pieken. Het heeft geen zin om je als negentienjarige over de kop te lopen, dan ben je op je drieëntwintigste opgebrand. Daarom train ik ook slechts zes keer in de week, waar ervaren atleten aan het dubbele komen.''

Jabers gedegen trainingsaanpak en bescheidenheid spreken Ellen van Langen aan. ,,Najla heeft talent, maar het is niet eerlijk om haar met mij te vergelijken'', zegt de oud-atlete. ,,Ik begon pas op latere leeftijd de 800 meter te lopen. Van elke atlete die die afstand beheerst wordt gezegd dat ze de `nieuwe' Van Langen of Jongmans is. Najla moet veel en hard trainen, en dan zien we wel waar ze eindigt. Ze heeft in elk geval potentie. Ik ken natuurlijk een hoop mensen binnen het atletiekwereldje, en die zijn allemaal erg positief over haar kwaliteiten. Bovendien heeft ze lef, ze roert haar mondje wel. Niet onbelangrijk in de keiharde wereld van de topsport.''

De tijd die Jaber vorige maand neerzette bij de Nederlandse kampioenschappen in Amsterdam (2.06,16) was niet opzienbarend, wél het gegeven dat ze als junior Nederlands kampioene bij de senioren werd. Ze versloeg dan ook haar trainingspartner Lotte Visschers uit het Limburgse Amstenrade een van de weinige goede 800-meterloopsters die Nederland momenteel rijk is.

Op dat hoogtepunt volgde tegenslag. Bij de Europese kampioenschappen voor junioren in het Finse Tampere viel Jaber niet in de prijzen, met als gevolg dat ze een plaats in de olympische kernploeg misliep. Het wrange was dat ze daar zelf weinig aan kon doen. In de halve finales kwam Jaber ten val, nadat ze ondersteboven was gelopen door een Zweedse. ,,Ik dacht: wat gebeurt me hier nu? Ik was kwaad en gefrustreerd tegelijk, maar uiteindelijk berustte ik maar in mijn lot.''

Jaber ontdekte pas gaandeweg dat ze een bovengemiddeld atlete was. De in Venlo geboren dochter van Marokkaanse ouders deed aanvankelijk aan turnen, voordat ze op een atletiekbaan terecht kwam. Bij atletiekvereniging Scopias uit Venlo liep ze niet alleen hard, maar beoefende ze ook de veelomvattende meerkamp. Al gauw werd echter de 800 meter de belangrijkste afstand voor de 1 meter 73 lange atlete. Om meer trainingsarbeid te verrichten, ging Jaber werken met coach Has van Cuijk uit Uden. Die zette vijf jaar geleden het Seven Hills Running Team op, een atletengroep waar Jaber nog steeds deel van uitmaakt.

Sinds een jaar woont Jaber in het Arnhemse topsporthuis, dat gelegen is op het complex van 's Koonings Jaght, een instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten. In flat nummer vijf wonen twee vrouwelijke en zes mannelijke atleten, onder wie middellangeafstandslopers Bram Som en Aernoud Okken. Voor 180 euro per maand verblijven de sporters in het studentikoze gebouw, dat vlakbij Villa Mila (Mila staat voor middellange afstand) op Papendal ligt. Villa Mila is het logistieke centrum van bedenker Honoré Hoedt, trainer van Som en diens collega Gert-Jan Liefers. In het gebouw bevinden zich onder meer medische ruimtes en een kantoor.

Hoedt is een voorstander van het zogenoemde `Spaanse systeem', waar sporters op een atletiekschool worden voorbereid op wedstrijden en toernooien. Niet zonder succes, want op de middellange afstanden en de marathon zijn de Spanjaarden de laatste tien jaar bijzonder succesvol. Waar de Spaanse variant van Villa Mila onderdak biedt aan vijfhonderd atleten en beschikt over een budget van twee miljoen euro, begeleiden Honoré Hoedt en oud-marathonloper Gerard Nijboer vijftig topatleten met een bescheiden budget van twee ton.

Jaber gedijt in elk geval bij de trainingsaanpak van met name Hoedt. De atlete liep twee jaar geleden nog een tijd van 2 minuut 10 op de 800 meter. Vorig seizoen scherpte ze haar persoonlijke record op die afstand aan tot 2.05,67. Inmiddels loopt ze dus rond de 2 minuut 2. Haar goede vorm van de laatste maanden liet ze onder meer zien tijdens de onlangs gehouden Papendal Games. In een sterk internationaal veld eindigde Jaber als tweede, achter de Ghanese Akosua Serwaa. Bovendien versloeg ze in die race met een persoonlijk record (2.02,08) haar concurrente Letitia Vriesde, de Surinaamse die twee jaar geleden nog de nummer drie van de wereld was.

In het topsporthuis worden de drie traditionele waarden rust, reinheid en regelmaat in acht genomen. Jaber: ,,Ik train elke dag, meestal ben ik op zondag vrij. Om zeven uur 's morgens sta ik op om naar het CIOS in Arnhem te gaan, rond twee uur 's middags ben ik dan weer thuis. Dan is het even televisie kijken, opfrissen en trainen. Een training duurt zo'n anderhalf uur.''

De sfeer in het topsporthuis is goed, aldus Jaber. ,,We zijn allemaal atleten en kunnen het prima met elkaar vinden. Voor mijn tijd zat er een volleyballer van Jong Oranje in ons huis. Die kwam laat thuis en maakte dan veel herrie. Dat werkt hier niet.''

Zeker niet voor Jaber, die als overtuigd moslima sowieso zweert bij een gedisciplineerd bestaan. ,,Ik lees de koran regelmatig en doe mee aan de ramadan. Ik ben blij met discussies over de islam, het is goed dat daar in Nederland over gesproken wordt. Er bestaan zoveel onwaarheden over mijn geloof: zo is de vrouw helemaal niet ondergeschikt aan de man. Problemen met moslimjongeren komen vaak voort uit de opvoeding. Marokkaanse ouders belanden in Nederland in een andere cultuur. Het is voor hen moeilijk hun eigen cultuur aan te passen aan de Nederlandse en tegelijkertijd hun kinderen op te voeden. De Nederlandse maatschappij is redelijk open, zelf ben ik vrij opgevoed. Je mag hier doen wat je wilt, maar wel binnen bepaalde grenzen. Zo extreem tolerant zijn de Nederlanders dus ook weer niet.''

Jaber bezit de Nederlandse nationaliteit, maar koestert haar Marokkaanse opvoeding. Haar ultieme droom? ,,Een medaille bij de Olympische Spelen van Athene of Peking (2008, red.). Dan hul ik me na afloop in de Nederlandse én de Marokkaanse vlag.''

Zover is het nog niet. Zaterdag slaagde Jaber erin haar persoonlijke record opnieuw te verbeteren. De Limburgse nam deel aan de `Atletieknacht' in het Belgische Heusden, waar ook veel andere Nederlandse atleten aanwezig waren. Met trainingspartner en concurrente Visschers als gangmaakster liep Jaber een uitstekende 800 meter, maar bleef ze met een tijd van 2.01,76 nog steeds ruim boven de olympische limiet. Na afloop van de wedstrijd overheerste dan ook lichte teleurstelling. ,,Ik wilde heel graag de limiet halen, maar uit angst om te snel vermoeid te raken heb ik misschien iets te voorzichtig gelopen. Vervelend, maar er zijn nog genoeg mogelijkheden om de Spelen te bereiken.'' Met haar nieuwe persoonlijke record bleef Jaber maar een fractie boven het nationale juniorenrecord van oud-atlete Olga Commandeur (2.01,60).