Acteurs met Downsyndroom zijn eregasten in Oostende

Nu de Belgische badplaatsen dankzij de ingebruikname van de Westerscheldetunnel een stukje dichterbij liggen, is een bezoek aan het jaarlijkse Festival aan Zee in Oostende des te makkelijker geworden. Dat het festival, met familie- en straattheater, een literair programma met later deze week onder anderen Guido Lauwaert en Charlotte Mutsaers, vuurwerk op het strand en concerten van zowel klassieke als rockmuziek nog bestaat mag overigens een wonder heten. Na zeven jaar ploeteren heeft het nog steeds alleen de bescheiden financiële steun van de stad Oostende en een bijdrage van een bankinstelling. Nu de Vlaamse Gemeenschap heeft aangekondigd alle structurele subsidies een jaar uit te stellen is de kans groot dat het festival er volgend jaar niet meer zal zijn.

Het dit jaar voor de zevende keer georganiseerde evenement, dat duurt tot en met aanstaande zaterdag, is met meer dan 120 voorstellingen inmiddels dermate uitgedijd dat het al vóór de officiële opening op zaterdag ruimschoots onderweg was. Zo speelde Echte Mannen (Bob Stoop en Sieger Sloot) vrijdagavond in Deze mannen zijn liever alleen een duo met een intrigerende relatie. In een opticienswinkel in een provincieplaats, zo te zien. Maar is de met golftas en à la Kuifje in plusfours gestoken Sloot in dit vrijwel woordloze stuk wel echt een klant, en Stoop een nogal recalcitrante winkelbediende? En wat wil die klant eigenlijk van hem? Ontregelende situaties met een hoog Schippers- en Tati-gehalte volgen, waarbij vooral de scène leuk is waarin het publiek door de winkeletalage heen ziet hoe buiten op straat de klant de bediende probeert over te halen de reeds gesloten winkel alsnog te openen.

Bij gebrek aan voldoende zalen maakt het festival gebruik van over de stad verspreide locaties als een sporthal, een school en een paar aan de andere kant van de havens gelegen hallen. Een fiets – door de gemeente gratis uitgeleend aan iedereen die zijn auto bij de stadsrand parkeert – bewijst hier goede diensten.

Een hele fraaie plek is de binnenplaats van Fort Napoleon, een in de duinen gelegen vesting die mooi verbouwd is tot expositieruimte en café-restaurant. Maartje Theussink gaf er zaterdag een concert voor een ondanks het matineuze uur royaal aantal bezoekers. Theussink kan bijzonder goed met (elektrische) gitaar en piano overweg, maar zij opende haar concert met een aantal inhoudelijk nogal op elkaar lijkende, in het Engels gezongen liedjes. Daarin hebben haar melodieën de neiging te vaak een onverwachte wending te nemen, de luisteraar wat verweesd achterlatend. Maar haar Nederlandstalige liedjes hebben daar helemaal geen last van. Het slachtofferige van haar Engelse teksten maakt hier plaats voor terloopse charme en humor, in ijzersterke nummers als De Boerderij, Zomer in mei en vooral Niet Vandaag.

Centrale gast van het festival dit jaar is het Turnhoutse theatergezelschap Stap, dat bestaat uit acteurs die geboren zijn met het Downsyndroom. Moedig van festivalleider Don Verboven, die zegt tot deze keuze te zijn gekomen door de puurheid van de acteerprestaties van deze groep. Dat Stap inderdaad meer presteert dan bezigheidstherapie bewijst de voorstelling Ook, waarin de acteurs het publiek confronteren met onder andere onze vooroordelen. Dat wordt hier bestraft met een heftig stuk Publikumsbeschimpfung. Beklemmend is de scène waarin onontkoombare uitzichtloosheid wordt uitgebeeld door een tiental acteurs die vergif lijken in te nemen, of een wijsvinger als pistoolloop tegen hun slaap zetten en de trekker overhalen, en voor dood neervallen. En vervolgens weer opstaan om dit wrange mantra steeds maar weer te herhalen. In de slotscène draaien de spelers hun handen voor het gelaat als een luik weg, om hun in een steeds andere groteske grijns vertrokken smoel te tonen.

In de op een filmdocumentaire over Stap-actrice Cathérine Springuel gebaseerde voorstelling Puur/Ik Lief spelen twee `normale' acteurs wat korte scènes die ingaan op stukken uit de film die tussendoor op een groot scherm geprojecteerd worden. De voorstelling gaat helaas gebukt onder de kwaliteit van die film – het materiaal voor de acteurs is daarmee vergeleken te mager om het stuk te laten overtuigen.

De Vlaamse groep F16 nam zondagmiddag in Alice in verbazingwekkend hoog tempo het moderne leven in de tang. Wat begint in een hilarische sketch van twee als potlood verklede kwibussen die de kwaliteiten van België roemen (,,Leonidas! Kim Clijsters!'') en vervolgens in hun vriendschap voor alle zekerheid elke schijn van homo-erotiek uitsluiten (wel samen naar voetbal; niet samen naar de zonnebank), ontwikkelt zich door inname van een grote hoeveelheid alcohol in een gelag met wederzijdse beschuldigingen waartegen de vriendschap niet bestand blijkt. Door zijn snelheid, directheid en het ontbreken van grote gebaren blijft het een bewonderenswaardig lichte voorstelling.

De broers Ken (choreograaf) en Keith (modeontwerper) Hioco maakten voor het festival de dansvoorstelling Ladies First. `Pussy power' was het motto, en power hebben de vier danseressen in ruime mate. De pussy kwam wat minder uit de verf: verleiden doen de dames zelden. Er wordt vooral uitbundig uit het jazzdans-arsenaal geput, op de superstrakke surfrock van Fifty Foot Combo, die grote indruk maakte. Oogverblindend mooi is ook het lichtontwerp van Harry Cole, met een meterslang halftransparant scherm dat als een lens het van de achterzijde komende licht breekt. Een hoogtepunt, en tevens een van de weinige intieme momenten, is het deel waarin de danseressen zich achter het scherm bevinden en, in een rood waas met hier en daar een wolkje van witgeel licht het publiek toch nog verleiden.

Voorstellingen: Festival Theater aan Zee. Gezien: 1/8, 2/8 en 3/8, Oostende, België. Res. 00.32.59.701199. www.theateraanzee.be