Klein fonds weer in schijnwerper

Op het Damrak leidden ze tot voor kort een sluimerend bestaan. Maar ze zijn terug van weggeweest, de small caps. Beleggers durven weer in de kleine onderneming te beleggen.

Ooit was het alsof ze in het verdomhoekje van de beurs zaten. De kleine fondsen werden rücksichtslos uit de portefeuilles gekieperd van de grote institutionele beleggers. Analisten volgden ze bijna niet meer. Met de introductie van de euro was Europa het speelveld geworden voor de grotere beleggers. Banken introduceerden sectorbeleggingsfondsen omdat het eenvoudiger was geworden om Europese branchegenoten, in het bijzonder de `blue chips', met elkaar te vergelijken. En toen het wat minder ging met de financiële markten na 2000 hielden vermogensbeheerders zich vaak ook nog eens liever vast aan de toonaangevende indices als beleggingsrichtsnoer, omdat het steeds moeilijker leek om die te verslaan.

Toen Euronext in oktober 2001 het handelssysteem veranderde, zag het er nog somberder uit voor de small caps. Fondsen waarin te weinig omzet was, dreigden voortaan twee keer daags te worden geveild. Een lot dat veel kleine fondsen leek beschoren. Alleen het inhuren van een animateur, een partij die de handel onderhoudt in een fonds, kon verbanning naar het Franse veilingsysteem voorkomen.

Veel kleinere beursfondsen gaan al jaren gebukt onder lage omzetten, maar hebben dat deels ook aan zichzelf te danken. Vaak zijn de oprichters nog altijd grootaandeelhouder, waardoor de liquiditeit van het aandeel verder beperkt wordt. Een stoet van kleine fondsen (bijna 30 sinds 1990) heeft inmiddels het Damrak verlaten vanwege de teleurstellende koersontwikkelingen.

De laatste maanden is er echter een omslag gaande. Het aantal transacties in kleine fondsen is in de maanden juni en juli met 55 procent toegenomen ten opzichte van dezelfde maanden in 2002, zo blijkt uit gegevens van Euronext.

,,Wij zien ook dat er weer interesse is van grote beleggers, ook vanuit het buitenland, voor de kleinere, lokale fondsen'', zegt Johan van der Veen, van effectenhuis Petercam.

Van der Veen constateert dat het indexbeleggen ,,een beetje voorbij is''. Beleggers gaan meer op zoek naar ondergewaardeerde bedrijven, die nog wat kunnen worden opgeknapt, samengevoegd, of verzelfstandigd. ,,Dan valt er nog wat te verdienen.''

Inmiddels hebben volgens Van der Veen ook hedge funds (fondsen die speculeren op koersfluctuaties) hun oog laten vallen op kleine fondsen. ,,Ze verwachten dat daar vanwege de onderwaardering van de meeste fondsen nog wel wat te halen valt.''

Hij noemt bedrijven als Crown van Gelder, Nedcon of Stork. Drukkerij Crown van Gelder heeft een koers-winstverhouding ( de koers gedeeld door de verwachte winst per aandeel) van 5,5 waar de meeste AEX-fondsen toch zeker rond de 10 uitkomen. ,,Het dividendrendement (het dividend als percentage van de beurskoers) van Crown komt uit op 10 procent, dat krijg je niet zo snel bij een AEX-fonds. Dat vinden beleggers natuurlijk ook interessant.'' Crown Van Gelder stelde deze week beleggers wel nog even op de proef. Het bedrijf maakte bekend dat het de eerste zes maanden van dit jaar de winst heeft zien dalen tot 3,8 miljoen euro. Vorig jaar verdiende het bedrijf nog 5,2 miljoen in dezelfde periode. Voor heel 2003 verwacht het concern lagere resultaten dan de nettowinst van 9,8 miljoen euro. Donderdag zakte de koers daardoor van 11,85 euro naar 11,50 euro.

Ook Arnoud Wolff, manager van het European Small Cap Fund van Robeco, ziet een hernieuwde belangstelling voor kleinere beursfondsen. ,,Er is weer wat meer vertrouwen in de beurs, waardoor beleggers misschien wat meer risicovollere beleggingen aandurven. Kleinere bedrijven zijn toch wat minder stabiel dan grotere multinationals'', zegt Wolff.

Hij stelt ook dat nieuwe voorstellen van de Commissie Tabaksblat, over goed ondernemingsbestuur, door buitenlandse beleggers positief is ontvangen. Verwacht wordt dat de invloed van aandeelhouders de komende jaren bij Nederlandse ondernemingen zal toenemen. Deze aandeelhoudersinvloed heeft er bij vooral de kleinere fondsen nogal aan ontbroken.

,,Je ziet dat daardoor buitenlandse instituten toch weer met meer interesse naar de small caps op het Damrak kijken'', zegt de Robeco-manager.

Ook pensioenfondsen hebben inmiddels het kleine beursfonds weer ontdekt. ,,Je ziet dat ze mandaten geven aan managers die zich speciaal met kleine fondsen bezighouden. En op de beurs zie je de handelsvolumes van kleine fondsen oplopen.''

Een opsteker voor de kleinere Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen zijn de ontwikkelingen in buurland Duitsland, Nederlands belangrijkste handelspartner. De maatgevende graadmeter voor de Duitse conjunctuur, de Ifo-index, is, zo bleek deze week, voor de derde opeenvolgende maand gestegen. Volgens economen duidt dat er op dat de conjunctuur definitief de weg omhoog heeft gevonden in Duitsland. ,,De kleinere fondsen doen vaak zaken met Duitsland en kunnen hier van profiteren'', zegt Wolff.