Hoe meer aandacht, hoe minder zieken

Bedrijven nemen terugdringing van het ziekteverzuim serieuzer. Sinds 1997 daalde het verzuim niet meer zo scherp als in het eerste kwartaal. TPG beloont werknemers financieel als het ziekteverzuim daalt.

Peter Gijsbers (45) is al bijna een kwart eeuw postbode. Hij zou niets anders willen doen. Tien jaar geleden kreeg hij echter last van een tennisarm. Een operatie was onvermijdelijk. Vier operaties later was de schade groot. ,,Ze hadden mijn pezen te kort afgeknipt en dat is niet meer goed gekomen. Mijn rechterarm staat nu altijd in een hoek van 90 graden. Ik kan 'm niet meer gebruiken om te eten of mijn veters te strikken, eigenlijk nergens meer voor'', zegt Gijsbers.

Zijn mooie baan stond op de tocht. En de postbesteller wilde niet naar de binnendienst. De buitenlucht bleef lonken. Hij werd voor 25/35 procent afgekeurd. Zijn werkgever paste zijn werk aan. De wijken werden kleiner, de routes korter. Zo kon Gijsbers toch postbode blijven in zijn woonplaats Nijmegen.

Maar zijn arm blijft hem bij tijd en wijle dwarszitten. De postbode heeft net weer vierenhalve week in de ziektewet gelopen, met zijn arm in het gips als gevolg van een ontsteking. ,,Maar dan wordt er snel contact met je opgenomen door de arbodienst. Die vraagt hoe het ermee gaat, of werk weer mogelijk is en wanneer.''

De bedrijfsarts van Arboned, het bedrijf dat voor Gijsbers' werkgever TPG arbodiensten verleend, heeft voortdurend de vinger aan de pols gehouden. Nadat Gijsbers drie weken in de ziektewet had gezeten, heeft de arts een `adviesplan' opgesteld. Met een zogeheten reïntegratiedoelstelling. ,,Dat is belangrijk. En ook mijn baas denkt hierbij mee. Het geeft aan dat de werkgever je niet meteen afserveert, want anders had ik al lang volledig in de WAO gezeten. Ik ben nu voor 50 procent van mijn werkweek (26 uur en 40 minuten) aan de slag.''

TPG is een van de grotere ondernemingen in Nederland die serieus werk heeft gemaakt van het terugdringen van ziekteverzuim. In het recent afgesloten CAO-akkoord met de vakbonden heeft de grootste particuliere werkgever in Nederland (68.000 werknemers) zelfs een ziekteverzuim-doelstelling opgenomen. Alle medewerkers krijgen een eenmalige beloning van 64 euro, als het ziekteverzuim in september tot 5,1 procent is gedaald. Dat bedrag krijgen zij nog een keer als eind december het percentage verder is gezakt tot 5 procent.

Serieuze aanpak van ziekteverzuim lijkt te lonen. Deze week maakte het Centraal Bureau voor de Satistiek bekend dat het ziekteverzuim bij particuliere bedrijven in het eerste kwartaal van 2003 is gedaald tot gemiddeld 5,3 procent. In het eerste kwartaal van vorig jaar bleef gemiddeld nog 5,9 procent van de werknemers ziek thuis. Het ziekteverzuim in het bedrijfsleven is sinds 1997 niet meer zo hard gedaald.

Het percentage kan nog veel verder omlaag, zegt Huub Pennock, adviseur arbeidsomstandigheden bij FNV Bondgenoten. De vakbond constateert dat er nog steeds veel zogenoemde minimumcontracten worden afgesloten, tussen bedrijven en arbodiensten. ,,Het is goedkoper. De werkgever voldoet dan aan de wettelijke, minimale verplichtingen. Je ziet dan dat er pas na zes weken contact wordt gezocht met een zieke werknemer. De bedrijfsarts schrijft vervolgens een probleemanalyse, vaak vanachter zijn bureau, zonder poolshoogte te nemen op de werkplek. Dat is in een aantal situaties te beperkt en aan de late kant.''

Bij postbedrijf TPG Post gaat dat anders. Reïntegratieverpleegkundige Ger Markeze en bedrijfsarts Jacco Bartels, van Arboned, zijn verantwoordelijk voor de TPG-rayons Zutphen en Nijmegen. Elk rayon heeft zo'n 15 à 20 distributievestigingen. Hun kantoor zit in Arnhem. ,,De medewerkers van TPG Post moeten niet te veel reizen om hun bedrijfsarts te kunnen bezoeken'', zegt bedrijfsarts Bartels. Zijn bestand telt ongeveer 3.600 patiënten, waar een gemiddelde huisarts in Nederland 2.100 patiënten heeft.

De eerste negen dagen, die een TPG-werknemer ziek is, komt Arboned niet in beeld. Daarna neemt de reïntegratieverpleegkundige voor het eerst contact op met de zieke werknemer. ,,Het is belangrijk dat in de eerste week zijn chef al met hem of haar heeft gesproken. Aandacht is belangrijk voor de zieke werknemer'', zegt verpleegkundige Markeze.

Als een werknemer zijn derde week van ziekte ingaat, wordt er een afspraak gemaakt met de bedrijfsarts. De laatste maakt een analyse en schrijft een adviesplan, waar ook de leidinggevende van de werknemer iets mee kan. ,,Postbodes hebben vaak fysieke klachten. Iemand heeft bijvoorbeeld lage rugklachten. Wat voor werk kan hij nog wel doen, en welk werk niet; dat moet je vaststellen. Een rugtraining kan worden aanbevolen. Werkgevers zijn niet verplicht om het advies op te volgen, maar ze moeten dan wel goede argumenten hebben'', zegt Bartels. Hij is verder vijftig procent van zijn tijd onderweg, naar vestigingen van TPG Post. Voor overleg over ouderenbeleid bijvoorbeeld, om te praten met chefs van zieke werknemers of om te kijken of de werkplek aangepast moet worden. Vroeger waren arbodiensten meer bezig met ziekteverzuim, nu ligt de nadruk volgens Bartels vooral op preventie.

Postbode Gijsbers weet nog wel hoe het ging, tien jaar geleden. ,,Als je destijds ziek was dan hoorde je eigenlijk niets van je werkgever, al was je twee maanden weg. Tegenwoordig is er duidelijk beleid. Ik heb bijvoorbeeld een wijk hier in Nijmegen gekregen die op 20 minuten fietsen ligt van het distributiecentrum. Dat scheelt op een dag 2 keer 20 minuten minder belasting voor mij, want het gaat van mijn werktijd af.''