Een huwelijk met een 103-jarige

Tijdens het Amsterdam Tournament `debuteert' John Jaakke (49) dit weekeinde als de nieuwe voorzitter van Ajax. De advocaat overlegt zijn geloofsbrieven. ,,Ik ben liever nummer zes van de Europese top dan kampioen van de middenmoot.''

Om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien en zijn rechtenstudie te bekostigen reed John Jaakke zo'n dertig jaar geleden als taxichauffeur door het Gooi. Achteraf beschouwt de opvolger van Michael van Praag dat als een leerzame episode in zijn leven. ,,Het was wel vormend. Je reed mensen naar het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (voor kankerpatiënten, red.). Je kreeg dronken discogangers in je auto die soms alles onder kotsten. En passagiers wilden niet altijd betalen.''

Johan Coenraad Jaakke (49), een rijzige gestalte die er nog jong uitziet voor zijn leeftijd, groeide op in Hilversum, woont nu in Bussum, maar zegt zeker ook iets met Amsterdam te hebben. Tenslotte de bakermat van Ajax. ,,Ik houd van die stad. Ik heb er zeventien jaar gewoond. Op een gegeven moment wil je een huis met een tuin, mede vanwege je kinderen. Maar toen de verhuiswagen in Amsterdam wegreed zei ik tegen mijn vrouw: we komen hier wel weer eens terug.''

De wieg van een Ajax-voorzitter hoeft tegenwoordig niet meer in Mokum te staan. Ajax heeft een internationale uitstraling. ,,Maar in de roots is het een echte Amsterdamse club. Dat merk je vooral als je op De Toekomst (opleidingscentrum, red.) rondloopt. Aan de andere kant: de aanhang voert je naar alle windhoeken van Nederland. Onlangs bezocht ik in Vierlingsbeek, tussen Boxmeer en Venray, een supportersavond. Ik had nog nooit van het plaatsje gehoord, maar de plaatselijke supportersafdeling wist zeshonderd man op te trommelen. Allemaal mensen die wel eens bij Ajax kwamen.''

Aanvankelijk viel de naam van Johan Cruijff toen het einde van de Van Praag-dynastie bij Ajax naderde. Het was al snel duidelijk dat de voormalige wereldvoetballer geen interesse had. Een speciale commissie onder leiding van oud-burgemeester Ed van Thijn koos uiteindelijk voor iemand met een totaal andere achtergrond. Jaakke is advocaat, partner bij Van Doorne, gespecialiseerd in overnames en fusies. ,,Ik doe ruzies en fusies'', luidt een van zijn gevleugelde kreten. Hij kan niet bogen op een sportverleden, heeft zelfs niet gevoetbald vroeger. Wel wat getennist en gegolft. Vanaf zijn veertiende bezocht hij met vrienden de thuiswedstrijden van Ajax in het Olympisch Stadion.

Hoewel Van Doorne lid is van de Ajax-businessclub ABA, was Jaakke toch de grote onbekende toen hij vorig jaar werd benaderd. ,,Ik denk dat sommige mensen dachten: dit is de snelste weg naar een stuk vernieuwing. Ik was geen Ajax-icoon, ik heb geen historie bij deze club en dus ook nooit ruzie gehad met mensen die hier rondlopen. Mijn aanstelling had inderdaad als nadeel dat ik een onbekende was. `Who the hell is Jaakke', las ik al ergens in een voetbalblad. Bij Ajax heb ik een jaar de tijd genomen om ervoor te zorgen dat de club mij en ik de club leerde kennen. Je gaat toch een huwelijk aan met een vereniging die al 103 jaar oud is. Ik had voor mezelf al snel besloten het te doen. Dan moet je op je werk het een en ander regelen en het thuis aankaarten. Maar een kennis zei: deze functie past je als een schoen.''

Hij noemt zichzelf een calvinist met uitbundige trekken. Zijn religieuze achtergrond staat ook al op gespannen voet met hetgeen waarmee Ajax vaak wordt geassocieerd: een jodenclub. Jaakke groeide op in een hervormd gereformeerd gezin. Hij was een van de zeven kinderen. Zijn vader had een baan als bloemist, geen vetpot. Sport was op zondag aanvankelijk taboe. ,,Dat gebeurde deels uit respect voor mijn oma die bij ons in huis woonde. Ik heb er geen trauma aan overgehouden. Het was geen Staphorst, geen zwarte kousen. Ik kijk terug op een plezierige jeugd.''

Nog steeds bezoekt Jaakke met regelmaat de kerk. Hij heeft er het competitieschema op nagekeken, dat kan in combinatie met de uitwedstrijden ook in het nieuwe seizoen. De zogeheten joodse signatuur van Ajax wordt volgens hem nogal overtrokken. ,,Het is een geuzennaam geworden. Het stoort mij hoe ermee wordt omgesprongen. Jammer dat het zoveel mensen grieft en irriteert.''

Voor het afbreukrisico is hij niet bang. Legio voorzitters zagen hun goede naam bezoedeld in de voetbalwereld. Al of niet buiten hun schuld. Soms moesten ze zich zelfs verantwoorden voor de rechtbank, zoals Feyenoord-voorzitter Jorien van de Herik. ,,Vanuit mijn beroep als advocaat weet ik wat dit soort procedures met mensen doet. Dat gaat je niet in je koude kleren zitten. Het afbreukrisico heb je deels zelfs in de hand. De voetbalwereld een jungle? Wanneer je je als een aap gedraagt, word je dat wel. Als Ajax vaak verliest zal er kritiek komen. Ik wil dan óók de verantwoording nemen. Ik ben er niet alleen om de bloemen in ontvangst te nemen als het goed gaat. Laat iedereen maar zeggen wat hij ervan vindt. Ik ben voor een open discussie, ook met de media. Je moet er een bepaalde instelling voor hebben om daar mee om te gaan. Ik ben net slagroom. Hoe harder je klopt, hoe stijver ik word.

,,Voetbal is een volkssport. Er zijn miljoenen mensen in geïnteresseerd. Daar past ook een bepaald beleid bij. Ik vond het wel van moed getuigen dat Ajax meewerkte aan die documentaire Daar hoorden zij engelen zingen. Dat geeft openheid en past bij de stad van de club. Amsterdammers hebben soms een grote bek, maar komen voor hun mening uit en zijn recht voor z'n raap.''

Wat voor een financieel beleid moet Ajax gaan voeren? Ajax is nooit meegegaan in de gekte op de internationale transfermarkt.

,,Ik ben een voorstander van een conservatief financieel beleid. Daarbij gaat het me niet om verkeerde Hollandse zuinigheid. Het is belangrijk voor de continuïteit van de club. Sport is vaak een kwestie van euforie. Himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt. Maar als de doden worden betreurd, moet er nog wel geld zijn en mag je niet in een heel diepe dip terecht komen. Ajax moet de spelers kopen die nodig zijn om nationaal en internationaal te presteren. Na het vertrek van Chivu, Mido en Van der Meyde hebben we weer aangetoond dat we over een goed scoutingsapparaat beschikken en dat de directie slagvaardig opereert. We zijn door de successen van Koeman bovendien in staat op de transfermarkt te concurreren met andere clubs.''

Dankzij die successen verbetert het bedrijfsresultaat van Ajax, al zorgen de hoge afschrijvingen op een te grote spelersgroep nog voor een tekort. Veel clubs in het betaalde voetbal staan er slechter voor. Hoe kijkt u daar tegen aan?

,,De zakelijkheid wordt in het betaalde voetbal inderdaad wel eens uit het oog verloren. Maar vergeet niet dat er in het bedrijfsleven ook veel misgaat. Dan wordt het echter minder uitvergroot in de media en heet het een `tegenvaller van honderd miljoen euro' of `een goede zakelijke beslissing die verkeerd is uitgepakt'. Bedrijven fuseren en fuseren, maar keren soms terug naar een niveau van tien jaar geleden en dat heeft dan vaak tientallen miljoenen gekost. Ook daarbij spelen emoties en ego's een rol.''

Als je ziet dat een club als Vitesse nu al in de financiële problemen verkeert, klopt het licentiebeleid van de KNVB dan wel?

,,We moeten niet alleen naar `Zeist' kijken. De bond, dat zijn we zelf ook. Ik vind wel: als je regels stelt, kun je daar een keer niet aan voldoen, maar de volgende keer moet je je zaken op orde hebben. De KNVB maakt zichzelf ongeloofwaardig als zij structurele tekorten tolereert. De bond moet ervoor zorgen dat de regels worden nageleefd. Niet als slaaf van de letter, maar in redelijkheid. Anders gaat alles schuiven. Ajax heeft baat bij een zo sterk mogelijke Nederlandse competitie. We moeten tegen teams spelen waar we in principe ook van kunnen verliezen. We hebben daarom ook oog voor het gemeenschappelijke belang.''

Gaat Ajax op zoek naar nieuwe media-inkomsten?

,,Die mogelijkheid hebben we nu doordat televisierechten van de Champions League ook voor de clubs beschikbaar komen. We verkeren in de luxepositie dat wij Ajax zijn en we zouden wel gek zijn als we daar geen gebruik van maken. Hopelijk brengt het extra geld in het laatje. Ik begrijp dat er nu ook wedstrijden op internet live worden aangeboden. We moeten afwachten hoe dat uitpakt. Er zal toch niet meer geld in de markt zijn dan tot nu toe is gebleken?''

Bent u net als uw collega Van Raaij van PSV voorstander van een Europese competitie?

,,Op dit moment is de tijd er volgens mij niet rijp voor. Het begint een leuk gezelschapsspel te worden om hierover te filosoferen, maar ik vraag me af wat de relevantie ervan is. Van Praag verwachtte in een interview in 1989 dat die competitie er in 1994 zou komen. Negen jaar later is er nog geen zicht op. Als er ooit een Europese competitie komt, wil Ajax natuurlijk wel meedoen. Ik ben liever nummer zes van de Europese top dan kampioen van de middenmoot. Het hoogste niveau houdt je scherp. Ajax mag nooit genoegen nemen met een treetje lager. Afgelopen seizoen hadden we de halve finale van de Champions League kunnen halen. Uiteindelijk kwam Real Madrid met een megabegroting ook niet verder dan de laatste vier. Waarom zou Ajax de Europa Cup I niet nog een keer kunnen winnen?''

Uw voorganger heeft veel gedaan aan de bestrijding van het voetbalvandalisme. Wat wordt uw aanpak in dit opzicht?

,,Ajax-supporters hebben zich vorig jaar goed gedragen. Mensen die de boel nog versjteren moeten aangepakt kunnen worden met een strafrechtelijk stadionverbod. Ik snap niet dat Den Haag hier niet aan wil. We moeten de neerwaartse spiraal in het supportersbeleid zien te doorbreken. Supporters van bezoekende clubs moeten weer welkom zijn in de stadions en niet in apenkooien worden gestopt of achter netten worden weggedrukt. Waarom waren wij vorig seizoen niet welkom in Nijmegen? Het vraagt ook een beetje politieke moed om voor een andere aanpak te kiezen.''

Benk Korthals, jarenlang minister van Justitie, wordt nu voorgedragen als voorzitter van de raad van toezicht van de KNVB? Vindt u dat dan niet vreemd?

,,Het feit dat hij als minister niet heeft gedaan wat wij wilden, diskwalificeert hem niet voor die baan. Ik denk dat hij de capaciteiten en contacten heeft voor deze functie.''