De verkeerde stoel

Van de schakende spierbundels hadden we al de drie bokskampioenen Lennox Lewis en de gebroeders Vitali en Vladimir Klitschko. Het kwartet werd onlangs compleet toen Arnold Schwarzenegger op een promotiereis voor de film Terminator 3 liet weten dat hij een verwoed schaker was. Als er 's avonds gedraaid werd, hield hij in de pauzes tussen de opnames zijn geest scherp met schaken, want van lezen viel hij dan in slaap.

Nick Stahl, de andere hoofdrolspeler in Terminator 3, vertelde dat Schwarzenegger een schaaktafeltje had met twee stoelen. Op de ene stoel stond `winnaar' en op de andere `verliezer' en de tegenstanders van Schwarzenegger moesten natuurlijk in de verliezersstoel gaan zitten.

Het bracht me een jeugdkampioenschap van Nederland in herinnering waarin een van de spelers, misschien door toeval, steeds aan hetzelfde tafeltje speelde. Hij won de ene na de andere partij en misschien had het niets met dat tafeltje te maken en kwam het gewoon doordat hij een van de sterkste deelnemers was.

Toch was hij onaangenaam verrast toen hij aan het begin van een latere ronde merkte dat hij wel weer aan zijn tafeltje zou spelen, maar nu voor het eerst aan de andere kant, op de dodemansstoel waarop zijn tegenstanders de een na de ander gesneuveld waren. Die dag verloor hij. Hij probeerde niet bijgelovig te zijn, maar kon zich moeilijk aan de gedachte onttrekken dat het kwam door die stoel, waarop het woord `verliezer' in virtueel vlammende letters gebrand stond.

Viktor Kortchnoi zat in het toernooi dat de afgelopen weken in Biel werd gespeeld mischien op de verkeerde stoel. Twee jaar geleden won hij het toernooi nog, maar nu werd hij laatste. Het leek alsof de krachten waren weggevloeid uit de voormalige `Verschrikkelijke', maar toch speelde hij één adembenemende partij, tegen toernooiwinnaar Alexander Morozevitsj.

Gezegd moet worden dat het Morozevitsj was die in zijn bekende onnavolgbare stijl het spel bepaalde en schijnbaar uit het niets een razende aanval op het bord toverde. Het was prachtig werk, maar vlak voor het doel faalde Morozevitsj en toen kon Kortchnoi met eeuwig schaak ontsnappen.

Wit Kortchnoi-zwart Morozevitsj

1. d2-d4 g7-g6 2. c2-c4 Lf8-g7 3. Pb1-c3 c7-c5 4. e2-e3 c5xd4 5. e3xd4 Pg8-f6 6. Pg1-f3 d7-d5 7. Lc1-g5 Pf6-e4 8. c4xd5 Pe4xg5 9. Pf3xg5 0-0 Een stelling die vaker uit de Caro-Kann opening ontstaat. Zwart krijgt zijn geofferde pion niet terug, maar houdt druk. 10. Dd1-d2 Pb8-d7 11. Lf1-c4 Lg7-h6 12. f2-f4 Pd7-f6 13. 0-0 a7-a6 14. a2-a4 Lc8-f5 15. a4-a5 Ta8-c8 16. Lc4-b3 Dd8-d6 17. Tf1-e1 Dd6-b4 18. Ta1-a3 Tc8-c7 19. Lb3-a2 Db4-d6 20. g2-g3 Tf8-c8 21. Pg5-f3 Lh6-f8 De zwarte stelling oogt slecht en menig zwartspeler zou hier naar het dameoffer 21...Dxa3 22. bxa3 Txc3 grijpen, maar dat is Morozevitsj te simpel. 22. Pf3-e5 Kg8-g7 23. Ta3-b3 e7-e6 Begin van een fantastisch avontuur. Nu lijkt 24. Tb6 Dd8 25. dxe6 geweldig voor wit, maar dan komt 25...Lc5 met vrijwel onberekenbare complicaties. 24. d5xe6 Tc8-d8 Zwart kan niet op e6 terugnemen, want dan zou 25. Tb6 wel heel sterk zijn. 25. Pe5-f3 Door op f7 te nemen kon wit een eindspel met twee pionnen meer krijgen, maar de zwarte stukken zouden zeer actief zijn. 25...Dd6-c6 26. Dd2-f2 Pf6-g4 27. Df2-g2 Nu lijkt zwart na 27...fxe6 28. Tb6 uitgepraat, maar nee, hij heeft nog iets dat hij lang van tevoren gezien moet hebben. 27...Lf8-c5

MmMdMmMm

mgdMmgfg

gmkmGmgm

AMcMmimM

MmMAMAhm

mJBMmHAM

IAMmMmKA

mMmMDMFM

Een moeilijke stelling, om het zacht uit te drukken. Na 28. dxc5 Dxc5+ heeft zwart minstens eeuwig schaak en misschien meer. Als wit echter met stalen zenuwen het kalme 28. Kh1 had gespeeld, zou zwart na 28...Txd4 29. Pxd4 Pf2+ 30. Kg1 Dxg2+ 31. Kxg2 Lxd4 de partij slechts met grote moeite kunnen redden. 28. Tb3-b6 Lc5xb6 29. a5xb6 Dc6xb6 30. e6-e7 Td8xd4 Weer een pittige stelling. Zowel 31. Pxd4 als 31. e8D of 31. e8P+ zouden slecht voor wit aflopen. 31. Kg1-h1 Td4-e4 32. Te1xe4 In deze geweldige strijd is wit de eerste die een ernstige fout maakt. Hij had nu wel 32. e8D moeten doen, al heeft zwart minstens remise. 32...Pg4-f2+ 33. Dg2xf2 Db6xf2 34. e7-e8D Na 34. Pg1 vindt de computer in een oogwenk het winnende 34...Txc3 35. e8D Tc1 36. Dxf7+ Kh6 37. Df8+ Kh5 38. g4+ Kxg4, wat overigens voor een mens in tijdnood heel wat moeilijker zou zijn. 34...Df2xf3+ 35. Kh1-g1 Lf5xe4 Ook de tovenaar zelf laat een steek vallen. Na 35...Lh3 36. De5+ f6 37. Dxc7+ Kh6 zou wit mat gaan. 36. De8-e5+ Kg7-f8 37. De5-h8+ Kf8-e7 38. Dh8-e5+ Ke7-f8 39. De5-h8+ Remise.