De enige legale toegangspoort

In de zomer keren veel Marokkaanse Nederlanders terug naar hun geboorteland, ook om er te trouwen. Met luid getoeter worden de huwelijken in de straten van Driouch bezegeld.

Veel Marokkaanse mannen zouden in de schoenen willen staan van bouwvakker en boer Abdellkhalek Bouyahyaoui (29). Ondanks zijn bescheiden middelen heeft hij deze zomer precies in de roos weten te schieten: hij huwt een meisje, een Marokkaanse uit Soest. Zij betekent voor hem een eind aan hard werken voor weinig geld in Marokko, zijn toegang tot het rijke Europa. ,,Je kunt er veel geld verdienen. Genoeg om een huis en auto te kopen'', zegt hij vergenoegd over zijn toekomst.

Hij glundert dan ook, half liggend in de feesttent die hij voor zijn huis aan de rand van Driouch in de Marokkaanse Rif heeft opgezet voor zijn mannelijke gasten. Morgen zal ook zijn huwelijksstoet, net als van al die migranten die dezer dagen massaal trouwen, toeterend door de straten van Driouch rondrijden ter afsluiting van zijn drie dagen durend bruiloftsfeest

De mannen zitten of liggen half op kussens, rondom een jonge imam die koranverzen mompelend voor zich uit staart. Anders dan het huis, waar de vrouwen dansen op Marokkaanse feestmuziek en vreugdekreten uitslaan, is het in de tent van de mannen opvallend stil. De heren nippen aan hun muntthee, totdat de imam plotseling hardop koranverzen begint te zingen. De muziek in het huis gaat uit en de mannen herhalen de woorden van hun geestelijke voorman. Er is geen andere god dan Allah, laat de imam de dertig aanwezigen steeds opnieuw zeggen.

,,De staat regelt alles voor de mensen'', zegt de bruidegom gevraagd naar zijn kennis over Nederland als de imam is uitgezongen. Toch, zo verzekert Bouyahyaoui, trouwt hij niet om de felbegeerde Nederlandse papieren. Er zijn mannen die een meisje willen huwen alleen al omdat ze in Europa woont. Hij valt onder de categorie mannen die het veel belangrijker vindt dat een meisje de eigenschappen van een goede echtgenote en moeder in zich heeft. Bouyahyaoui kan niet vertellen wat voor werk zijn aanstaande vrouw in Nederland doet en ook haar denkbeelden over essentiële dingen als de opvoeding van de kinderen, en de man-vrouw relatie zijn hem onbekend. Zij liep zo'n twee maanden geleden in zijn blikveld en daarna ontmoetten ze elkaar een keer heel kort alleen in een huis van kennissen. Hij vroeg of ze hem als man wilde accepteren. Ze had ja gezegd, de rest is bijzaak. Gemeenschappelijke kennissen hebben hem verzekerd dat de Nederlands-Marokkaanse liefdevol is voor kinderen en respectvol voor ouderen, zo laat hij de Rotterdammer Abdel Taouil, zijn buurman in Driouch, vertalen. Ook Taouil, in het dagelijkse Hollandse leven systeembeheerder bij stichting BumaStemra, liet zich vijf jaar geleden importeren door zijn voormalig buurmeisje in Driouch.

Het huwelijk is momenteel voor Marokkanen de enige legale toegangspoort tot Europa. Dat leidt ertoe dat veel jongemannen grove bedragen neertellen voor een huwelijkskandidate uit een Europees land. En er zijn ook genoeg vaders die deze `gunstige' curve van vraag en aanbod weten te verzilveren. In elke dorp en stad in de Marokkaanse Rif is wel een sappig verhaal te horen over een vader die de machtspositie van zijn dochters met Europese papieren, sluw wist uit te buiten.

Maar bij de vaders dringt, na de vele echtscheidingen in Nederland onder Marokkaanse Nederlanders, ook het besef door dat dergelijke `zakelijke' huwelijken geen stand houden, zegt Rotterdammer Taouil in de feesttent van zijn buurman in Driouch. Mannen die grof geld neertellen voor hun vrouw zien het huwelijk als een noodzakelijke investering die ze doen om naar Europa te gaan. ,,Omdat ze haar hebben gekocht, denken ze ook dat ze alles met haar kunnen doen. En als ze na drie jaar hun verblijfspapieren hebben, verlaten ze hun vrouw.'' Veel vaders vragen daarom tegenwoordig relatief lage, symbolische bruidsschatten om de traditie in stand te houden en kijken steeds vaker ook naar het karakter van de huwelijkskandidaten. Zo heeft Bouyahyaoui `slechts' duizend euro betaald. De bruidsschat die Taouil destijds betaalde, kreeg hij van zijn schoonvader terug als huwelijkscadeau.

Het is niet mogelijk te informeren naar de motieven van de aanstaande vrouw van Bouyahyaoui. Waarom koos ze niet voor een man uit Nederland? Op dit moment viert ze haar huwelijksfeest in haar ouderlijk huis in Nador. Haar keus voor de laagopgeleide Bouyahyaoui wijkt in ieder geval af van de redenen die Nederlands-Marokkaanse vrouwen opgeven bij onderzoekers.

Uit onderzoeken waaruit blijkt dat driekwart van de Turkse en Marokkaanse jongeren in Nederland nog steeds trouwen met partners uit het land van hun ouders, komt naar voren dat meisjes niet onder de indruk zijn van het machogedrag van Marokkaanse jongens in Nederland. Die vinden ze ook onbetrouwbaar. In Marokko zouden de huwelijkskandidaten hoger opgeleid zijn en ook modernere aardse opvattingen hebben, zeggen ze. Jongens trouwen ook liever in Marokko, in de hoop een ongeschonden maagd te kunnen huwen: ze vinden de meiden in Nederland te vrij.

Ook Mohammede Lektif, een 24-jarige automonteur uit Rotterdam, heeft hier ,,drie echt wel mooie chica's'' gesignaleerd, in het stadje Berkane. Tot voor kort ging hij ervan uit dat hij geen meisje zou importeren uit Marokko. Hij had een serieuze relatie met een Nederlands meisje. Maar ze was hem ontrouw. Sindsdien peinst hij over een maagd uit Marokko. Maar hij moet voorzichtig zijn, zegt hij. ,,Veel meisjes zijn hier slettenbakken. Ze doen stiekem van alles. Wij Marokkanen uit Europa zien dat niet omdat we de codes hier niet herkennen.''

Lektif verliet op zijn twaalfde zijn geboortedorp Aklim. Nu hij voor zes weken terug is, met geld op zak en een donkerblauwe Golf, heeft hij bijna elke avond wel een feest met een of ander meisje. Hij versiert de meisjes overdag, toerend door de straten van de stad Berkane. Met behulp van een lokale vriend, die de ins en outs in het Marokkaanse kent. Als hij een leuk meisje ziet, dan wisselt hij telefoonnummers uit om een afspraak te kunnen maken. ,,Nooit geweten dat het zo makkelijk ging hier.'' Zo'n `slettenbak' zal Lektif uiteraard niet huwen. Zijn lokale vrienden doen voor hem navraag naar de drie meisjes waar hij zijn oog op heeft laten vallen. Bij een positieve uitslag, zal hij de volgende zomer een van hen tot zijn vrouw maken.

In Oujda, aan de Algerijnse grens, loopt een stoet achter een paardenkar aan. Met twee levende schapen en nog wat etenswaar zijn ze onderweg naar het huis van het meisje dat ze hebben uitgepikt voor hun mannelijke familielid. Zometeen zal publiekelijk worden bekendgemaakt dat het meisje is vergeven. Een paar straten verderop is nog geen spanning te zien bij marinier eerste klasse Abderrahim Baza uit Veenendaal. Over enkele uren zal zijn bruiloft van start gaan in een feestzaal. Terwijl iedereen ervan uitging dat hij met een meisje uit Nederland zou thuiskomen, heeft het lot beslist dat zijn hart vervuld raakte van een verre nicht in Marokko, vertelt hij in zijn witte pandora, een lang, jurkachtige kledingstuk. In februari vroeg hij haar of ze hem als man zou willen. Een paar maanden later werd haar hand gevraagd. Nee, de marinier heeft niet eerst verkering met haar gehad. Hij kent haar wel goed, zegt hij. ,,Ze is familie, je weet uit wat voor een nest ze komt.''