Balans van mei '68 (2)

Het is heel bijzonder om ze samen aan te treffen: de conservatieve aartspessimisten Heldring en Komrij. Het is heel gemakkelijk en goedkoop om af te geven op vroegere idealisten die wat meer realistisch zijn geworden. Welke periode kent deze mensen niet?

Heldring had zijn bloeitijd in de jaren vijftig, een goede tijd voor conservatieven: de standsverschillen waren nog groot en vrouwen hadden nog minder te vertellen dan tegenwoordig. Komrij kon zich ontwikkelen dank zij de nu door hem verguisde jaren zestig.

Komrij zegt dat er een ravage is aangericht in het Nederlandse onderwijs. Waar baseert hij deze kritiek op?

Met relatief weinig geld scoort het Nederlandse onderwijs hoog, vergelijkbaar met enkele andere landen waar de democratie het ver bracht (Ik bedoel enkele Scandinavische landen). Terwijl het percentage leerlingen dat havo en vwo volgt vergeleken met de jaren zestig is verdubbeld, blijven de resultaten in internationale onderzoeken hoog; veel hoger dan in de landen waar veel minder is veranderd, zoals België, Frankrijk en Italië.

Economisch ging het in Nederland onder leiding van de door Heldring en Komrij verguisde machthebbers uit de jaren zestig goed, totdat minister Zalm met geld ging smijten, enkele misdadigers met vliegtuigen het WTC in New York vernielden en Pim Fortuyn van de daken schreeuwde dat het slecht ging, en het halve land het nog geloofde ook.

Komrij woont in Portugal, een van de meest achtergebleven landen van de EU, een land met slechte onderwijsresultaten, de grootste onveiligheid in het verkeer in Europa en weinig rechten voor vrouwen en homofielen. Heldring teert op zijn verleden en schrijft nog steeds leuke, goed leesbare stukjes, maar die helaas niet altijd getuigen van realiteitszin.

Wat deden al die conservatieve geestverwanten van Burke in Duitsland en in Oost- en Zuid-Europa overigens toen het kwaad zegevierde in de fascistische en communistische regimes die de vorige eeuw beheersten en deze eeuw bijna tot een fatale eeuw hadden gemaakt?

In Rusland gingen ze ervandoor om hun luxe leven elders voort te zetten en in Duitsland en in enkele andere landen in Oost-Europa steunden ze Hitler en zijn bondgenoten. Burke heeft wel gelijk, maar zijn gelijk geldt helaas voor alle soorten mensen.

Het zal duidelijk zijn dat ik er genoeg van heb dat er wordt afgegeven op een generatie, welke generatie het ook betreft, indien de kritiek niet klopt met de resultaten die deze generatie bereikte.

    • E.J. Hendriks