Puerto Rico negeert wens van Amerika

Een jury op het autonome Amerikaanse eiland Puerto Rico heeft gisteren twee mannen vrijgesproken van moord. De twee zouden als ze schuldig waren bevonden de doodstraf hebben gekregen.

Joel Rivera Alejandro en Héctor Acosta Martínez werden ervan verdacht in februari 1998 een groenteboer te hebben doodgeschoten en verminkt, nadat ze hem hadden ontvoerd. Lichaamsresten van de dode werden her en der over het eiland gevonden. De moord zou zijn gepleegd nadat de familie van de groenteboer het losgeld van één miljoen dollar niet betaalde.

De zaak leidde op Puerto Rico tot grote verontwaardiging, niet om de gruwelijkheid van de moord, maar vanwege de bemoeienis van de Verenigde Staten. Het eiland, sinds 1917 onderdeel van de VS maar geen zelfstandige staat, schafte in 1929 de doodstraf af. De voornamelijk katholieke bevolking van het eiland is bovendien op morele gronden een fel tegenstander van de straf.

Amerika's minister van Justitie, tevens hoogste openbare aanklager, John Ashcroft, eiste in de zaak van Joel Rivera Alejandro en Héctor Acosta Martínez, executie van de twee mannen wegens de gruwelijkheid van hun daad. Ashcroft overstemde hiermee op federale gronden de eis van de Puertoricaanse aanklager. De regering-Bush probeert sinds haar aantreden straffen voor misdaden gelijk te schakelen in alle vijftig staten.

De eis leidde op het eiland tot hernieuwde roep om autonomie. De vier miljoen Puertoricanen zijn Amerikaanse staatsburgers met een eigen grondwet, en zonder stemrecht in de VS. Met name de Amerikaanse marinebasis op het schiereilandje Vieques, dat tevens als oefendoel voor bombardementen wordt gebruikt, zorgt voor ongenoegen op Puerto Rico. Het verzet groeide na een dodelijk ongeluk in 1999 met een afgezwaaide bom. Vanaf 1967 zijn er herhaaldelijk referenda over soevereiniteit gehouden, maar de eilandbewoners kozen tot dusver steeds voor de status quo. Jaarlijks ontvangt het eiland 13 miljard dollar van de Verenigde Staten.

Volgens Eudaldo Baez Galib, een Puertoricaanse senator, heeft de eis van de Amerikaanse aanklager het verlangen naar zelfstandigheid van het eiland vergroot. ,,Het was interessant geweest wat er gebeurd zou zijn als ze schuldig waren bevonden'', aldus Galib.

De uitspraak werd gisteren met gejuich ontvangen. ,,Dit is een les dat je de wetten van een volk en de grondwet moet respecteren'', zei Hector Deliz, advocaat van een van de mannen. ,,Als er gezegd wordt dat Puerto Rico de doodstraf niet wil toepassen, dan is het goed dat een jury dat bevestigt.'' ,,Het toepassen van de doodstraf op Puerto Rico is al het gieten van olie op onze prachtige stranden'', vergeleek advocaat William D. Matthewman. Hij meent dat de Amerikaanse regering een klap is toegebracht in ,,deze poging de doodstraf te nationaliseren''.

Volgens sommigen is de jury ernstig beïnvloed door het antidoodstrafsentiment op het eiland, ook al werden de twaalf mannen en vrouwen afgezonderd. Volgens advocaat Matthewman zijn zijn cliënten vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. Geen van de meer dan 200 DNA-monsters die werden gevonden, waren afkomstig van Alejandro en Martínez.