Oude vitale dame

De Achterpagina gaat deze zomer op zoek naar extremen. Vandaag de oudste boom in Nederland, de koningslinde in Sambeek.

Een paard kijk je in de bek om zijn leeftijd te achterhalen en wie wil weten hoe oud een boom is telt de jaarringen. Het zijn algemene wijsheden die iedereen kent. Maar wat te doen als een boom nagenoeg hol is, zoals de Linde in Sambeek? Dan kan de exacte leeftijd van de boom slechts geschat worden. De schattingen van de leeftijd van de boom in het Noord-Brabantse Sambeek (gemeente Boxmeer) lopen behoorlijk uiteen.

In het dorp zelf staat de boom bekend als de `duizendjarige linde'. De Bomenstichting, die de boom kwalificeert als de oudste boom van Nederland, schat het plantjaar met een flinke marge ergens tussen 1000 en 1400. Ook kenners verschillen van mening. Frits Gielissen, boomtaxateur van boomtechnisch adviesbureau De Linde uit Sambeek schat dat de boom ongeveer 750 jaar oud is. ,,Dat is op basis van de dikte van de boom en de gemiddelde breedte van een jaarring'' vertelt hij. Gerrit de Graaf, auteur van het boek Monumentale bomen in Nederland schrijft: ,,Over de ouderdom van de Linde is niets bekend. Dikke bomen worden al snel 1.000 jaar genoemd. Deskundigen beweren dat de boom 450 jaar oud is en dat is heel oud voor een boom in het Hollandse klimaat.'' De eigenaar van de boom, Adriaan Stevens, lijkt de precieze leeftijd niet zo belangrijk te vinden. Stevens: ,,Een paar jaar geleden klom er een man in de boom om precies te meten hoe oud de boom is. Na twee uur kwam hij beneden en zei hij tegen mij `mijnheer Stevens, de boom is precies 1250 jaar geleden geplant'. Ik keek hem aan en vroeg: zozo, was dat voor of na de middag.'' Stevens moet er zelf nog steeds om lachen.

Hoe oud ze ook is, vast staat dat de linde al heel wat heeft doorstaan. Wat te denken van de enorme storm in 1901? Uit een artikel in het Boxmeersch Weekblad van 12 oktober van dat jaar blijkt hoe slecht ze er aan toe was. ,,Naar ik hoor zal men trachten haar wat op te knappen en zien of er nog genoeg levenskracht is om haar uit haar gehavende staat op te beuren en haar nieuw bladerentooisel te schenken'', staat er te lezen. Als we de overlevering mogen geloven is de boom, die bekendstaat als `trouwboom' en `gerechtsboom', bovendien getuige geweest van heel wat huwelijksvoltrekkingen en gerechtelijke uitspraken die onder de boom zouden zijn gedaan.

Op het eerste gezicht ziet de boom er, voor de leek althans, niet extreem oud uit. Een argeloze voorbijganger zou er zo voorbij lopen. De boom is weliswaar hoog (ongeveer 24 meter) en de stam heel fors (met een stamomtrek van 7,7 meter is het de dikste linde van ons land), maar vol in bloei is niets te zien van de dikke staalkabels die de enorme takken op een paar meter boven de grond bij elkaar houden. ,,Als je die kabels eruit zou halen, breken de takken af als luciferhoutjes'', weet Gielissen.

In de schaduw onder de boom is beter te zien dat de linde echt een bejaarde dame is. De littekens van een aantal chirurgische ingrepen in het verleden zijn nog goed te zien. Dikke stalen buizen zijn als de sporten van ladders in de holle stam van de boom gegroeid. ,,Resultaat van een ingreep in de zeventiger jaren'', vertelt Gielissen. ,,Al het rotte weefsel uit de stam is toen weggefreesd. Het staal was en is nodig om de ringspanning van de stam te behouden.''

Een dikke eeuw na de storm van 1901 staat de boom aan de Grotestraat 93 in Sambeek er schitterend bij. ,,Een oude dame, maar wel een vitale oude dame'', zegt Gielissen. ,,Een linde mag dan wat sneller rotten dan bijvoorbeeld een eik, maar haar zelfherstellend vermogen is vele malen beter.''

Hoe lang de inwoners van Sambeek en anderen nog van de oude dame kunnen genieten is niet met zekerheid zeggen. Gielissen: ,,Dat blijft natuurlijk afhankelijk van het onderhoud, maar als dat goed gebeurt, kan ze zo nog een paar eeuwen mee.''