Bosnische Serviër krijgt levenslang

De Bosnische Serviër Milomir Stakic is gistermiddag door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag veroordeeld tot levenslang wegens misdaden tegen de menselijkheid. Het is voor het eerst dat het VN-hof de maximumstraf oplegt.

Volgens de rechters was Stakic (41) schuldig aan vervolging van Bosnische moslims en Kroaten, en aan moord, deportaties en uitroeiing. Stakic was ook aangeklaagd voor genocide, maar op dat punt werd hij vrijgesproken. De Duitse rechter Wolfgang Schomburg, die het vonnis voorlas, benadrukte dat de maximumstraf niet per se alleen wordt opgelegd voor de zwaarst denkbare misdaad.

De arts Stakic werd in 1992 voorzitter van de Bosnisch-Servische crisisstaf die het bestuur overnam van de gemeente Prijedor in het noordwesten van Bosnië. Volgens de rechters hadden de nieuwe bestuurders zich tot doel gesteld om van Prijedor een zuiver Servisch gebied te maken. Zo'n twintigduizend Bosnische moslims en Kroaten werden in die tijd uit het gebied verdreven, en volgens Schomburg was dat een ,,voorzichtige schatting''.

De rechters achtten het bewezen dat Stakic een actieve rol had gespeeld bij de oprichting van de gevangenkampen Omarska, Trnopolje en Keraterm. In die kampen werden volgens het hof zo'n vijftienhonderd mensen vermoord. Gevangenen werden gemarteld, verkracht en geslagen. Televisiebeelden van extreem magere gevangenen achter prikkeldraad, in het Omarska-kamp, leidden internationaal tot hevige verontwaardiging.

Volgens het hof hebben de aanklagers in deze zaak niet bewezen dat Stakic zich ook schuldig heeft gemaakt aan genocide. De rechters stelden vast dat de Bosnische Serviërs de intentie hadden de niet-Servische bevolkingsgroepen te `verplaatsen', niet om hen te vernietigen. De rechters maakten daarbij wel de kanttekening dat ándere rechters van het tribunaal in een ándere zaak, op basis van ánder bewijsmateriaal, daar anders over kunnen denken.

De hoogste straf die het VN-hof tot nu toe had opgelegd was 46 jaar voor de Bosnisch-Servische generaal Krstic die betrokken was bij de massamoord in Srebrenica in juli 1995. In zijn zaak achtten de rechters genocide wel bewezen. Hij werd bijna twee jaar geleden veroordeeld, zijn hoger beroep loopt nog.

In de Srebrenica-zaak werd Krstic door het hof niet gezien als de aanstichter van het bloedbad waarvan zo'n zevenduizend Bosnische moslims slachtoffer werden. Juristen gaan ervan uit dat de hoogste straffen in deze zaak zijn gereserveerd voor de Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic en generaal Ratko Mladic.

De rechters in het proces tegen Milomir Stakic rekenden het de aangeklaagde zwaar aan dat hij zo'n hoge positie had in Prijedor. Het hof was ervan overtuigd, aldus Schomburg gistermidag, dat Stakic wist dat zijn rol en gezag als vooraanstaand politicus ,,essentieel'' was om het doel, een zuiver Servisch Prijedor, te bereiken.