`Teveel nadruk op economisch nut'

De door staatssecretaris Nijs (Onderwijs, VVD) voorgestelde criteria voor nieuwe opleidingen in het hoger onderwijs zijn te eenzijdig. In het voorstel van Nijs telt met name het economisch nut van opleidingen, en wordt te weinig gekeken naar maatschappelijk of cultureel belang. Ook zijn de criteria teveel op Nederland, en te weinig op Europa gericht.

Met deze kritiek reageerde de Tweede Kamer gisteren op een notitie van Nijs over beperking van het aantal opleidingen in het hoger onderwijs. Kamer en staatssecretaris zijn het er over eens dat de wildgroei aan opleidingen moet worden beperkt. Alleen al in het hbo gingen dit jaar 125 nieuwe studies van start, met ongewenste versnippering als gevolg. Daarom wil Nijs de komende jaren een stop op nieuwe opleidingen, tenzij ze voldoen aan de nieuwe doelmatigheidseisen. De Kamer drong er op aan om daarnaast iets te doen aan de vermeende oorzaak van de wilgroei, het bekostigingssysteem. Volgens Nijs wordt op dit momemt een ,,aanzet'' gemaakt voor een nieuwe bekostigingssysteem, en komt er waarschijnlijk een commissie die hierover zal adviseren.

Nijs gaf toe dat het beleid van haar voorganger en partijgenoot Hermans, die de instellingen zelf liet beslissen over nieuwe opleidingen, is mislukt. ,,De zelfregie van de instellingen werkt onvoldoende, daarom moet ik ingrijpen.'' Nijs sluit uit dat bestaande opleidingen zullen worden opgeheven, het betreft alleen nieuwe opleidingen of kopieën van bestaande opleidingen. Als er voor 1 oktober geen nieuw toetsingssysteem ligt, zal de toetsing nog een jaar worden voortgezet door de Adviescommissie Onderwijs. Volgens Nijs lukt het niet om de nieuwe opleiding nurse practitioner in september te laten beginnen, omdat de accreditatie dan nog niet rond is. Er zijn vijf hogescholen die voor deze opleiding tot medici op hbo-niveau belangstelling hebben.

Met tegenzin ging de Kamer akkoord met het door Nijs gevraagde uitstel voor haar lange termijnvisie op het hoger onderwijs, het HOOP. Het concept hiervoor had eind juli gereed moeten zijn, maar vanwege de kabinetswisseling is dat niet gelukt. De Kamer vond de motivatie voor het uitstel zeer onbevredigend (,,Een demissionaire periode is geen vakantieperiode''). Het HOOP komt nu begin 2004, maar Nijs zegde toe voor Prinsjesdag een hoofdlijnennotitie naar de Kamer te zullen sturen. Zonder visie wordt het moeilijk om een deel van de beschikbare 700 miljoen euro voor onderwijs voor hoger onderwijs te claimen, waarschuwde D66-Kamerlid L. van der Laan.