In de marge valt veel te lachen

Geen kwaad woord over het officiële Edinburgh Festival – dit jaar Tsjechov, Shakespeare, Wagner en diverse balletgezelschappen – maar hier gaat het over wat zich daar in augustus in the fringe, de marge, afspeelt. Althans: ooit ontstond er tijdens dit gerenommeerde festival een randprogrammering, die nog steeds als zodanig wordt betiteld. Maar in werkelijkheid is van die marge allang geen sprake meer.

The Fringe is, met het duizelingwekkende aantal van zo'n duizend voorstellingen, uitgegroeid tot het allergrootste comedy-festival van de wereld. En het kan zo groot zijn omdat het niet alleen zijn eigen programmering samenstelt, maar ook openstaat voor iedereen die ergens in de binnenstad van Edinburgh een ruimte wil huren. Een van de tientallen zaaltjes, een verhoging in een café, een plek in het park, zelfs een in het centrum geparkeerde bus – alles kan. Zo lang de ambitieuze artiest maar bereid is een paar honderd pond aan het festival te betalen, zelf de kaartjes af te scheuren en ook hoogstpersoonlijk op straat passanten naar binnen te halen. Dat laatste is nog het moeilijkst, want de concurrentie is moordend. Het merendeel blijft onopgemerkt; de recensenten die in de festivalkranten dagelijks hot tips geven kunnen lang niet alles zien.

De festivalorganisatie kan de bezoekers alleen maar adviseren die kranten te lezen, de populariteitsverkiezing op de website te raadplegen of gewoon in een rij wachtenden of aan de bar in een van de vele cafés de gesprekken af te luisteren. De sensatie van het jaar kan immers net zo goed in de Fringe Club staan, waar de grootste namen worden geboekt, als in een achterafzaaltje waar opeens een run op de kassa is ontstaan. Dat er veel belangstelling zal bestaan voor de goedlachse comédienne Jo Brand is voorspelbaar. Ook wordt veel publiek verwacht bij de gerenommeerde goochelaar Paul Daniels, die in dit festival debuteert met een voorstelling over Max Malini, een komische magiër uit het begin van de twintigste eeuw. En wat te denken van de kortste show van dit jaar? De productie A taxi driver in Liverpool duurt nog geen negen minuten, in volstrekte duisternis mèt geuren.

Intrigerend is vast en zeker ook het Franse gezelschap Les Spectacles Rémy Renoux, dat al sinds vorig jaar in Parijs de lachers op zijn hand heeft met een Franstalige versie van de surrealistische tv-klassieker Monty Python's Flying Circus. Nu komt de groep naar Edinburgh, met boventitels in het Engels, wat op zichzelf al bijna te absurd is om waar te zijn. De passende lokroep luidt: ,,Et maintenant, quelque chose complètement different...''

Tot de bezoekers behoort elk jaar een heel legertje impresario's en producenten, op zoek naar nieuwe talenten voor internationale theatertournees. Want vaak heeft Edinburgh de primeur.