Ouders juichen niet meer bij plaats

Het aantal aanmeldingen voor crèches loopt terug. De kosten zijn voor veel ouders te hoog geworden. En kinderopvang wordt ook sluitpost in de CAO-onderhandelingen.

Voor praktisch elke ouder is kinderopvang bijna synoniem aan wachtlijsten – ellenlange wachtlijsten. Als de zwangerschapstest positief is, moet direct de telefoon worden gepakt om het piepkleine vruchtje aan te melden voor het kinderdagverblijf. En dan nog komt het vaak voor dat er na het zwangerschapsverlof geen plaats is op de crèche, zodat oma's of gastgezinnen moeten bijspringen.

De omgekeerde wereld dus toen Humanitas-directeur Anja Hol gisteren voor de IKON-radio zei dat de enorme wachtlijsten voor kinderopvang, waarvan tot voor kort sprake was, volledig zijn opgelost. Veel ouders, zei ze, halen hun kinderen van de kinderdagverblijven omdat ze de hoge kosten niet kunnen dragen. De vraag naar opvang is volgens Anja Hol nog steeds erg groot, maar ouders zien ervan af door de hoge kosten. ,,Dit is een gevolg van de huidige recessie waarin het aantal arbeidsplaatsen afneemt en ontslagen vallen. Daarnaast zien we dat kinderopvang niet langer aan de orde komt bij CAO-besprekingen.'' Of zelfs, zegt Hol, ,,daar waar in de CAO was geregeld dat werkgevers zouden meebetalen aan kinderopvang, wordt nu op dit onderdeel bezuinigd. Dit zorgt bij veel ouders voor een substantiële stijging van de eigen bijdrage.''

Louis Tavecchio, hoogleraar kinderopvang aan de Universiteit van Amsterdam, vindt het `schandalig'. ,,Misschien vinden werkgevers de kinderopvang een makkelijke post om op te bezuinigen. Maar maatschappelijk gezien is het onaanvaardbaar. Je gaat toch de recessie niet bestrijden over de ruggen van kinderen. Het is een dolkstoot voor de emancipatie.''

Als het waar is, zegt Tavecchio, dan is het typisch Nederlands om de recessie af te wentelen op de kinderopvang. Hij komt net terug van een studiereis naar Denemarken. Daar zou dat nooit gebeuren, denk hij. ,,Het staat in de wet: elk kind heeft recht op opvang. De overheid staat daarvoor garant. In Nederland is het een bijproduct van de emancipatie van de vrouw.''

Vanaf acht uur vanmorgen druppelen de eerste ouders en hun kinderen binnen bij kinderdagverblijf Sebastiaan in de Rotterdamse deelgemeente Hillegersberg. Kinderdagverblijf Sebastiaan staat in een sjieke buurt, de meeste ouders zijn tweeverdieners met goede banen. Maar zelfs dan drukken de kosten voor de kinderopvang zwaar op het gezinsbudget. ,,Meer dan de helft van het salaris van mijn vrouw, die drie dagen per week werkt als lerares op een middelbare school, gaat op aan de crèche'', vertelt een notaris die met zijn zoontje van een jaar op zijn arm naar binnen loopt. ,,Ik vind dat volstrekt belachelijk.''

De vrouw van Philip van Ent, die met zijn zoontje Boris (anderhalf) binnenwandelt, werkt drie dagen aan de Erasmus Universiteit. Zelf heeft hij een makelaarskantoor. ,,Ze vindt het leuk om te werken'', zegt Van Ent over zijn vrouw. ,,Ze wil ook een eigen leven leiden en niet alleen maar thuis zijn.'' Maar hij sluit niet uit dat, als ze meer kinderen krijgen, ze toch zal moeten stoppen. ,,Het is enorm duur. We betalen voor één kind 650 euro per maand. De crèche is dan toch een van de eerste dingen waar je in gaat snijden.'' Hij zou het wel jammer vinden, want Boris heeft het geweldig naar zijn zin. ,,Hij leert hier ook hartstikke veel. Als hij de hele week thuis zou zijn, zou hij zich gaan vervelen.''

Dat is de reden waarom Eric Wildschut toch een van de twee auto's de deur uit zou doen, eerder dan dat hij zijn dochtertje Carmen (5 maanden) van de crèche zou halen. ,,Ze maakt hier zoveel meer mee dan thuis. Ze zit met grote ogen te kijken en te lachen. Ze vindt het echt leuk.'' De werkgever van zijn vriendin, die bij de overheid werkt, betaalt mee aan de crècheplaats. Maar dan nog kosten twee dagen 300 euro per maand. ,,Ik vind dat heel veel geld. We zijn kortgeleden teruggegaan van drie dagen naar twee dagen. De financiën speelden zeker mee bij die beslissing.''

Thérèse Burgers, planning-functionaris van de vier kinderdagverblijven van de organisatie voor gecombineerd welzijnswerk (Combiwel) in Amsterdam merkt heel duidelijk dat het aantal kinderen op de wachtlijst terugloopt. Ze doet de planning nu vijf jaar en het verschil is evident. ,,Als ik ouders een of twee jaar geleden belde dat ik hun kind kon plaatsen, hoorde ik gejuich aan de andere kant van de lijn. Nu is het vaak even stil. Steeds vaker zien ouders er toch vanaf als ze horen wat ze moeten betalen. Of ze vragen of ze een paar maanden kunnen wachten.''

Volgens Thérèse Burgers komen de teruglopende wachtlijsten enerzijds doordat er steeds meer crècheplaatsen bijkomen. ,,Wij openen toevallig vandaag ook een nieuw kinderdagverblijf, de Gouden Koets, met 72 volledige kindplaatsten.'' Maar ouders kunnen het steeds vaker gewoon niet betalen, merkt Burgers. ,,Ze vragen of ze in aanmerking komen voor een subsidieplaats, maar de regels daarvoor zijn heel streng. Als een subsidieplaats niet lukt, hoeft het vaak niet meer.'' Ze merkt dat ouders proberen om zelf hun kind op te vangen, zeker voor het eerste jaar. ,,Ze worden creatief. Ze spreken af met de buren om elkaars kinderen op te vangen. Of ze vragen oma.''

Een van de vier oude kinderdagverblijven gaat op in de Gouden Koets, maar toch heeft Burgers moeite om alle 72 kindplaatsen te vullen. Burgers: ,,Uiteindelijk zal het wel lukken. Een nieuw gebouw is aantrekkelijk voor ouders. Bovendien is het aantal aanmeldingen vlak voor de zomervakantie altijd minder. Maar mijn werk is zeker minder relaxed geworden.''