`Slagvaardig Europa helpt ondernemer in concurrentie met VS'

Hopelijk zorgt de Europese Conventie, waarvan gisteren het ontwerp is gepresenteerd, voor minder verdeeldheid binnen de EU. Dat zou ondernemers helpen in de concurrentie met de VS, zegt VNO-voorman J. Schraven. ,,De VS nemen in toenemende mate eenzijdige maatregelen wat Europese bedrijven ervaren als hinderlijke inmenging''.

Niet alleen politici in Frankrijk, Duitsland of Nederland beklagen zich erover dat Europa verdeeld is. Ook ondernemers merken dat het ontbreken van één Europese stem ongunstig is voor het bedrijfsleven. ,,De Verenigde Staten bepalen in toenemende mate de economische spelregels. Voor Europese bedrijven is het daarom cruciaal dat Europa sterker wordt. De Europese Conventie kan daaraan een belangrijke bijdrage leveren'', constateert Jacques Schraven.

Hij is oud-topman van Shell en hoofd van de Nederlandse ondernemersorganisatie VNO-NCW. Als vice-voorzitter van de Europese werkgeversvereniging Unice volgt hij de Conventie al ruim een jaar op de voet.

Schraven heeft regelmatig contact met de Nederlandse vertegenwoordiger in de Conventie Gijs de Vries, staatssecretaris voor Europese Zaken Atzo Nicolaï en ook bij Giscard d'Estaing, voorzitter van de Conventie, is hij over de vloer geweest. Even waren de ondernemers bang dat de Franse oud-president zijn blik uitsluitend gericht had op een Europese buitenlandse en defensiepolitiek omdat Europa economisch gezien de gemeenschappelijke markt al `af' zou zijn. ,,Maar Giscard heeft ons verzekerd oog te hebben voor de economische problemen'', zegt Schraven.

Europa is economisch niet af. De binnenmarkt is nog niet voltooid en ook niet concurrerend genoeg. Dat onderstreepte ook de voorzitter van Unice, de Belgische ondernemer Georges Jacobs, in de Conventie die als waarnemer deelneemt. Net als de Europese vakbeweging. De Europese economieën lopen ver achter bij die van Amerika. De laatste negen jaar haalde Europa slechts één keer een groei van 3 procent. Amerika zakte in die periode slechts één keer onder 3 procent.

,,De Amerikaanse economie presteert beter, ze is efficiënter en dynamischer'', zegt Schraven. Drie jaar geleden, tijdens de Europese top in Lissabon, haddden de regeringsleiders een lijst van maatregelen opgesteld die tot 3 procent groei zou moeten leiden.

,,Dat halen we met 0,5 procent bij lange na niet. Europa kampt met teveel structurele problemen. De arbeidsmarkten zijn te star. Er zijn teveel regels. (,,Waarom moeten in Duitsland de winkels op zaterdag al om 16.00 uur dicht?'') De hervorming van de kostbare sociale stelsels komt te traag op gang. De liberalisering van de post, energie en het vervoer gaat te langzaam.''

Nee, wat ondernemers betreft is Europa nog lang niet waar het zijn moet. Frankrijk en Duitsland zijn de grootste boosdoeners. Deregulering van de publieke dienstverlening laat in die landen nog te wensen over, vindt Schraven. En het gemak waarmee de regels van het Stabiliteitspact voor de euro worden overtreden bezorgt ondernemers hoofdbrekens. Ook de pensioenkosten zijn een blok aan het been van de Europese landen. ,,Europa kan er economisch door verdrinken'', zegt Schraven.

De Conventie moet de Unie vooral slagvaardiger maken, vindt hij. Dat betekent meerderheidsbesluitvorming en versterking van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie. ,,De Commissie moet, zeker na de uitbreiding, efficiënter werken, desnoods met minder Commissarissen''. Het bedrijfsleven heeft volgens hem de meeste baat bij een onafhankelijke commissie, die besluitvaardig is en die niet door halfhartige politieke compromissen wordt belemmerd.

,,Het gevaar bestaat echter dat de regeringsleiders (Europese Raad) hun macht vergroten ten koste van de Commissie'', zegt Schraven. Dat is een slechte zaak. Hij volgde de verhitte debatten in de Conventiezaal te Brussel met argusogen. ,,Als regeringsleiders meer te zeggen krijgen worden er meer nationale compromissen gesloten en komt er geen echt Europees beleid tot stand. Komen er volgend jaar tien nieuwe landen bij en telt de 25 landen, wordt het nog lastiger''.

Schraven denkt hoofdschuddend terug aan de moeizame besluitvorming rondom het Europees octrooi. Na een loopgravendiplomatie van dertig jaar werd in april dit jaar overeenstemming over een Euro-octrooi bereikt. Dat betekent een flinke kostenbesparing voor technologische ondernemingen. (Een octrooi moest voorheen in alle 15 talen van de EU worden opgesteld).

Het is ook hard nodig om de achterstand met Amerika in te lopen wat betreft technologische innovaties. Octrooiverlening duurt in Amerika korter en is veel goedkoper. Aangezien de capaciteit om te innoveren de winnaars zal bepalen van de economische wedloop, zijn ondernemers hier kien op. Ook zien ze graag één Europese federale rechter in plaats van 15 verschillende.

Zal Europa tijdig klaar zijn om als één blok met Amerika te onderhandelen over belangrijke kwesties zoals boekhoudkundige regels en financiële verslaggeving, vraagt Schraven zich af. De neiging van Amerika de economische standaarden te bepalen voor de rest van de wereld, is de afgelopen twee jaar veel groter geworden, stelt hij vast. ,,De VS nemen in toenemende mate eenzijdige maatregelen wat Europese bedrijven ervaren als hinderlijke inmenging''.

Er is nog veel nodig Europa economisch sterker te maken. Maar de Conventie is volgens Schraven in ieder geval een middel de Unie slagvaardiger te maken. Nederland mag wat hem betreft harder op de trom slaan. De Nederlandse rol is bescheiden. ,,Nederland overschat zijn politieke betekenis gezien het getouwtrek rondom de eigen Commissaris'', zegt Schraven, ,,en het onderschat zijn economische belang''. Als handelsland met 60 procent export in Europa is de EU de kurk waar Nederland op drijft.

Dit was het laatste deel in een serie wat Nederlanders verwachten van de Europese Conventie. De serie begon zaterdag 7 juni in maandblad M, en werd op 10, 11, en 12 juni in de krant vervolgd. Alle delen zijn na te lezen op www.nrc.nl.