Oranje mist strijdlust en creativiteit

Steeds vaker wordt bondscoach Dick Advocaat geconfronteerd met de bittere conclusie die zijn voorganger Louis van Gaal al trok na de mislukte WK-campagne in 2001. Het Nederlands elftal mag dan zijn samengesteld uit spelers van Europese topclubs, als het op tactisch inzicht aankomt gaat er nog wel eens wat mis. Vandaar dat Van Gaal maanden na het debacle van Dublin, waar Oranje werd uitgeschakeld voor het jongste WK, zich liet ontvallen dat hij het niveau van de huidige lichting internationals te hoog had ingeschat. De gewezen coach van Ajax en FC Barcelona kreeg niet de kans die taxatiefout te herstellen.

Advocaat heeft meer geluk. Na een waarschuwing in Moldavië kwam het Nederlands elftal zaterdagavond in Wit-Rusland opnieuw goed weg. Pas halverwege de tweede helft kon de overwinning worden veiliggesteld. Voor rust zag Advocaat dat zijn strijdwijze verkeerd werd uitgevoerd. De ijverige, fysiek sterke voetballers van Wit-Rusland speelden min of meer zoals Moldavië en hadden het middenveld stevig in hun greep. De Nederlandse backs schoven niet voldoende door, zodat de Oost-Europeanen in de middenlinie een overwicht hadden. Het euvel werd pas verholpen toen Advocaat in de pauze Reiziger verving door Bosvelt. ,,Als Michael geen directe tegenstander heeft, weet hij kennelijk niet meer wat hij moet doen'', klaagde Advocaat. ,,Reiziger was het lek.'' Maar ook Seedorf speelde aanvankelijk niet efficiënt. Hoewel hij bij het tweede doelpunt een perfecte voorzet gaf op Kluivert, die nu met 38 treffers Dennis Bergkamp is gepasseerd als Oranje's topscorer aller tijden.

De ban werd overigens gebroken door een andere invaller. Marc Overmars, getergd door zijn gedwongen verblijf op de reservebank, trof na een solo doel met een venijnig schot. Ook aan de linkerkant had Advocaat in die fase de vleugelverdediger (Van Bronckhorst) opgeofferd. Daar kwam de aanvankelijke linksbuiten Zenden te staan.

Het was frappant dat de gelouterde internationals niet zelf de inventiviteit hadden om voor een andere aanpak te kiezen. De echte leider ontbreekt daarvoor in het Nederlands elftal. Phillip Cocu wordt veel tactisch inzicht toegedicht. Maar een medespeler de goede richting wijzen is moeilijker dan zelf op de juiste plek lopen. En misschien ontbreekt daarvoor de hiërarchie.

Centraal op het middenveld miste Oranje een goede opbouwer die de spitsen Van Nistelrooy en Kluivert kon bedienen. Het zal Advocaat nog wel enige hoofdbrekens kosten dit probleem op te lossen. Hij wil ongetwijfeld daarvoor niet het systeem veranderen. Wellicht dat Van der Vaart, die zaterdagavond een kwartier kreeg om zijn talenten te tonen, de sleutel biedt voor de oplossing. Niet als middenvelder, maar als tweede spits in plaats van Kluivert die als een echte `nummer tien' daardoor een linie terugzakt. De consequentie is dat Cocu of Van Bommel in deze constellatie het veld moet ruimen. Kluivert krijgt dan ook een verdedigende rol. De speler van Barcelona verklaarde zaterdagavond daartoe bereid te zijn. ,,Als ik maar speel en het komt het team ten goede, dan wil ik alles doen.''

Zelfs als Oranje tactisch in balans is blijft de instelling van het elftal een onzekere factor. Een gewaarschuwd mens telt voor twee, maar de Nederlandse internationals lieten zich na met de schrik te zijn vrijgekomen in Moldavië nu ook bijna verrassen door Wit-Rusland. Het zou de tweede keer zijn geweest in Minsk. Maar de Oost-Europeanen misten dit keer kwaliteit in de aanval om het huzarenstukje van 1995 te herhalen.

Niettemin blijkt de boodschap van Jeu Sprengers in zijn speech voor de bondsvergadering in het najaar van 2001 niet te zijn overgekomen. De KNVB-voorzitter waarschuwde toen voor onderschatting van dit soort voetballanden. ,,Voetbalteams van jonge republieken compenseren hun gebrek aan ervaring en kwaliteit met een enorme begeestering in hun spel'', herhaalde Sprengers zijn opvatting in Minsk nog eens. ,,Zij staan achter hun vlag. Zo'n mentaliteit is bij ons toch minder terug te zien. Je ziet het telkens weer gebeuren. Tegen Wit-Rusland ook weer in de eerste tien minuten. Als die lui wel hadden gescoord, zouden we het heel moeilijk hebben gehad om dat nog recht te trekken.''

Sprengers wees erop dat dankzij internationale uitwisselingen en cursussen voor coaches, georganiseerd door de Europese voetbalunie UEFA en de wereldvoetbalbond FIFA, het landen als Wit-Rusland en Moldavië niet meer aan technische kennis ontbreekt. ,,Daardoor kunnen ze zich defensief beter organiseren.''

Tegen Tsjechië in Praag zal op 10 september, wanneer de eerste plaats in de poule en dus directe kwalificatie voor het EK op het spel staat, van onderschatting geen sprake zijn, vermoedt Sprengers. Oranje mag zich gelukkig prijzen dat de resterende duels tegen Oostenrijk en Moldavië thuis worden afgewerkt. ,,Er is nog wat te doen: qua inzet en geestdrift.''

Wit-Rusland

0

Nederland

2

Ruststand 0-0. 62. Overmars 0-1, 68. Kluivert 0-2. Schds: Orebro (Noo). Tsch: 28.500. Gele kaart: Kulchy, Shuneiko (Wit-Rusland), Van Nistelrooy (Nederland).