Steekt in de herfst sars weer de kop op?

Vroeger had je de pest, nu heb je sars. Met die weinig opwekkende inleiding probeert Pia Dijkstra de kijkers de documentaire De nieuwe pest in te trekken. Het is een absurde vergelijking. Aan de pest stierven vanaf de late Middeleeuwen in sommige steden tientallen procenten van de inwoners. In Hongkong overleed 0,04 procent van de inwoners aan sars. Voor China, het andere grote sarsgebied, is het helemaal zinloos de sarssterfte in een percentage uit te drukken: een op de 4 miljoen Chinezen stierf tot nu toe aan sars.

En het ergste is voorbij. Voorlopig althans, want prof. dr. Ab Osterhaus filosofeert in `de nieuwe pest' dat het niet helemaal duidelijk is waardoor de epidemie op dit moment uitdooft. Het kan aan het weer liggen. Virussen kunnen niet goed tegen zonlicht. Osterhaus is benieuwd of komende herfst sars de kop weer opsteekt.

Welke nieuwe `pest' wèl vele procenten van de wereldbevolking gaat doden weten we nog niet. En wanneer die nieuwe pest komt is ook onbekend. Maar het influenzavirus is een goede kandidaat. Alle deskundigen in de documentaire noemen een nieuw influenzavirus de grootste dreiging. Zo'n nieuw influenzavirus was verantwoordelijk voor de Spaanse griep, in 1918. Er gingen toen minstens 20 miljoen mensen dood. Zo'n nieuw virus ontstaat waarschijnlijk als influenza's uit mensen en varkens of vogels recombineren tot een nieuwe vorm waar nog geen mens weerstand tegen heeft.

De uitbraak van vogelpest in Nederland, veroorzaakt door een vogelinfluenzavirus, kwam op het moment dat er ook een menseninfluenzavirus in Nederland rondwaarde. De omstandigheden waren dus geschikt voor een recombinatie. Om die kans te verkleinen moesten kippenruimers en boeren op getroffen bedrijven een griepprik halen en anti-influenzapillen slikken.

Is het in onze moderne tijden nog wel zo erg als een nieuw influenzavirus rondwaart? Het duurt een half jaar voordat er voor iedereen genoeg vaccin is tegen zo'n nieuw virus. Genoeg antivirale middelen – bij vorige influenzapandemieën niet bestaand, maar nu wel – om de hele Nederlandse bevolking te beschermen zijn nog steeds niet aangekocht. Wat er bij zo'n uitbraak, met miljoenen zieken en duizenden doden en onvoldoende ziekenhuisbedden, in Nederland gebeurt is onvoorstelbaar. Apotheken worden bestormd, ziekenhuizen belegerd.

De documentaire gaat alleen over epidemieën van infectieziekten die de kop opsteken. Aan de steeds aanwezige infectieziekten die jaarlijks in de ontwikkelingslanden miljoenen mensen- en kinderlevens eisen (zoals malaria en diarreevirussen) gaat de documentaire geheel voorbij.

Gezondheid special: De nieuwe pest, AVRO, Ned.2, 19.15-19.55u.